Subakromiyal bursit, subakromiyal-subdeltoid bursanın inflamasyonu sonucu sıvı birikimi ve sinoviyal kalınlaşma ile karakterize patolojidir. Subakromiyal bursa, akromion altı ile rotator manşet üstü arasında yer alan en büyük bursadır ve rotator manşetin subakromiyal alanda sürtünmesiz hareketini sağlar. Bursit izole olabilir veya rotator manşet tendinopatisi/yırtığı, impingement sendromu, kalsifik tendinit ile birlikte bulunabilir. Tam kat rotator manşet yırtığında glenohumeral eklem ile bursa arasında sıvı iletişimi kurulduğundan bursal efüzyon yırtığın dolaylı bulgusudur. MRG'de T2 fat-sat aksiyel ve koronal kesitlerde subakromiyal-subdeltoid bursada hiperintens sıvı birikimi ve/veya sinoviyal kalınlaşma izlenir. Tedavi genellikle konservatiftir — NSAİİ, buz, US-eşliğinde kortikosteroid enjeksiyonu. Altta yatan patoloji (impingement, rotator manşet) tedavi edilmelidir.
Yaş Aralığı
30-70
En Sık Yaş
50
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Çok Sık
Subakromiyal-subdeltoid bursa, akromion ve korakoakromiyal ligaman altı ile rotator manşet (özellikle supraspinatus) üstü arasında yer alan sinoviyal kılıf ile döşeli anatomik boşluktur. Normal bursa yalnızca minimal miktarda sinoviyal sıvı içerir ve omuz abdüksiyonu sırasında rotator manşetin subakromiyal alanda sürtünmesiz hareketini sağlar. Bursit gelişiminin başlıca mekanizmaları: (1) Mekanik irritasyon — subakromiyal impingement sendromunda akromion ile humerus arasında sıkışan bursa tekrarlayan mekanik irritasyona uğrar. (2) Kimyasal irritasyon — kalsifik tendinitte kalsiyum kristallerinin bursaya sızması şiddetli inflamatuar yanıt tetikler. (3) Sıvı iletişimi — tam kat rotator manşet yırtığında glenohumeral eklem sıvısı yırtık hattından bursaya geçer. (4) İnflamatuar — romatoid artrit, gut gibi sistemik inflamatuar hastalıklarda sinoviyal inflamasyon. MRG'de bursal sıvının T2 fat-sat'ta parlak görünmesi, serbest su (sinoviyal sıvı) protonlarının uzun T2 relaksasyon süresine sahip olmasına bağlıdır. Sinoviyal kalınlaşma, kronik inflamasyon sonucu sinoviyal membranın hiperplazi ve fibrozisi ile karakterizedir — kontrastlı sekanslarda kontrastlanan kalın sinoviyal doku izlenir.
T2 fat-sat MRG'de subakromiyal-subdeltoid bursada patolojik sıvı birikiminin izlenmesidir. Bu bulgu subakromiyal bursitin primer MRG bulgusudur ve rotator manşet patolojisi, impingement sendromu veya kalsifik tendinit ile birlikte değerlendirilmelidir.
T2 fat-sat koronal ve aksiyel kesitlerde subakromiyal-subdeltoid bursada homojen hiperintens sıvı birikimi izlenir. Sıvı akromion altı ile supraspinatus tendonu arasından laterale deltoid altına doğru uzanır. Bursal sıvı miktarı değişkendir — minimal fizyolojik sıvıdan ileri distansiyona kadar. Belirgin bursal efüzyon rotator manşet patolojisini güçlü şüphelendirir.
Rapor Cumlesi
Subakromiyal-subdeltoid bursada belirgin sıvı birikimi izlenmekte olup, bursit ile uyumludur.
Kontrast sonrası T1 fat-sat kesitlerde bursa duvarında ve sinoviyal dokuda kontrastlanma izlenir. Sinoviyal kalınlaşma (>3 mm) kronik bursiti gösterir. İnflamatuar bursitte yoğun sinoviyal kontrastlanma, enfeksiyöz bursitte kalın duvarlı sıvı koleksiyonu + peribursale kontrastlanma izlenir.
Rapor Cumlesi
Kontrast sonrası subakromiyal bursa duvarında sinoviyal kalınlaşma ve kontrastlanma izlenmekte olup, kronik bursit ile uyumludur.
US'de subakromiyal-subdeltoid bursa distansiyonu anekoik (basit sıvı) veya hipoekoik (proteinöz/hemorajik içerik) olarak izlenir. Bursa kalınlığı >2 mm patolojik kabul edilir. Dinamik değerlendirmede omuz abdüksiyonu sırasında sıkışma (impingement) gösterilebilir. US eşliğinde diagnostik ve terapötik aspirasyon + kortikosteroid enjeksiyonu mümkündür.
Rapor Cumlesi
US'de subakromiyal-subdeltoid bursada yaklaşık ___ mm kalınlığında sıvı birikimi izlenmektedir.
T2 fat-sat koronal kesitlerde subakromiyal bursal efüzyon ile birlikte glenohumeral eklem efüzyonu izlenir — iki kompartman arasında rotator manşet yırtık hattından sıvı iletişimi mevcuttur. Bursal sıvı + eklem sıvı + tendon gap triadı tam kat yırtığı güçlü şekilde öngörür.
Rapor Cumlesi
Subakromiyal bursal efüzyon ve glenohumeral efüzyon birlikte izlenmekte olup, rotator manşet yırtığı aracılığıyla sıvı iletişimi düşündürmektedir.
Koronal PD kesitlerde subakromiyal alanda bursa kalınlaşması ile birlikte impingement bulguları izlenir: akromiyal spur, subakromiyal mesafe daralması (<7 mm), korakoakromiyal ligaman kalınlaşması. Bu bulgular birlikteliği subakromiyal impingement sendromunu temsil eder.
Rapor Cumlesi
Subakromiyal mesafe daralması, akromiyal spur ve bursa kalınlaşması izlenmekte olup, subakromiyal impingement sendromu ile uyumludur.
Kriterler
Basit sıvı birikimi, ince duvar, impingement ile ilişkili
Ayirt Edici Ozellikler
Konservatif tedaviye iyi yanıt, kortikosteroid enjeksiyonu etkili
Kriterler
Sinoviyal kalınlaşma >3 mm, kontrastlanma, sıvı ± proteinöz
Ayirt Edici Ozellikler
Uzun süreli semptomlar, inflamatuar artrit düşünülmeli, konservatif tedaviye dirençli olabilir
Ayirt Edici Ozellik
Rotator manşet yırtığında bursal efüzyon + tendon gap + glenohumeral efüzyon birlikte; izole bursitte tendon intakt
Ayirt Edici Ozellik
Kalsifik tendinitte tendon içinde kalsifikasyon + reaktif bursal sıvı; izole bursitte kalsifikasyon yok
Ayirt Edici Ozellik
Tendinopatide primer bulgu tendon yapı değişikliği; bursitte primer bulgu bursal sıvı — her ikisi impingement sendromunda birlikte olabilir
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
3-monthSubakromiyal bursit tedavisi basamaklı konservatif yaklaşımla planlanır ve altta yatan patolojinin (impingement sendromu, rotator manşet) eş zamanlı tedavisi kritiktir. Birinci basamak (ilk 4-6 hafta): NSAİİ (ibuprofen, naproksen — 2-4 hafta), buz (15-20 dakika, günde 3-4 kez), aktivite modifikasyonu (overhead pozisyonlardan kaçınma — omuz abdüksiyonu >90 derece kısıtlanması), fizyoterapi (rotator manşet güçlendirme — özellikle supraspinatus ve infraspinatus eksentrik egzersizler, skapüler stabilizasyon — serratus anterior ve alt trapezius güçlendirme, posterior kapsül germe). İkinci basamak (4-6 hafta yanıtsız): US-eşliğinde subakromiyal kortikosteroid enjeksiyonu — hem tanısal (semptom rahatlaması impingement kaynaklı ağrıyı doğrular — 'impingement testi') hem terapötik değere sahiptir. Enjeksiyon posterolateral yaklaşımla subakromiyal bursa içine yapılır. Başarı oranı kısa vadede %60-70, ancak tekrarlanan enjeksiyonlar (>3) tendon dejenerasyonunu hızlandırabilir. Hyalüronik asit enjeksiyonu alternatif olarak denenmektedir ancak kanıt düzeyi sınırlıdır. Üçüncü basamak (3-6 ay yanıtsız — %5-10): artroskopik subakromiyal dekompresyon (akromioplasti + bursektomi). Akromioplasti akromion alt yüzeyinin traşlanmasıyla subakromiyal alanı genişletir — ancak son yıllarda Neer'in klasik impingement modelinin sorgulanması ile primer akromioplasti endikasyonu daralmıştır (CSAW, FIMPACT çalışmaları — dekompresyon ile plasebo karşılaştırmasında fark küçük). İzole bursektomi (akromioplasti olmadan) yeni bir yaklaşım olarak değerlendirilmektedir. Tam kat rotator manşet yırtığı ile birlikte bursit olduğunda cerrahi kararı manşet durumuna göre verilir — bursektomi + manşet tamiri birlikte yapılır.
Subakromiyal bursit genellikle impingement sendromunun bir parçası olarak tedavi edilir. Konservatif tedavi (NSAİİ, fizik tedavi, subakromiyal kortikosteroid enjeksiyon) çoğu hastada etkilidir. Altta yatan rotator manşet patolojisi değerlendirilmeli ve gerekirse cerrahi müdahale planlanmalıdır. Septik bursit acil drenaj ve antibiyotik tedavisi gerektirir.