Omuz labral yırtığı, glenoid labrum'un fibrokartilaj yapısının parsiyel veya tam kopmasıdır. Labrum, glenoid kaviteyi derinleştirerek glenohumeral stabiliteye %50 katkı sağlar. Yırtıklar lokalizasyona göre sınıflandırılır: Bankart lezyonu (anteroinferior — anterior instabilite/dislokasyon ile ilişkili), SLAP lezyonu (superior — biseps tendon orijini bölgesinde, overhead sporcularda), posterior labral yırtık (nadir, posterior instabilite). MRG ve özellikle MR artrografi (eklem içi gadolinyum enjeksiyonu) tanı için altın standarttır — dilüe gadolinyum labral yırtık içine penetrasyonla yırtığı belirginleştirir. Paralabral kistler labral yırtığın dolaylı bulgusudur. HAGL lezyonu (Humeral Avulsion of Glenohumeral Ligament) anterior instabilitede labral yırtık yerine veya birlikte görülebilen önemli bir varyasyondur.
Yaş Aralığı
15-45
En Sık Yaş
25
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Sık
Glenoid labrum, glenoid kemik kenarına yapışan fibrokartilaj yapıdır. Labrumun primer fonksiyonu glenoid kaviteyi %50 derinleştirerek humerus başının stabilitesine katkıda bulunmaktır. Ayrıca glenohumeral ligamanlar ve biseps tendonu labruma yapışır — bu yapısal bağlantılar stabiliteyi artırır. Bankart lezyonu en sık anterior omuz dislokasyonu sırasında oluşur: humerus başı anteriora çıkarken anteroinferior labrum glenoid kenardan avulse olur. Kemik Bankart'ta glenoid kenarın anterior kemik parçası da kopmuştur — stabilite kaybı daha şiddetlidir. Hill-Sachs lezyonu (humerus başı posterosuperior kompresyon fraktürü) anterior dislokasyonun karşı taraf impaksiyon bulgusudur. SLAP lezyonu, superior labrumun anterior ve posteriordan biseps orijini bölgesinde ayrılmasıdır (Superior Labrum Anterior to Posterior). En sık overhead sporcularda (beyzbol, tenis) tekrarlayan traksiyon ve kompresyon kuvvetleri ile veya düşme üzerine outstretched hand mekanizmasıyla oluşur. Paralabral kistler, labral yırtık hattından sinoviyal sıvının labrum arkasına sızması ile oluşur — suprascapular notch lokalizasyonlu kistler suprascapular siniri basabilir ve infraspinatus kas atrofisine yol açabilir. MR artrografide gadolinyumun labral yırtık aralığına penetrasyonu, yırtığın açık uçlu olduğunu ve eklem ile iletişimde olduğunu kanıtlar. Normal labral sulkus (sublabral recess) yırtıktan ayrılmalıdır — sulkus mediale yönelir, yırtık laterale uzanır.
MR artrografide T1 fat-sat aksiyel kesitlerde labrum ile glenoid kenar arasına penetre eden yüksek sinyalli gadolinyum hattının izlenmesidir. Bu bulgu labral yırtığın eklem ile iletişimde olduğunu kanıtlar ve tanı koydurucudur. Normal sublabral recess'ten ayırım: yırtık hattı laterale uzanır, recess mediale uzanır.
MR artrografide aksiyel T1 fat-sat kesitlerde anteroinferior labrumda gadolinyum penetre eden yırtık hattı izlenir. Labrum glenoid kenardan ayrılmış ve labrum ile glenoid arasına kontrast madde dolmuştur. Kemik Bankart'ta glenoid anteriordaki kemik defekti de izlenir. Periosteal stripping (ALPSA lezyonu — Anterior Labroligamentous Periosteal Sleeve Avulsion) Bankart varyantı olarak medialize olmuş labrumu gösterir.
Rapor Cumlesi
Anteroinferior labrumda gadolinyum penetre eden yırtık hattı ile glenoid kenardan ayrılma izlenmekte olup, Bankart lezyonu ile uyumludur.
T2 fat-sat koronal-oblique kesitlerde superior labrumda biseps orijini bölgesinde labral irregülarite, sinyal artışı ve labral ayrılma izlenir. SLAP sınıflaması: Tip I — dejenerasyon; Tip II — labral ayrılma (en sık, %40); Tip III — bucket-handle; Tip IV — biseps tendonuna uzanan yırtık. Sublabral recess'ten ayırım önemlidir — recess düzgün kenarlı ve mediale yönelir.
Rapor Cumlesi
Superior labrumda biseps orijini düzeyinde labral ayrılma ve sinyal artışı izlenmekte olup, SLAP Tip ___ lezyonu ile uyumludur.
T2 fat-sat aksiyel veya koronal kesitlerde labrum arkasında veya glenoid kemik içinde T2 hiperintens kistik lezyon izlenir. Paralabral kistler labral yırtık hattından sinoviyal sıvının labrum dışına sızması ile oluşur ve altta yatan labral yırtığın dolaylı bulgusudur. Suprascapular notch lokalizasyonlu kistler suprascapular siniri basarak infraspinatus kas denervasyonu ve atrofisine yol açabilir — bu durumda cerrahi müdahale gerekir.
Rapor Cumlesi
Posterior/superior labrum arkasında yaklaşık ___ mm boyutunda paralabral kist izlenmekte olup, altta yatan labral yırtığı düşündürmektedir.
T2 fat-sat aksiyel kesitlerde humerus başının posterosuperior bölgesinde impaksiyon defekti ve çevresinde kemik iliği ödemi izlenir. Hill-Sachs lezyonu anterior omuz dislokasyonunun klasik karşı taraf bulgusudur — anterior dislokasyon sırasında humerus başı glenoid anterior kenara çarpar ve posterosuperior kompresyon fraktürü oluşur. Engaging Hill-Sachs (glenoid defektle eşleşen) cerrahi müdahale gerektirir.
Rapor Cumlesi
Humerus başı posterosuperior bölgesinde Hill-Sachs lezyonu ile uyumlu impaksiyon defekti ve kemik iliği ödemi izlenmektedir.
MR artrografide inferior glenohumeral ligamanın humerus yapışmasında avülsiyon ile kontrast penetrasyonu izlenir. HAGL lezyonunda labrum intakt olabilir — instabilite kaynağı labrumdan değil ligaman avülsiyonundan kaynaklanır. Aksiyel T1 fat-sat kesitlerde humerus medial metafizinde ligaman kopma bölgesinde kontrast birikimi ve periosteal irregülarite izlenir.
Rapor Cumlesi
Inferior glenohumeral ligamanın humerus yapışmasında avülsiyon ve kontrast penetrasyonu izlenmekte olup, HAGL lezyonu ile uyumludur.
Kriterler
Anteroinferior labrum glenoidten avülse
Ayirt Edici Ozellikler
Anterior dislokasyon ile ilişkili, Hill-Sachs eşlik eder, rekürren instabilite, cerrahi tamir (Bankart repair)
Kriterler
Superior labrum anterior-posterior ayrılma (biseps orijini)
Ayirt Edici Ozellikler
Overhead sporcularda sık, Tip II en yaygın, biseps tendon instabilitesi eşlik edebilir, SLAP repair veya biseps tenodez
Kriterler
Posterior labrum glenoidten ayrılma
Ayirt Edici Ozellikler
Nadir (%5-10), posterior instabilite, Kim lezyonu (paralabral kist + posterior labral yırtık), ofansif linemen sporcularda
Ayirt Edici Ozellik
Rotator manşet yırtığı tendon patolojisi, labral yırtık labrum patolojisi — farklı anatomik yapı, farklı klinik prezentasyon (instabilite vs kuvvet kaybı)
Ayirt Edici Ozellik
Biseps tendon patolojisi bisipital olukta izlenir; SLAP lezyonunda biseps orijini bölgesinde superior labral yırtık — her ikisi birlikte olabilir
Ayirt Edici Ozellik
Subakromiyal bursit bursal patoloji, labral yırtık labrum patolojisi — tamamen farklı anatomik bölge ve mekanizma
Aciliyet
urgentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralLabral yırtık tedavisi yırtık tipine, hastanın yaşına, aktivite düzeyine ve instabilite paternine göre planlanır ve multidisipliner değerlendirme gerektirir. Bankart lezyonu rekürren anterior instabilite ile başvuran genç hastalarda artroskopik Bankart tamir (sütur ankor ile labral refixasyon) standart tedavidir — başarı oranı %85-95, nüks %5-15. Kemik Bankart veya engaging Hill-Sachs'ta glenoid kemik kaybı >%25 ise Latarjet prosedürü (korakoid transferi — korakoid çıkıntı glenoid anteriora sabitlenir, kemik stok artırılır + konjoined tendon sling etkisi) gerekebilir — başarı oranı %95+, nüks %2-5. SLAP lezyonunda Tip II yırtıklarda genç overhead sporcularda (<35 yaş) SLAP tamir tercih edilir ancak spora dönüş oranı değişkendir; >40 yaş ve düşük talep profilinde biseps tenodez (biseps tendonu humerusa sabitlenir + SLAP lezyonu debridmanı) daha öngörülebilir sonuçlar sunar. Posterior labral yırtıklarda artroskopik posterior labral tamir uygulanır — posterior instabilite anterior instabiliteden daha nadir ve daha gizlidir (pozisyonel ağrı ve subluksasyon). Paralabral kist ile suprascapular sinir basısı varsa cerrahi dekompresyon + labral tamir birlikte yapılmalıdır — infraspinatus atrofisi geri dönüşsüz olabilir ve erken müdahale gerekir. MR artrografi preoperatif planlamada altın standarttır — yırtık tipi, lokalizasyonu, kemik kayıp miktarı ve eşlik eden patolojiler (Hill-Sachs, HAGL, rotator manşet) değerlendirilir.
Bankart lezyonları rekürren omuz çıkığının en önemli nedenidir ve cerrahi onarım (artroskopik Bankart tamiri) gerektirir. SLAP lezyonları overhead sporcularda performans kaybına neden olur. Geniş kemik defektleri (engaging Hill-Sachs, glenoid kemik kaybı >%20) açık cerrahi (Latarjet prosedürü) gerektirebilir.