Biseps tendon patolojisi, uzun biseps başı tendonunun (LHBT — Long Head of Biceps Tendon) dejeneratif, inflamatuar veya travmatik lezyonlarını kapsar. LHBT superior labrum (biseps orijini) ve supraglenoid tüberkülden kaynaklanır, glenohumeral eklem içinden geçer ve bisipital olukta (intertüberküler oluk) seyreder. Tendon bisipital olukta transvers humeral ligaman ve subscapularis tendonu tarafından oluşturulan 'pulley sistemi' ile yerinde tutulur — bu sistemin bozulması tendon instabilitesine yol açar. Tendon patolojileri spektrumu geniştir: tendinozis (dejeneratif kalınlaşma ve sinyal artışı), tenosinovit (kılıf inflamasyonu — peritendinöz sıvı birikimi), parsiyel yırtık (liflerin kısmi kopması), tam yırtık (klinik olarak Popeye deformitesi ile kendini gösterir), subluksasyon ve dislokasyon (bisipital oluktan mediale yer değiştirme — subscapularis yırtığı ile güçlü birliktelik). MRG'de aksiyel ve sagittal kesitlerde bisipital olukta tendon değerlendirilir; boş bisipital oluk dislokasyon için patognomoniktir. US dinamik değerlendirme ile intermitan subluksasyonu tespit edebilir ve MRG'ye tamamlayıcıdır.
Yaş Aralığı
30-70
En Sık Yaş
45
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Sık
LHBT'nin patolojiye yatkınlığı anatomik seyrinden kaynaklanır — tendon intraartiküler geçiş yapar, bisipital olukta sıkışır ve mekanik sürtünmeye maruz kalır. Bisipital olukta tendon transvers humeral ligaman ile yerinde tutulur; subscapularis tendon medial pulley mekanizmasında kritik rol oynar ve LHBT'yi mediale kaymaması için destekler. Subscapularis yırtığı medial pulley bütünlüğünü bozarak biseps tendon subluksasyonu/dislokasyonuna yol açar — bu mekanizma LHBT instabilitesinin en sık nedenidir. Tendinozis, kronik mekanik sürtünme ve dejenerasyon sonucu gelişir: tendon matriksinde kollajen tip I lifleri dezorganize olur, mukoid değişiklik (proteoglikan birikimi) ve neovaskülarizasyon oluşur — histopatolojik olarak angiofibroblastik dejenerasyon hakimdir, akut inflamasyon minimal kalır. Tenosinovit ise tendon kılıfının (sinoviyal membran) inflamasyonudur ve kılıf içinde sinoviyal sıvı birikimi ile karakterizedir — MRG'de peritendinöz T2 hiperintens halo olarak izlenir. Tam LHBT rüptürü sonrası muskulotendinöz birleşke seviyesinde kopma gerçekleşir, proksimal tendon gücü kaybolur ve biseps kas kitlesi elastik rekoil kuvvetiyle distale retrakte olarak 'Popeye' deformitesi oluşturur. MRG'de bisipital olukta boş oluk isareti (empty groove sign) dislokasyon için patognomoniktir — tendon mediale (subscapularis üzerine veya altına) veya intraartiküler alana yer değiştirmiştir ve olukta yerini sıvı veya yağ dokusu doldurmuştur. Peritendinöz sıvının T2'de parlak görünmesi kılıf içindeki serbest su protonlarının uzun T2 relaksasyon süresine sahip olmasından kaynaklanır — yağ baskılama bu sıvıyı çevre yağ dokusundan ayırt ederek daha belirgin kılar.
Aksiyel T2 fat-sat MRG'de bisipital olukta LHBT'nin izlenmemesi ve olukta sıvı veya yağ dokusu ile dolmasıdır. Bu bulgu biseps tendon dislokasyonu veya tam yırtığı için patognomoniktir. Dislokasyonda tendon mediale (subscapularis üzerine veya altına) yer değiştirirken, tam yırtıkta tendon hiçbir yerde izlenmez ve kas distale retrakte olur. Subscapularis yırtığı ile güçlü birliktelik gösterir — medial pulley bütünlüğünün bozulması dislokasyonun ana mekanizmasıdır.
Aksiyel T2 fat-sat kesitlerde bisipital olukta LHBT izlenmez — oluk sıvı veya yağ dokusu ile doludur. Tendon mediale (subscapularis üzerine veya altına) veya intraartiküler alana yer değiştirmiştir. Subscapularis tendonu yırtık veya parsiyel yırtık gösterir (medial pulley bozulması). Transvers humeral ligaman da bozulmuş olabilir — aksiyel kesitlerde ligaman kalınlaşması veya yokluğu değerlendirilir. Bu bulgu biseps tendon dislokasyonu için patognomoniktir ve cerrahi müdahale (tenodez) planlamasında kritik öneme sahiptir.
Rapor Cumlesi
Bisipital olukta LHBT izlenmemekte olup, tendon mediale subscapularis üzerine yer değiştirmiştir; biseps tendon dislokasyonu ile uyumludur.
Aksiyel T2 fat-sat kesitlerde LHBT çevresinde bisipital oluk içinde halka şeklinde hiperintens sıvı izlenir. Tendon kılıfı içindeki sıvı birikimi tenosinoviti gösterir. İzole az miktarda peritendinöz sıvı normal varyant olabilir (özellikle internal rotasyonda çekilmiş MRG'de) ancak belirgin sıvı artışı, kılıf çapının tendon çapının iki katını aşması ve klinik korelasyon ile tenosinovit tanısı konur. Tendon kendisi kalınlaşmış veya sinyal artışı gösterebilir (eşlik eden tendinozis). Tenosinovit izole olabilir veya rotator manşet patolojisi, impingement sendromu, romatoid artrit ile birlikte bulunabilir.
Rapor Cumlesi
Bisipital olukta LHBT çevresinde peritendinöz sıvı birikimi izlenmekte olup, biseps tenosinoviti ile uyumludur.
US'de bisipital olukta LHBT'nin dinamik değerlendirmesi yapılır — omuz iç rotasyonu sırasında tendon oluktan mediale sublukse veya disloke olabilir. Statik değerlendirmede olukta tendon yokluğu veya anormal pozisyonu izlenir. Transvers kesitlerde bisipital oluk içinde LHBT, lesser tüberkül ve greater tüberkül arasındaki ilişki değerlendirilir. Dinamik muayenede omuz nötralden internal rotasyona getirilirken tendonun oluktan mediale kayması gerçek zamanlı izlenir. US'nin avantajı dinamik değerlendirme imkanıdır — MRG'de statik görüntüde tespit edilemeyen intermitan subluksasyon US'de gösterilebilir. Ayrıca US bilateral karşılaştırmalı değerlendirme yapılmasına olanak tanır.
Rapor Cumlesi
US'de bisipital olukta LHBT dinamik değerlendirmede iç rotasyonda mediale subluksasyon izlenmektedir.
Aksiyel PD fat-sat kesitlerde LHBT bisipital olukta normalden kalın (>5 mm çap) ve intermediat sinyal artışı gösterir. Tendon sürekliliği korunmuştur — bu özellik tendinozisi parsiyel yırtıktan ayırır. Tendon konturu düzgün veya hafif düzensiz olabilir. Kronik tendinoziste tendon düzensiz konturlu olabilir ve parsiyel yırtık eklenebilir (tendon içinde fokal hiperintens defekt). Koronal oblique görüntülerde tendon boyunca sinyal değişikliği ve kalınlaşma değerlendirilir. Eşlik eden subakromiyal bursit ve rotator manşet tendinopatisi araştırılmalıdır — LHBT patolojisi sıklıkla impingement sendromu spektrumunun bir parçasıdır.
Rapor Cumlesi
LHBT bisipital olukta kalınlaşmış ve intermediat sinyal artışı göstermekte olup, tendinozis ile uyumludur.
T2 fat-sat aksiyel ve sagittal kesitlerde bisipital olukta ve intraartiküler bölgede LHBT izlenmez — tendon yokluğu ve olukta sıvı ile karakterize. Kas kitlesi distale retrakte olmuştur (sagittal kesitlerde biseps kas gövdesi distale yer değiştirmiş). Klinik olarak 'Popeye' deformitesi (kol distalinde kas birikimi) görülür. Tam yırtık genellikle bisipital olukta veya orijin yakınında oluşur. Retraksiyon derecesi yırtığın kronikliğini yansıtır — akut yırtıkta minimal retraksiyon, kronik yırtıkta belirgin retraksiyon ve kas yağlanması izlenir. Aksiyel kesitlerde tüm bisipital oluk boyunca tendon yokluğu doğrulanmalıdır — segmental yokluk parsiyel yırtığı düşündürür.
Rapor Cumlesi
LHBT bisipital olukta ve intraartiküler bölgede izlenmemekte olup, tam yırtık ile uyumludur; biseps kasında distal retraksiyon mevcuttur.
Longitudinal ve transvers B-mod US'de LHBT bisipital olukta normalden kalın, heterojen ekotekstürlü ve fibrillar patern kaybı gösteren yapı olarak izlenir. Normal LHBT ince, hiperekoik ve düzgün fibrillar paternli oval yapıdır (transvers kesit ~3-4 mm çap). Tendinoziste çap artışı (>5 mm), hipoekoik alanlar (mukoid dejenerasyon) ve düzensiz fibrillar yapı görülür. Power Doppler ile neovaskülarizasyon (peritendinöz ve intratendinöz artmış vaskülarite) aktif dejeneratif sürecin göstergesidir. Karşı taraf ile karşılaştırmalı değerlendirme asimetriyi ortaya koyar.
Rapor Cumlesi
US'de bisipital olukta LHBT kalınlaşmış ve heterojen ekotekstür göstermekte olup tendinozis ile uyumludur.
Aksiyel T1 ve T2 fat-sat kesitlerde subscapularis tendonun parsiyel veya tam yırtığı izlenir — tendon insersiyonunda (lesser tüberkül) sinyal artışı, kalınlaşma veya retraksiyon. Subscapularis yırtığı medial pulley mekanizmasını bozarak LHBT instabilitesine yol açar — bu nedenle LHBT dislokasyonu tespit edildiğinde subscapularis mutlaka değerlendirilmelidir. En üst parsiyel yırtıklar en sıktır ve kranial liflerin ayrılmasını içerir. Aksiyel kesitlerde subscapularis tendonu lesser tüberküle yapışma noktasında takip edilir ve tendon yokluğu veya retraksiyon değerlendirilir.
Rapor Cumlesi
Subscapularis tendonunda parsiyel yırtık izlenmekte olup, LHBT medial pulley yetmezliği ile ilişkili biseps tendon instabilitesi açısından değerlendirilmelidir.
Kriterler
Tendon kalın (>5 mm), intermediat sinyal artışı, süreklilik korunmuş, yırtık klefti yok
Ayirt Edici Ozellikler
Konservatif tedavi (NSAİİ, fizyoterapi, peritendinöz kortikosteroid enjeksiyonu). İmpingement sendromu ile birlikte sık görülür. Kronik tendinoziste parsiyel yırtığa progresyon riski vardır. Peritendinöz sıvı (tenosinovit) eşlik edebilir ancak tendon sürekliliği korunmuştur.
Kriterler
Tendon bisipital oluktan mediale yer değiştirmiş (subscapularis üzerine/altına veya intraartiküler)
Ayirt Edici Ozellikler
Subscapularis yırtığı ile birlikte (%95+ olguda), medial pulley bozulması mekanizması. Cerrahi endikasyon (tenodez veya tenotomi) mevcuttur. Aksiyel MRG'de boş bisipital oluk isareti patognomoniktir. Transvers humeral ligaman da bozulmuş olabilir.
Kriterler
Tendon tüm kesitlerde izlenmez, bisipital olukta ve intraartiküler alanda tendon yokluğu, kas distale retrakte
Ayirt Edici Ozellikler
Klinik olarak Popeye deformitesi. Genellikle düşük fonksiyonel kayıp (%20 supinasyon gücü kaybı). Yaşlılarda konservatif tedavi kabul edilebilir, gençlerde ve aktif hastalarda biseps tenodez (tendon humerusa sabitlenir) tercih edilir. Kosmetik endişe tedavi kararını etkiler.
Kriterler
Bisipital olukta LHBT çevresinde peritendinöz sıvı birikimi, tendon kılıfı kalınlaşması, tendon normal veya tendinozis eşlik edebilir
Ayirt Edici Ozellikler
Sıklıkla rotator manşet patolojisi veya romatoid artrit ile birlikte. Az miktarda peritendinöz sıvı normal varyant olabilir — >5 mm kılıf kalınlığı veya kılıf çapının tendon çapının iki katını aşması tanısal kabul edilir. US-eşliğinde peritendinöz kortikosteroid enjeksiyonu etkili tedavi seçeneğidir.
Ayirt Edici Ozellik
Labral yırtık labrum patolojisi, biseps tendon patolojisi farklı anatomik yapıdır — ancak SLAP lezyonunda biseps orijini etkilenir ve her iki patoloji birlikte olabilir. MR artrografide gadolinyumun labrum altına sızması labral yırtığı, bisipital olukta peritendinöz sıvı ise tenosinoviti gösterir. SLAP lezyonunda superior labrum ile biseps orijini birleşim noktasında ayrılma izlenir.
Ayirt Edici Ozellik
Rotator manşet yırtığı subakromiyal tendon patolojisidir ve supraspinatus/infraspinatus insersiyonunda T2 sinyal artışı ve tendon defekti ile karakterizedir; biseps tendon patolojisi ise bisipital oluk lokalizasyonundadır. Subscapularis yırtığı her iki patolojiyi birbirine bağlar — subscapularis yırtığı hem rotator manşet patolojisi hem de LHBT instabilitesi nedenidir.
Ayirt Edici Ozellik
Subakromiyal bursit subakromiyal-subdeltoid alanda bursa distansiyonu ve sıvı birikimi ile karakterize; biseps tenosinovit bisipital olukta LHBT çevresinde peritendinöz sıvı ile karakterize — farklı anatomik lokalizasyon ve farklı bursa/kılıf yapılarıdır. Her iki patoloji impingement sendromunda birlikte bulunabilir.
Ayirt Edici Ozellik
Adeziv kapsülitte inferior glenohumeral ligament (IGHL), korakohumeral ligament (CHL) ve rotator interval kalınlaşması ve kontrastlanması ön planda iken bursa distansiyonu yoktur veya minimaldir. Biseps patolojisinde ise bisipital olukta lokalize bulgular (peritendinöz sıvı, tendon kalınlaşma, empty groove) ön plandadır. Adeziv kapsülitte aksiller reses kapasitesi azalmıştır.
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralBiseps tendon patolojisi tedavisi patoloji tipine göre planlanır ve multidisipliner yaklaşım gerektirebilir. Tendinozis ve tenosinovit konservatif tedavi ile yönetilir — NSAİİ, fizyoterapi (biseps ve rotator manşet güçlendirme), US-eşliğinde peritendinöz kortikosteroid enjeksiyonu (diagnostik ve terapötik). Biseps tendon dislokasyonu ve tam yırtıkta cerrahi seçenekler iki ana prosedürdür: biseps tenodez (tendon humerusa sabitlenir — genç, aktif, kosmetik endişe olan hastalarda tercih edilir) ve biseps tenotomi (tendon kesilir ve serbest bırakılır — yaşlı, düşük talep, ek komorbidite olan hastalarda tercih edilir). Tam yırtıkta fonksiyonel kayıp genellikle düşüktür (%20 supinasyon gücü kaybı, %10 dirsek fleksiyon gücü kaybı) ve birçok hasta konservatif tedavi ile yeterli fonksiyon kazanır. Subscapularis yırtığı ile birlikte biseps dislokasyonunda her iki patoloji birlikte ele alınmalıdır — subscapularis tamiri + biseps tenodez/tenotomi.
Biseps tendon patolojileri omuz ağrısının önemli bir nedenidir. Tenosinovit konservatif tedaviyle yönetilebilirken, tam kat yırtık ve instabil dislokasyon cerrahi müdahale (tenodez veya tenotomi) gerektirebilir. Subskapularis yırtığı ve pulley lezyonu eşlik ediyorsa kombine cerrahi planlanmalıdır.