Struma ovarii, matür kistik teratomun (dermoid kist) nadir bir varyantı olup tümör içeriğinin >%50'sinin tiroid dokusundan oluştuğu monodermal teratomdur. Tüm over teratomlarının %2-5'ini, tüm over neoplazmlarının <%1'ini oluşturur. Fonksiyonel tiroid dokusu içerdiğinden %5-8'inde hipertiroidizm (tirotoksikoz) gelişebilir. Görüntülemede ayırt edici özelliği BT'de yüksek dansiteli içerik (tiroid kolloid sıvısının iyot içeriği) ve MR'da değişken T1/T2 sinyalidir (kolloid viskozitesine bağlı). Malign transformasyon (struma ovarii carcinoma) %5-10 oranında görülür.
Yaş Aralığı
30-60
En Sık Yaş
45
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir
Struma ovarii overin germ hücrelerinden köken alan monodermal bir teratomdur — embriyonel gelişim sırasında ektodermal germ hücreleri tiroid dokusuna diferansiye olur ve dominant doku haline gelir (>%50). Tiroid follikülleri kolloid (tiroglobulin, iyot-zengin protein) ile doludur — bu kolloid sıvısının fiziksel özellikleri görüntülemeyi doğrudan belirler: (1) BT'de yüksek dansite — tiroid kolloidinin yüksek iyot içeriği X-ışınlarını güçlü absorbe eder (iyodun yüksek atom numarası nedeniyle); (2) MR T1/T2 sinyali — kolloidin protein konsantrasyonu ve viskozitesine bağlı değişkendir: yüksek konsantrasyonda ('jel kıvamında') T1 yüksek/T2 düşük, düşük konsantrasyonda ('sulu') T1 düşük/T2 yüksek; (3) US'de koyu kistik içerik — kalın kolloid düşük düzeyde internal ekolar verir. Multiloküler yapıda farklı viskoziteli lokülasyonlar farklı sinyal/dansite gösterir — bu 'mozaik' veya 'vitray' paterni struma ovarii'nin tanısal ipucusudur.
Kontrastsız BT'de over kitlesinin kistik komponentlerinde 70-110 HU arasında yüksek dansite izlenmesidir. Bu bulgu tiroid kolloidinin doğal iyot konsantrasyonundan kaynaklanır ve over lezyonları arasında struma ovarii'ye özgüdür. Basit over kistleri 0-20 HU, hemorajik kistler 40-70 HU, dermoid kistlerin yağ komponenti negatif HU gösterirken, struma ovarii'nin tiroid kolloid komponenti 70-110 HU ile bunların hepsinden yüksektir. Multiloküler yapıda farklı lokülasyonların farklı dansite göstermesi ('mozaik' paterni) tanıyı güçlendirir. Bu bulgu preoperatif tanıda kritiktir çünkü klinik olarak nadir olduğundan genellikle düşünülmez.
Kontrastsız BT'de kistik içerikte yüksek dansite (70-110 HU). Basit sıvıdan (0-20 HU) belirgin farklı. Bu yüksek dansite tiroid kolloidinin iyot içeriğinden kaynaklanır. Multiloküler yapıda farklı lokülasyonlar farklı dansite gösterebilir.
Rapor Cumlesi
Kontrastsız BT'de over kitlesinin kistik komponentlerinde tiroid kolloidine ait yüksek dansite (>70 HU) izlenmekte olup struma ovarii düşünülmelidir.
T1A görüntülerde farklı lokülasyonlarda değişken sinyal yoğunluğu. Yoğun viskoz kolloid yüksek T1 sinyali, sulu kolloid düşük T1 sinyali gösterir. Bu değişkenlik 'mozaik' paterni oluşturur.
Rapor Cumlesi
T1A sekanslarda kitle lokülasyonlarında değişken sinyal yoğunluğu izlenmekte olup farklı viskozitede kolloid içeriği ile uyumludur.
T2A görüntülerde multiloküler yapıda farklı lokülasyonlarda değişken sinyal. Viskoz kolloid düşük T2 sinyali ('dark colloid'), sulu kolloid yüksek T2 sinyali gösterir. 'Vitray' (stained glass) benzeri patern oluşur.
Rapor Cumlesi
T2A sekanslarda multiloküler yapıda farklı sinyal yoğunluklarında lokülasyonlar izlenmekte olup 'vitray' paterni struma ovarii ile uyumludur.
Multiloküler kistik veya solid-kistik yapıda over kitlesi. Farklı lokülasyonlarda farklı ekojenite — bazıları hipoekoik (sulu kolloid), bazıları hiperekoik (viskoz kolloid). Dermoid komponent (saç, yağ, kalsifikasyon) eşlik edebilir.
Rapor Cumlesi
Over kaynaklı multiloküler kistik kitle izlenmekte olup lokülasyonlarda değişken ekojenite struma ovarii ile uyumludur.
Tc-99m perteknetat veya I-123 sintigrafide pelvik bölgede tiroid tutulumu. Fonksiyonel tiroid dokusunun doğrudan kanıtıdır. Hipertiroidizm durumunda servikal tiroid tutulumu baskılanmış olabilir.
Rapor Cumlesi
Tiroid sintigrafisinde pelvik bölgede fonksiyonel tiroid dokusuna ait tutulum izlenmekte olup struma ovarii tanısını doğrulamaktadır.
Kriterler
Normal matür tiroid dokusu. Folliküler yapı korunmuş, atipi yok. Olguların %90-95'i.
Ayirt Edici Ozellikler
Düzgün konturlu, kapsüllü, belirgin solid komponent yok veya minimal. Multiloküler kistik yapı. Benign prognoz — kistektomi küratif.
Kriterler
Tiroid hormon üreten fonksiyonel tiroid dokusu. Hipertiroidizm bulguları (taşikardi, tremor, kilo kaybı, TSH baskılanması). Olguların %5-8'i.
Ayirt Edici Ozellikler
TSH baskılanmış, sT4/sT3 yüksek. Servikal tiroid tutulumu sintigrafide baskılanmış, pelvik tutulum belirgin. Semptomlar cerrahiyle düzelir. Preoperatif antitiroid tedavi gerekebilir.
Kriterler
Tiroid dokusu içinde malign transformasyon. Papiller tiroid karsinomu en sık (%70), folliküler karsinom (%20). Olguların %5-10'u.
Ayirt Edici Ozellikler
Belirgin solid kontrastlanan komponent, düzensiz sınır, çevre invazyon. Tiroglobulin yüksekliği tümör belirteci. Postoperatif I-131 ablasyon tedavisi gerekebilir. Prognoz genellikle iyi (diferansiye tiroid karsinomu).
Ayirt Edici Ozellik
Dermoid kist yağ dansitesi (-20 ile -120 HU), kalsifikasyon/diş, yağ-sıvı seviyesi gösterir. Struma ovarii ise yüksek dansiteli kistik içerik (70-110 HU — iyot içerikli kolloid) ile ayrılır. Her ikisi de teratom ailesinden olup birlikte bulunabilir — dermoid komponent + struma ovarii kombinasyonu mümkündür.
Ayirt Edici Ozellik
Müsinöz karsinom multiloküler kistik yapıda 'stained glass' paterni gösterebilir (farklı sinyal yoğunluğunda lokülasyonlar) — struma ovarii ile karışabilir. Ancak müsinöz karsinom kontrastsız BT'de yüksek dansite göstermez (müsin 10-30 HU), çok büyük (>10 cm), CA-125/CA-19.9 yüksek. Struma ovarii'de ise BT'de yüksek dansite (70-110 HU — iyot), daha küçük boyut ve tiroid fonksiyon testleri ayırıcıdır.
Ayirt Edici Ozellik
Endometrioma T1'de homojen yüksek sinyal (methemoglobin), T2'de 'shading' (homojen sinyal düşüşü), yağ baskılamada sinyal korunur. Struma ovarii'de T1/T2 sinyali multiloküler ve değişkendir (farklı lokülasyonlarda farklı sinyal), kontrastsız BT'de yüksek dansite (70+ HU — endometriomada 20-45 HU). Klinik: endometrioma siklik ağrı + endometriozis, struma ovarii hipertiroidizm.
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
annualStruma ovarii tedavisi cerrahidir — benign vakalarda laparoskopik kistektomi veya unilateral ooferektomi yeterlidir. Hipertiroidizm varsa preoperatif antitiroid tedavi (metimazol) verilmeli ve cerrahi öncesi ötiroid sağlanmalıdır. Malign struma ovarii (<%10) total histerektomi + bilateral salpingo-ooferektomi + tiroidektomi gerektirir — ardından I-131 radyoaktif iyot ablasyon tedavisi (diferansiye tiroid karsinomu protokolü). Postoperatif takip: tiroglobulin düzeyi tümör belirteci olarak izlenir (malign vakalarda), yıllık tiroid fonksiyon testleri. Prognoz mükemmeldir — benign vakalarda küratif, malign vakalarda bile %90+ 10 yıllık sağkalım (diferansiye tiroid karsinomu prognozu). Nadir görüldüğünden preoperatif tanı genellikle konulmaz — histopatolojik sürpriz olarak rapor edilir.
Struma ovarii genellikle benigndir. Malign struma ovarii (struma ovarii içinde gelişen tiroid karsinomu) tüm olguların %5-10'unda görülür. Hipertiroidizm olguların %5-8'inde görülür ve tiroidektomi olmadan tedavi edilebilir. Tedavi cerrahi rezeksiyondur (kistektomi veya ooforektomi). Malign olgularda tiroidektomi ve RAI tedavisi gerekebilir.