Peritonsillar apse (Quinsy), palatin tonsil kapsülü ile superior farenks konstriktör kası arasındaki peritonsillar boşlukta pürülan materyalin birikmesi sonucu oluşan derin boyun enfeksiyonudur. Genç erişkinlerde (15-35 yaş) en sık görülen derin boyun apsesidir ve genellikle akut tonsillitin komplikasyonu olarak gelişir. BT'de rim kontrastlanan hipodens koleksiyon ile medialize tonsil, çevre yağ dokuda stranding ve reaktif servikal lenfadenopati izlenir. Acil drenaj gerektiren bir durumdur; gecikilirse havayolu obstrüksiyonu, parafarengeal/retrofarengeal yayılım, karotis arter erozyonu ve juguler ven tromboflebiti (Lemierre sendromu) gibi hayatı tehdit eden komplikasyonlara yol açabilir.
Yaş Aralığı
15-45
En Sık Yaş
25
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Sık
Peritonsillar apse genellikle akut tonsillitin komplikasyonu olarak gelişir. Enfeksiyon tonsil kapsülünü aşarak peritonsillar boşluğa yayılır — bu boşluk tonsil kapsülü ile superior farenks konstriktör kasının fasiası arasında yer alan gevşek areolar doku ile dolu potansiyel bir boşluktur. Enfeksiyon başlangıçta peritonsillar selülit (flegmon) olarak başlar ve süpürasyon ile apse formasyonuna ilerler. Apse duvarı granülasyon dokusu ve fibrin ile çevrili piyojenik membran tarafından oluşturulur — BT'de rim kontrastlanma bu vaskülarize apse duvarını yansıtır. Apse içindeki pürülan materyal proteinden zengin sıvı ve nekrotik debristir — düşük BT dansitesi ve DWI'daki difüzyon kısıtlaması bu yoğun proteinli, viskoz içerikten kaynaklanır. Çevre yağ dokudaki inflamatuar ödem ve vasodilatasyon BT'de yağ stranding olarak görülür. Tonsil medializasyonu apsenin tonsili mediale itmesinden kaynaklanır. Enfeksiyon fasiyal planları takip ederek parafarengeal, retrofarengeal ve hatta mediastinal boşluklara yayılabilir — bu nedenle bu kompartmanların değerlendirilmesi zorunludur. Karotis kılıf yakınlığı nedeniyle vasküler komplikasyon riski yüksektir.
Peritonsillar boşlukta rim kontrastlanan hipodens koleksiyon peritonsillar apsenin patognomonik BT bulgusudur. Koleksiyon tonsili mediale, yumuşak damağı öne iterek karakteristik asimetriyi oluşturur.
Kontrastlı BT'de peritonsillar boşlukta rim kontrastlanan hipodens koleksiyon izlenir. Apse duvarı düzgün veya irregüler rim kontrastlanma gösterir ve kalınlığı 2-4 mm'dir. Apse içeriği 10-30 HU arasında hipodens olup pürülan materyali yansıtır. Tonsil belirgin şekilde medialize olmuş ve büyümüştür. Çevre yumuşak dokuda ödem ve yağ stranding izlenir. Palatofarengeal kaslar kalınlaşmış ve kontrastlanmış olabilir. Servikal reaktif lenfadenopati eşlik eder.
Rapor Cumlesi
Sol peritonsillar boşlukta yaklaşık ...x... mm boyutlarında rim kontrastlanan hipodens koleksiyon izlenmekte olup peritonsillar apse ile uyumludur; tonsil medialize ve havayolu daralmıştır.
DWI'da apse lümeninde belirgin difüzyon kısıtlaması (yüksek sinyal) ve karşılığı düşük ADC değeri izlenir. Pürülan materyalin yüksek viskozitesi ve sellüler debrisin yoğunluğu su moleküllerinin hareketini kısıtlar. Bu özellik apseyi kistik/nekrotik tümörlerden ayırmada kritik öneme sahiptir — tümör nekrozu genellikle difüzyon kısıtlaması göstermez. Rim kontrastlanma + DWI kısıtlaması kombinasyonu apse tanısında yüksek spesifisiteye sahiptir.
Rapor Cumlesi
Peritonsillar koleksiyonda DWI'da belirgin difüzyon kısıtlaması ve düşük ADC değerleri izlenmekte olup apse lehine değerlendirilmiştir.
Apse tonsili mediale iterek orofarenks havayolunu daraltır. İpsilateral tonsil belirgin şekilde büyümüş ve medialize olmuştur. Uvula karşı tarafa deviye olabilir. Havayolu genişliği kritik değerlendirme parametresidir — ciddi daralma acil havayolu müdahalesini gerektirebilir.
Rapor Cumlesi
Sol tonsil belirgin şekilde medialize olup orofarenks havayolunu daraltmaktadır; uvula sağa deviye izlenmektedir.
Peritonsillar apsede karotis kılıf yakınlığı kritik değerlendirme parametresidir. Apse koleksiyonunun parafarengeal yağ planlarını geçip karotis kılıfına ulaşması internal karotis arter erozyonu ve internal juguler ven tromboflebiti riskini artırır. BT'de karotis arter ile apse arasındaki yağ planının korunup korunmadığı, juguler vendeki filling defekt (trombüs) ve damar duvarındaki irregülerite değerlendirilmelidir.
Rapor Cumlesi
Peritonsillar apse koleksiyonu parafarengeal yağ planlarına uzanmakla birlikte karotis kılıfı ile arasında yağ planı korunmuştur; internal juguler vende trombüs saptanmamıştır.
İntraoral US'de peritonsillar bölgede hipoekoik/anekoik koleksiyon izlenir. İnternal debrise bağlı ekojeniteler ve septalara bağlı ince çizgiler görülebilir. Periferik artmış Doppler vaskülaritesi apse duvarının vaskülarize granülasyon dokusunu yansıtır. US drenaj için lokalizasyon ve kılavuz olarak da kullanılabilir.
Rapor Cumlesi
İntraoral US'de sol peritonsillar bölgede internal debrisli hipoekoik koleksiyon izlenmekte olup peritonsillar apse ile uyumludur.
Kriterler
Henüz süpürasyon oluşmamış, diffüz yumuşak doku ödem/kontrastlanma
Ayirt Edici Ozellikler
Koleksiyon yok, diffüz kontrastlanma; antibiyoterapi ile tedavi; drenaj gerekli değil
Kriterler
Organize pürülan koleksiyon, rim kontrastlanma
Ayirt Edici Ozellikler
Drenaj zorunlu (aspirasyon veya insizyonel); DWI kısıtlaması belirgin
Kriterler
Parafarengeal/retrofarengeal yayılım veya vasküler komplikasyon
Ayirt Edici Ozellikler
Çoklu kompartman tutulumu; karotis/juguler komplikasyonlar; acil cerrahi drenaj
Ayirt Edici Ozellik
Lenfoma solid homojen kitle, rim kontrastlanma ve koleksiyon yok; apse rim kontrastlanan hipodens koleksiyon
Ayirt Edici Ozellik
SCC solid kitle + santral nekroz gösterir, invazif sınırları vardır; apse sıvı koleksiyonu, akut klinik
Ayirt Edici Ozellik
Hipertrofi bilateral simetrik, solid homojen, koleksiyon yok; apse unilateral koleksiyon + klinik inflamasyon
Aciliyet
emergentYonetim
interventionalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralPeritonsillar apse ACİL drenaj gerektiren bir durumdur. İğne aspirasyonu veya insizyonel drenaj + IV antibiyoterapi standart tedavidir. Karotis kılıf tutulumu, havayolu kompromisi ve descendan mediastinit hayatı tehdit eden komplikasyonlardır. BT bulguları drenaj endikasyonunu ve yöntemini belirler.
Peritonsillar apse acil drenaj gerektiren bir durumdur. Tedavi edilmezse havayolu obstrüksiyonu, karotis arozyon, juguler ven tromboflebiti (Lemierre sendromu) ve mediastinit gibi hayatı tehdit eden komplikasyonlara yol açabilir.