Tonsiller lenfoma, Waldeyer halkasının en sık malign tümörüdür ve Non-Hodgkin Lenfoma (NHL) grubunda yer alır — en sık alt tip Diffüz Büyük B Hücreli Lenfomadır (DLBCL, %50-80). Waldeyer halkası ekstranodal NHL'nin en sık tutulum bölgesidir (%50). Tipik olarak unilateral tonsil büyümesi ile prezente olur ve BT/MR'da homojen kontrastlanan solid kitle olarak izlenir. SCC'den farklı olarak belirgin nekroz, ülserasyon ve kavitasyon beklenmez. DWI'da yüksek sellülariteye bağlı belirgin difüzyon kısıtlaması ve FDG-PET'te yüksek metabolik tutulum gösterir. Servikal lenfadenopati sıktır ve evrelemede tüm vücut PET-BT standart tetkiktir.
Yaş Aralığı
40-80
En Sık Yaş
60
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir Değil
Tonsiller lenfoma, palatin tonsillerdeki lenfoid dokunun malign transformasyonundan kaynaklanır. Waldeyer halkası (palatin tonsiller, adenoid, lingual tonsil, tubal tonsiller) mukoza ilişkili lenfoid doku (MALT) içerir ve sürekli antijenik stimülasyona maruz kalır. Bu kronik immün aktivasyon lenfoid hücrelerde genetik mutasyonlar için zemin hazırlar. DLBCL'de germinal merkez B hücrelerinin malign transformasyonu olur — BCL2, BCL6, MYC translokasyonları sık görülür. Malign lenfoid hücrelerin çok yoğun paketlenmesi tümörün homojen görünümünü oluşturur — BT'de homojen kontrastlanma ve MR'da homojen sinyal bunun yansımasıdır. Yüksek sellülarite DWI'da belirgin difüzyon kısıtlaması ve düşük ADC ile kendini gösterir. SCC'den farklı olarak lenfomada neovaskülarizasyon düzensiz değildir ve stroma minimaldir — bu nedenle nekroz ve kavitasyon nadirdir. Metabolik açıdan yüksek glukoz tüketimi FDG-PET'te yoğun tutulumu açıklar. EBV ilişkisi bazı alt tiplerde (özellikle immünsüprese hastalarda) mevcuttur.
Unilateral tonsilde homojen solid kitle ile birlikte belirgin DWI kısıtlaması (düşük ADC) kombinasyonu tonsiller lenfomanın imza bulgusudur. Bu kombinasyon SCC'den (heterojen + daha yüksek ADC) ve benign hipertrofiden (DWI kısıtlaması yok) güvenle ayırt eder.
Kontrastlı BT'de unilateral palatin tonsilde homojen kontrastlanan solid kitle izlenir. Kitle tonsil yapısını tamamen doldurur veya tonsil sınırlarını aşarak orofarenks havayoluna doğru genişler. Belirgin nekroz, kavitasyon veya kalsifikasyon bulguları yoktur — bu özellik lenfomayı SCC'den ayıran en önemli BT bulgusudur. Kitle yumuşak doku dansitesindedir (~40-60 HU) ve kontrastlanma sonrası homojen olarak artış gösterir. Eşlik eden servikal lenfadenopati bulguları değerlendirilmelidir.
Rapor Cumlesi
Sol palatin tonsilde homojen kontrastlanan solid kitle izlenmekte olup tonsiller lenfoma ile uyumludur; nekroz ve kavitasyon bulgusu saptanmamıştır.
DWI'da tonsiller lenfoma belirgin difüzyon kısıtlaması gösterir — b=1000 s/mm² değerinde yüksek sinyal ve ADC haritasında düşük değerler (<0.6-0.8×10⁻³ mm²/s). Bu bulgu yüksek sellülaritenin göstergesidir ve lenfomayı benign hipertrofiden ve SCC'den ayırmada kritik öneme sahiptir. ADC değeri prognoz ve tedavi yanıtı takibinde de kullanılır — tedavi sonrası ADC artışı yanıtı gösterir.
Rapor Cumlesi
Sol tonsil kitlesi DWI'da belirgin difüzyon kısıtlaması göstermekte olup ADC değeri ... ×10⁻³ mm²/s olarak ölçülmüştür; lenfoma öncelikli ayırıcı tanıdadır.
FDG-PET/BT'de tonsiller lenfoma (özellikle DLBCL) yoğun FDG tutulumu gösterir — SUVmax genellikle >10. Tutulum homojendir ve nekrotik alanlara karşılık gelen tutulumda azalma izlenmez (SCC'den fark). PET-BT evrelemede (Ann Arbor), tedavi yanıtı değerlendirmesinde (Deauville kriterleri) ve nüks takibinde standart tetkiktir. Waldeyer halkası + servikal + uzak nodal tutulum paternleri değerlendirilir.
Rapor Cumlesi
Sol palatin tonsildeki kitlede yoğun FDG tutulumu izlenmektedir (SUVmax: ...); lenfoma ile uyumludur.
MR T2 ağırlıklı sekanslarda tonsiller lenfoma izointens veya hafif hiperintens homojen sinyal gösterir. Lenfomanın yüksek sellülaritesi T2 süresini kısaltır — bu nedenle belirgin T2 hiperintensitesi beklenmez. İnternal nekroz veya kistik değişiklik yoksa sinyal homojen kalır. Bu özellik SCC'den (daha heterojen T2 sinyal) ve apseden (yüksek T2 sinyal) ayırıcıdır.
Rapor Cumlesi
Sol tonsil kitlesi T2A'da izointens-hafif hiperintens homojen sinyal göstermektedir; internal nekroz veya kistik değişiklik saptanmamıştır.
İntraoral veya transservikal US'de tonsiller lenfoma hipoekoik solid kitle olarak izlenir. Kitle homojen ekopatern gösterir ve belirgin internal ekojenite (nekroz/kalsifikasyon) beklenmez. Doppler'de artmış vaskülarite izlenir. US özellikle eşlik eden servikal LAP'ın değerlendirilmesinde kullanışlıdır — lenfoma LAP'ı hilum kaybı gösteren yuvarlak, homojen, hipoekoik nodlar olarak izlenir.
Rapor Cumlesi
Sol tonsilde hipoekoik solid kitle izlenmekte olup artmış Doppler vaskülaritesi göstermektedir; eşlik eden bilateral servikal LAP mevcuttur.
Kriterler
En sık alt tip (%50-80), agresif, CD20+
Ayirt Edici Ozellikler
Yoğun FDG tutulumu, R-CHOP'a iyi yanıt, hızlı büyüme
Kriterler
İndolen, yavaş büyüme, nodüler patern
Ayirt Edici Ozellikler
Daha düşük FDG tutulumu, watch-and-wait stratejisi uygun olabilir
Kriterler
Mukoza ilişkili lenfoid dokudan, indolen
Ayirt Edici Ozellikler
Yavaş seyir, lokal hastalık, radyoterapiye iyi yanıt
Ayirt Edici Ozellik
SCC heterojen, nekroz sık, ülserasyon ve invazif sınırlar; lenfoma homojen, nekroz minimal
Ayirt Edici Ozellik
Hipertrofi bilateral simetrik, DWI kısıtlaması yok; lenfoma unilateral, belirgin DWI kısıtlaması
Ayirt Edici Ozellik
Apse rim kontrastlanan hipodens koleksiyon, akut klinik; lenfoma solid homojen kitle, subakut/kronik
Aciliyet
urgentYonetim
medicalBiyopsi
GerekliTakip
specialist-referralTonsiller lenfoma şüphesinde biyopsi (tercihen eksizyonel/insiziyonel) zorunludur — İİAB lenfoma alt tiplendirmesi için yetersizdir. Evreleme FDG-PET/BT ile yapılır. DLBCL R-CHOP kemoterapisine iyi yanıt verir; lokalize hastalıkta ek radyoterapi verilebilir. 5 yıllık sağkalım erken evrede %70-80'dir.
Tonsiller lenfoma erken tanı ve evreleme ile iyi prognoza sahiptir. Biyopsi (tercihen eksizyonel) tanı için gereklidir. FDG-PET/BT evreleme ve tedavi yanıtı değerlendirmesinde standart tetkiktir. DLBCL R-CHOP kemoterapisine iyi yanıt verir.