Retrofarengeal apse, retrofarengeal alanda (bukkofarengeal fasya ile alar fasya arasında) gelişen pürülan koleksiyondur. Çocuklarda (<5 yaş) retrofarengeal lenf nodlarının (Rouviere nodları — nazofarenks, paranazal sinüs ve orta kulak enfeksiyonlarını drene eden nodlar) süpürasyonu en sık nedendir; bu nodlar 5-6 yaşında atrofiye uğradığından yetişkinlerde farklı mekanizmalar (penetran travma, yabancı cisim ingestion, dental enfeksiyon yayılımı, vertebral osteomiyelit) ön plana çıkar. BT'de retrofarengeal hipodens koleksiyon + rim kontrastlanma + prevertebral ödem izlenir. Danger space (alar fasya ile prevertebral fasya arası) aracılığıyla mediastene yayılım hayati tehlike oluşturur — posterior mediastinum T4 vertebraya kadar, anterior mediastinum diyaframa kadar uzanabilir.
Yaş Aralığı
0-65
En Sık Yaş
4
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir Değil
Retrofarengeal apse oluşumu yaşa göre farklı patojenez gösterir. Çocuklarda: Üst solunum yolu enfeksiyonu (nazofarenjit, otit media, sinüzit) → retrofarengeal lenf nodlarına (Rouviere) lenfatik yayılım → süpüratif lenfadenit → nodal nekroz ve apse oluşumu. Rouviere nodları C1-C3 vertebra düzeyinde bulunur ve 5-6 yaşında atrofiye uğrar — bu nedenle çocuklarda çok daha sık görülür. Yetişkinlerde: Penetran travma (balık kılçığı, endoskopi), yabancı cisim, dental/peritonsillar apse yayılımı, vertebral osteomiyelit/diskitis (posterior yol) veya IV ilaç kullanımı. Apse oluşumunda bakteriler (Streptococcus, Staphylococcus, anaeroblar) doku nekrozu ve pü oluşumuna yol açar. BT'de: Nekrotik merkez avasküler olduğundan düşük dansite gösterir ve kontrastlanmaz; çevre granülasyon dokusu neovaskülarizasyon içerir ve rim kontrastlanma oluşturur. Prevertebral yumuşak doku ödemi (>7mm C2, >14mm C6 düzeyinde patolojik) enflamatuar sürecin yaygınlığını gösterir. Kritik anatomik ilişki: retrofarengeal alan, 'danger space' aracılığıyla posterior mediastinumla (T4'e kadar) ve anterior mediastinumla (diyaframa kadar) ilişkilidir — enfeksiyonun bu potansiyel alanlara yayılımı mediastinit ve mortalite riskini dramatik artırır.
Kontrastlı BT'de retrofarengeal alanda rim kontrastlanma gösteren hipodens koleksiyon. Sellülitten farklı olarak net sınırlı sıvı koleksiyonu içerir. Apse tanısında altın standart bulgu.
Kontrastlı BT'de retrofarengeal alanda (prevertebral kasların önünde, farengeal konstriktörlerin arkasında) hipodens sıvı koleksiyonu + rim (halka) kontrastlanma izlenir. Koleksiyon genellikle orta hat veya orta hattan hafif lateral yerleşimlidir. İç dansite 0-25 HU (pürülan sıvı). Duvar kalınlığı düzensiz olabilir. Gaz kabarcıkları anaerobik enfeksiyonu düşündürür. Sellülit ayrımı önemlidir: sellülitte koleksiyon yok, diffüz ödem ve stranding var.
Rapor Cumlesi
Retrofarengeal alanda __ x __ mm boyutunda rim kontrastlanma gösteren hipodens koleksiyon izlenmektedir. İç dansite yaklaşık __ HU olup, pürülan koleksiyon ile uyumludur. Gaz kabarcıkları [mevcut/izlenmemektedir]. Bulgular retrofarengeal apse ile uyumludur.
Prevertebral yumuşak doku kalınlaşmış ve yağ stranding gösteren ödem izlenir. Normal prevertebral yumuşak doku kalınlığı: C2 düzeyinde <7mm, C6 düzeyinde <14mm (çocuklarda daha ince). Bu değerler aşıldığında patolojik kabul edilir. Ödem ve stranding enflamatuar sürecin prevertebral alana yayılımını gösterir. Vertebra gövde ve disklerde osteomiyelit/diskitis bulguları aranmalıdır (yetişkin olgularda).
Rapor Cumlesi
Prevertebral yumuşak doku C2 düzeyinde __ mm, C6 düzeyinde __ mm ölçülmektedir (patolojik sınırları aşmaktadır). Yağ stranding ve ödem izlenmektedir.
Retrofarengeal apse danger space aracılığıyla mediastene yayılabilir — bu durumda toraks BT'de posterior mediastinal koleksiyon, mediastinal genişleme ve yağ stranding izlenir. Mediastinal uzanım mortaliteyi %50'ye kadar artırır. Toraks BT rutin olarak retrofarengeal apse olgularında yapılmalıdır. Pnömomediastinum ek bulgu olarak eşlik edebilir.
Rapor Cumlesi
Retrofarengeal koleksiyon danger space aracılığıyla mediastene uzanım göstermektedir. Posterior mediastinal koleksiyon izlenmektedir. Mediastinal yağ stranding mevcuttur. ACİL cerrahi değerlendirme önerilir.
DWI'da retrofarengeal koleksiyon belirgin difüzyon kısıtlaması gösterir — yüksek DWI sinyali ve düşük ADC değerleri izlenir. Difüzyon kısıtlaması, pürülan materyalin yüksek viskosite ve hücresel içeriğini yansıtır. Bu bulgu apse ile reaktif efüzyon/ödem ayrımında çok yardımcıdır.
Rapor Cumlesi
DWI'da retrofarengeal koleksiyonda belirgin difüzyon kısıtlaması izlenmektedir (yüksek DWI sinyali, düşük ADC). Bu bulgu pürülan içerik ve apse oluşumu ile uyumludur.
Retrofarengeal koleksiyon havayolunu öne doğru yer değiştirir (mass effect). Orofaringeal veya hipofaringeal lümen daralmış olabilir. Ciddi olgularda havayolu kompromisi gelişebilir. Havayolu çapının ölçümü acil havayolu yönetimi kararında kritiktir.
Rapor Cumlesi
Retrofarengeal koleksiyon havayolunu öne doğru yer değiştirmektedir. [Orofaringeal/hipofaringeal] lümen daralmış olup, residüel çap yaklaşık __ mm'dir. Havayolu kompromisi [mevcut/riski var/izlenmemektedir].
Kriterler
<5 yaş, üst solunum yolu enfeksiyonu öyküsü, C1-C3 düzeyinde
Ayirt Edici Ozellikler
Genellikle transoral drenaj yeterli. Daha iyi prognoz. Süpüratif lenf nodu görülebilir.
Kriterler
Penetran travma, yabancı cisim, dental enfeksiyon veya vertebral osteomiyelit öyküsü
Ayirt Edici Ozellikler
Etiyoloji araştırılmalı (yabancı cisim, vertebral enfeksiyon). Mediastinal uzanım riski daha yüksek. Cerrahi drenaj genellikle gerekli.
Kriterler
Danger space aracılığıyla mediastene yayılım, toraks BT'de posterior mediastinal koleksiyon
Ayirt Edici Ozellikler
Mortalite %50'ye kadar çıkabilir. Acil torasik cerrahi gerektirir. Mediastinit tedavisi agresif debridman + uzun süreli antibiyotik.
Ayirt Edici Ozellik
Epiglottit supraglottik yapıları tutar; retrofarengeal apsede epiglot normal, retrofarengeal alanda koleksiyon var.
Ayirt Edici Ozellik
Travmada kıkırdak fraktürü + amfizem; apsede rim kontrastlanan koleksiyon + ateş.
Ayirt Edici Ozellik
Stenoz kronik, subglottik, konsantrik daralma; apse akut, retrofarengeal alanda koleksiyon.
Aciliyet
emergentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralRetrofarengeal apse havayolu ve mediastinit acilidir. IV geniş spektrumlu antibiyotik hemen başlanır. Apse tanısında cerrahi drenaj gereklidir (transoral veya external yaklaşım). Mediastinal uzanım varsa acil torasik cerrahi yapılır. Çocuklarda genellikle transoral drenaj yeterli, yetişkinlerde external yaklaşım tercih edilebilir. Etiyoloji araştırılmalıdır (yabancı cisim, vertebral enfeksiyon).
Retrofarengeal apse havayolu acilidir. IV antibiyotik + cerrahi drenaj tedavi temelini oluşturur. Mediastinal uzanım (danger space aracılığıyla) mortaliteyi dramatik artırır — acil torasik cerrahi gerektirir. Çocuklarda genellikle transoral drenaj yeterlidir.