Vokal kord paralizisi, rekürren laringeal sinir (RLN) hasarına bağlı vokal kord abduksiyon ve/veya adduksiyon hareketinin kaybıdır. Unilateral paralizi çok daha sık olup sol taraf (%60-70) sağ tarafa göre belirgin şekilde daha sık etkilenir; bunun nedeni sol RLN'nin aortik arkın altından dönerek çok daha uzun bir seyir izlemesidir. Tiroid cerrahisi en sık iyatrojenik neden (%30-40), idiyopatik olgular %20-30 olguda görülür. Mediastinal kitle (akciğer karsinomu, lenfoma), aortik anevrizma, özofagus karsinomu ve kafa tabanı lezyonları diğer nedenlerdir. Görüntülemede vokal kordun paramedian fiksasyonu, ipsilateral aritenoid anteromedial rotasyonu, piriform sinüs dilatasyonu ve laringeal ventrikül genişlemesi karakteristik bulgulardır. Neden araştırması için kafa tabanından mediastinuma kadar tüm RLN seyri boyunca BT veya MR taraması zorunludur.
Yaş Aralığı
20-80
En Sık Yaş
55
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Sık
Vokal kord paralizisi, rekürren laringeal sinir (vagus sinirinin dalı) boyunca herhangi bir noktada hasardan kaynaklanır. Sol RLN ligamentum arteriosum seviyesinde aortik arkın altından döndüğü için toplam seyir yaklaşık 12 cm'dir; sağ RLN ise subklaviyan arterin altından dönerek sadece 5-6 cm seyir izler — bu uzunluk farkı sol tarafı hasara daha duyarlı kılar. Sinir hasarı neden ne olursa olsun motor denervasyona yol açar: akut dönemde (0-6 ay) kas tonusu korunsa da aktif hareket kaybolur (nörapraksi/aksonotmezis); kronik dönemde (>6 ay) denerve kaslar atrofiye uğrar ve yağlı dejenerasyon gelişir. Görüntülemede paralitik vokal kordun paramedian pozisyonda kalması, krikoaritenoid eklemin aktif hareketini sağlayan posterior krikoaritenoid kasın denervasyonunu yansıtır. İpsilateral piriform sinüs ve valekula dilatasyonu, faringeal faz yutma disfonksiyonuna bağlıdır — paralitik tarafta bolus birikimi ve staz gelişir. Kronik paralizide T1 MR'da vokal kord kasında yağlı infiltrasyon (T1 hiperintensite) ve volüm kaybı denervasyon atrofisini yansıtır.
Aynı tarafta vokal kordun paramedian pozisyonda fiksasyonu ile birlikte piriform sinüs ve valekula dilatasyonu — paralizi tanısında en güvenilir BT bulgu kombinasyonu, neden ne olursa olsun denervasyon bulgusunu doğrular.
Aksiyel BT'de paralitik vokal kord paramedian pozisyonda fiksedir ve karşı tarafla simetrik değildir. Glottik düzeyde hava yolu asimetriktir. İpsilateral aritenoid anteriora ve mediale deplase olmuştur (anteromedial rotasyon). Vokal kord etkin bir şekilde midline'da veya midline'a yakın pozisyonda sabit kalırken karşı taraf normal abduksiyon gösterir.
Rapor Cumlesi
Sol vokal kord paramedian pozisyonda fikse izlenmekte, sol aritenoid anteromediale rotasyonu mevcuttur; sol vokal kord paralizisi ile uyumludur.
İpsilateral piriform sinüs genişlemesi vokal kord paralizisinin en güvenilir bulgularından biridir. Paralitik tarafta piriform sinüs karşı tarafa göre belirgin şekilde geniş ve sıvı/sekresyon birikimi ile doludur. Aynı taraf valekula da dilate olabilir. Bu bulgu faringeal faz yutma bozukluğunu yansıtır.
Rapor Cumlesi
Sol piriform sinüs karşı tarafa göre belirgin şekilde dilate olup sekresyon birikimi izlenmektedir; sol vokal kord paralizisi ile uyumlu bulgudur.
Kronik vokal kord paralizisinde (>6 ay) T1 ağırlıklı MR'da denerve vokal kord kasında (tiroaritenoid kas) yağlı dejenerasyon gelişir. Normal kas sinyalinin yerini T1 hiperintens yağ sinyali alır ve kas hacminde azalma (atrofi) eşlik eder. Bu bulgu denervasyonun kronikliğini gösterir ve spontan iyileşme olasılığının düşük olduğunu düşündürür.
Rapor Cumlesi
Sol vokal kord kasında (tiroaritenoid kas) T1'de hiperintens yağlı dejenerasyon ve volüm kaybı izlenmekte olup kronik denervasyon atrofisi ile uyumludur.
Vokal kord paralizisinin nedenini araştırmak için kafa tabanından mediastinuma kadar tüm RLN seyri boyunca kontrastlı BT taraması yapılır. Sol tarafta: jugüler foramen → karotid kılıf → aortopulmoner pencere → aortik ark altı → trakeoözofageal oluğa geri dönüş. Sağ tarafta: jugüler foramen → karotid kılıf → subklavyan arter altı → trakeoözofageal oluk. Tiroid patolojisi, mediastinal kitle, akciğer apeks kitlesi, aortik anevrizma, özofageal kitle ve kafa tabanı lezyonları araştırılır.
Rapor Cumlesi
Sol vokal kord paralizisi nedeniyle kafa tabanından mediastinuma kadar RLN seyri değerlendirilmiş olup aortopulmoner pencerede konglomere lenfadenopati saptanmıştır.
Laringeal ultrasonografi ile vokal kord hareketinin gerçek zamanlı değerlendirmesi yapılabilir. Paralitik kordda inspirasyon ve fonasyon sırasında abduksiyon hareketinin yokluğu gözlenir. US, non-invaziv ve radyasyonsuz bir yöntem olarak laringoskopiye alternatif screening yöntemidir. Ayrıca eşlik eden tiroid patolojisi ve servikal lenfadenopati aynı incelemede değerlendirilebilir.
Rapor Cumlesi
Laringeal US'de sol vokal kordda inspirasyon ve fonasyon sırasında hareket izlenmemekte olup sol vokal kord paralizisi ile uyumludur.
Kriterler
Sol vokal kord paralizisi (%60-70 olguda)
Ayirt Edici Ozellikler
Sol RLN uzun seyir (aortik ark altı), mediastinal patolojilere duyarlı, aortopulmoner pencere LAP ve akciğer apeks tümörü sık neden
Kriterler
Her iki vokal kord paralizisi (nadir)
Ayirt Edici Ozellikler
Acil havayolu obstrüksiyonu riski, tiroid cerrahisi sonrası en sık, stridor ve solunum sıkıntısı, trakeotomi gerekebilir
Kriterler
Görüntülemede neden saptanamayan olgular (%20-30)
Ayirt Edici Ozellikler
6-12 ay spontan iyileşme olasılığı, viral nörit olası mekanizma, takip gerekli
Ayirt Edici Ozellik
SCC kontrastlanan kitle mevcut; paralizide kitle yok, atrofi ve piriform sinüs dilatasyonu baskın
Ayirt Edici Ozellik
Laringosel kistik/hava dolu yapı; paralizide ventrikül genişlemesi dilatasyon sonucu (kistik kitle değil)
Ayirt Edici Ozellik
Kondrosarkom ekspansil kalsifiye kitle; paralizide kitle yok, kıkırdak normal, işlevsel bozukluk
Aciliyet
urgentYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralVokal kord paralizisinde öncelik neden araştırmasıdır — kafa tabanı-boyun-mediastinum BT/MR zorunludur. İdiyopatik olgularda 6-12 ay spontan iyileşme beklenir. Kalıcı unilateral paralizide medializasyon tiroplasti veya vokal kord enjeksiyonu ses kalitesini düzeltir. Bilateral paralizi acil havayolu yönetimi gerektirebilir (trakeotomi).
Vokal kord paralizisinde en önemli adım neden araştırmasıdır. BT veya MR ile kafa tabanından mediastinuma kadar RLN seyri boyunca tüm patolojiler taranmalıdır. İdiyopatik olgularda (%20-30) 6-12 ay spontan iyileşme beklenebilir. Kalıcı paralizide medializasyon tiroplasti veya vokal kord enjeksiyonu ses kalitesini düzeltir. Bilateral paralizi acil havayolu güvenliği gerektirebilir.