Plasenta dekolmanı (ablasyo plasenta), doğumdan önce plasentanın uterin duvardan kısmen veya tamamen ayrılmasıdır. Tüm gebeliklerin yaklaşık %1'inde görülür ve perinatal morbidite-mortalitenin önemli bir nedenidir. Risk faktörleri arasında hipertansiyon, preeklampsi, travma, kokain kullanımı, sigara, önceki dekolman öyküsü ve ileri anne yaşı yer alır. Klinik olarak ağrılı vajinal kanama, uterin hassasiyet ve fetal distres ile prezente olur — ancak %20 olguda kanama gizli (concealed) kalabilir. Ultrasonografi birincil görüntüleme yöntemidir; ancak sensitivitesi sınırlıdır (%25-50) çünkü akut hemoraji plasenta ile izoekoik olabilir. Retroplasental hematomun ekojenitesi zaman içinde değişir: akut dönemde hiperekoik, subakut dönemde hipoekoik/kompleks. MR özellikle klinik şüphe yüksek ancak US negatif olgularda tamamlayıcıdır.
Yaş Aralığı
18-45
En Sık Yaş
30
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir Değil
Plasenta dekolmanı, uterin spiral arterlerin rüptürü sonucu desidual bazalis tabakasında kanama ile başlar. Hematom birikimi plasenta ile uterin duvar arasında basınç oluşturarak ayrılmayı ilerletir → retroplasental hematom. Ayrılma alanı büyüdükçe maternal-fetal gaz değişimi azalır → fetal hipoksi. Kanama dışarı drene olabilir (revealed) veya retroplasental alanda birikebilir (concealed). Hematom ekojenitesi zamanla değişir: akut kan (dakikalar-saatler) fibrin ve hücre yoğunluğu nedeniyle hiperekoik-izoekoiktir → US'de plasentadan ayırt edilemeyebilir. Subakut dönemde (saatler-günler) hematom lizis geçirir → sıvılaşma → hipoekoik/mikst görünüm. Kronik dönemde (günler-haftalar) organize hematom sıvılaşarak anekoik koleksiyon haline gelebilir. Bu evrimsel değişim, US'nin akut dekolmanda sınırlı sensitivitesini açıklar. MR'da T1'de methemoglobin yüksek sinyal verir ve akut dönemde bile hematomu net gösterebilir.
Plasenta ile miyometriyum arasında retroplasental koleksiyon — dekolmanın patognomonik ultrasonografik bulgusu. Ekojenite zamana bağlıdır: akut hiperekoik → subakut hipoekoik → kronik anekoik.
Plasenta ile miyometriyum arasında retroplasental koleksiyon izlenir. Akut dönemde (0-48 saat) hematom hiperekoik veya plasenta ile izoekoik olabilir — bu dönemde saptanması zordur. Subakut dönemde (2-7 gün) hematom hipoekoik veya mikst ekojeniteye dönüşür. Kronik dönemde (>1 hafta) anekoik sıvı koleksiyonu haline gelebilir. Hematomun lokalizasyonu önemlidir: retroplasental (en sık), subkoryonik (membran kaldıran) veya prezervikal (internal os'tan aşağı drene olan).
Rapor Cumlesi
Plasenta ile miyometriyum arasında retroplasental koleksiyon izlenmekte olup plasenta dekolmanı ile uyumludur.
Dekolman bölgesinde plasentanın fokal olarak kalınlaştığı veya heterojen görünüm aldığı izlenir. Retroplasental hematom net ayrılamadığında (izoekoik hematom), plasental kalınlıkta fokal artış (>5 cm) dekolman ipucu olabilir. Ayrıca plasenta kenarında marginal hematom veya jelly-like titreşen ekojenite akut kan birikimini düşündürür.
Rapor Cumlesi
Plasenta fokal olarak kalınlaşmış ve heterojen görünümdedir; klinik bağlamda dekolman düşünülmelidir.
Renkli Doppler'de dekolman bölgesinde subplasental (retroplasental) akım kaybı izlenir. Normal gebelikte retroplasental alanda spiral arter akımları gösterilir. Hematom bu alandaki akımı bozar → Doppler sinyali kaybolur veya azalır. Ancak büyük hematomlarda kenar bölgelerinde aktif kanama noktaları (arteriyel jet) görülebilir.
Rapor Cumlesi
Renkli Doppler'de retroplasental alanda akım kaybı izlenmekte olup dekolman ile uyumludur.
T1 ağırlıklı MR görüntülerde retroplasental alanda yüksek sinyal intensitesinde hematom izlenir. Methemoglobin (subakut hemoraji ürünü) T1 kısalmasına neden olarak parlak sinyal verir. MR özellikle US'nin yetersiz kaldığı olgularda (posterior plasenta, obez hasta, izoekoik hematom) tanısal değer taşır. Hematom boyutu ve lokalizasyonu net değerlendirilir.
Rapor Cumlesi
T1 ağırlıklı MR görüntülerde retroplasental alanda yüksek sinyal intensiteli koleksiyon izlenmekte olup subakut hematom/dekolman ile uyumludur.
T2 ağırlıklı MR'da retroplasental hematom heterojen sinyal gösterir. Akut dönemde intrasellüler deoksihemoglobin T2 kısalmasına neden olur → düşük sinyal. Subakut dönemde ekstrasellüler methemoglobin serbest su ile karışır → yüksek T2 sinyal. Kronik dönemde hemosiderin çevresinde T2 hipointens rim oluşur. Bu heterojen patern hematomun yaşını ve evrimini değerlendirmeye yardımcı olur.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı MR'da retroplasental alanda heterojen sinyal intensiteli koleksiyon izlenmekte olup hematom/dekolman ile uyumludur.
Kriterler
Kan vajina yoluyla dışarı drene olur — klinik kanama görülür
Ayirt Edici Ozellikler
Daha erken tanı, hematom boyutu küçük olabilir çünkü kan drene olur, US'de hematom saptanmayabilir
Kriterler
Kan retroplasental alanda birikir — vajinal kanama yok veya minimal
Ayirt Edici Ozellikler
Daha tehlikeli, büyük hematom birikimi, geç tanı riski, US'de büyük retroplasental koleksiyon, DIC riski daha yüksek
Kriterler
Tekrarlayan küçük kanamalar, hematom organize ve kronikleşmiş
Ayirt Edici Ozellikler
US'de anekoik koleksiyon, plasenta kenarında organize hematom, intrauterin gelişme geriliği birlikteliği, oligohidramniyos
Ayirt Edici Ozellik
Previada kanama ağrısızdır ve plasenta os üzerindedir; dekolmanda kanama ağrılıdır ve retroplasental hematom vardır
Ayirt Edici Ozellik
Subkoryonik hematomda koleksiyon koryonik membran ile uterin duvar arasındadır ve genellikle birinci trimesterde görülür; dekolmanda hematom retroplasental alanda olup ikinci/üçüncü trimesterde ağrılı kanama ile prezente olur
Ayirt Edici Ozellik
PAS'ta plasenta miyometriyuma invaze olup lakünler ve clear space kaybı vardır; dekolmanda plasenta ayrılmış olup retroplasental hematom izlenir
Aciliyet
emergentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralAkut plasenta dekolmanı obstetrik acildir — fetal distres ve maternal hemodinamik instabilite durumunda acil sezaryen endikasyonu vardır. Hafif olgularda (küçük hematom, fetal kalp atımı stabil) hastane yatışı ile konservatif izlem yapılabilir. Masif dekolman DIC, böbrek yetmezliği ve maternal ölüm ile komplike olabilir. Kronik dekolmanda seri US takip ve fetal büyüme monitörizasyonu önerilir. Tüm Rh-negatif hastalara anti-D immünoglobulin uygulanmalıdır.
Plasenta dekolmanı obstetrik acildir. Ağrılı vajinal kanama, uterin hassasiyet ve fetal distres triadı karakteristiktir. Ciddi olgularda DIC, hemorajik şok ve fetal ölüm gelişebilir. Tanı öncelikle kliniktir — US %50 olguda normaldir (izoekoik akut hematom gözden kaçabilir). Geniş dekolman acil doğumu gerektirir.