Plasenta previa, plasentanın internal servikal os'u tamamen veya kısmen örttüğü ya da os'a yakın yerleştiği anormal implantasyon durumudur. İnsidansı yaklaşık 1/200 gebeliktir ve önceki sezaryen, multiparite, ileri anne yaşı ve çoğul gebelik risk faktörleridir. Üç tipi tanımlanır: komplet (os'u tamamen örter), marjinal (os kenarına ulaşır) ve düşük yerleşimli (os'a 2 cm'den yakın ancak örtmez). Transvajinal ultrasonografi (TVUS) tanı için altın standarttır — transabdominal US'den çok daha doğrudur. İkinci trimesterde saptanan plasenta previaların önemli bir kısmı alt uterin segment gelişimiyle üçüncü trimestere kadar rezolüsyon gösterir ('plasental migrasyon'). Klinik olarak ağrısız vajinal kanama ile prezente olur; komplet previa sezaryen doğum endikasyonudur. Plasenta akreta spektrumu ile birliktelik riski özellikle önceki sezaryen skarı üzerinde implante olgularda yüksektir.
Yaş Aralığı
18-45
En Sık Yaş
32
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir Değil
Plasenta previa, blastokistin alt uterin segmentte desidua bazalis üzerine implantasyonu sonucu gelişir. Normal implantasyon fundus veya korpus bölgesinde gerçekleşir; ancak endometriyal hasar (önceki sezaryen, küretaj, endometrit), yetersiz vaskülarizasyon veya geniş plasental yüzey gereksinimi (çoğul gebelik) plasentayı alt segmente yönlendirir. Plasentanın internal os üzerini örtmesi, servikal dilatasyonda villöz dokunun desidual bağlantıdan ayrılmasına neden olarak ağrısız kanama mekanizmasını oluşturur — kanama maternal vasküler sinüslerden kaynaklanır, fetal kan kaybı nadirdir. Ultrasonografide plasenta dokusu internal os'u kısmen veya tamamen örter şekilde görüntülenir; aşırı dolu mesane transabdominal US'de yanlış pozitif sonuçlara neden olabilir çünkü anterior ve posterior uterin duvarları birbirine yaklaştırarak serviksi distorte eder. TVUS bu artefaktı elimine eder. 'Plasental migrasyon' gerçek bir yer değiştirme değildir — alt uterin segmentin gebelik ilerledikçe gelişip uzaması, plasenta kenarının os'tan uzaklaşması anlamına gelir; bu nedenle ikinci trimester tanısı üçüncü trimesterde tekrar değerlendirilmelidir.
TVUS'de plasenta dokusunun internal servikal os'u tamamen veya kısmen örtmesi — previa tanısının patognomonik ultrasonografik bulgusu. Os'a olan mesafe milimetrik olarak ölçülür ve previa tipi sınıflandırılır.
Transvajinal ultrasonografide plasenta dokusu internal servikal os'un üzerinde izlenir. Komplet previada plasenta os'u tamamen örter, marjinal previada plasenta kenarı os'a ulaşır, düşük yerleşimli plasenta os'a 2 cm'den yakındır ancak örtmez. Plasenta dokusu homojen, orta ekojen görünümdedir ve serviks kanalı ile ilişkisi net değerlendirilir. TVUS, servikal kanal ve internal os'un optimal görüntülenmesini sağlar.
Rapor Cumlesi
Transvajinal ultrasonografide plasenta dokusunun internal servikal os'u tamamen/kısmen örttüğü izlenmekte olup plasenta previa ile uyumludur.
Renkli Doppler ultrasonografide internal os üzerinde plasental vaskülarite izlenir — spiral arterlerin plasenta içine akımı gösterilir. Bu bulgu plasenta previa tanısını destekler ve ayrıca akreta spektrumu açısından değerlendirilmesini sağlar. Anormal vaskülarite (lakünler içinde türbülan akım, servikse uzanan damarlar) akreta birlikteliğini düşündürür.
Rapor Cumlesi
Renkli Doppler incelemede internal os üzerinde plasental vaskülarite izlenmekte olup previa tanısını desteklemektedir.
T2 ağırlıklı MR görüntülerde plasenta orta-yüksek sinyal intensitesinde izlenir ve internal os ile ilişkisi net değerlendirilir. Serviks düşük T2 sinyalli fibröz doku olarak görülür — plasenta-serviks kontrastı yüksektir. MR özellikle posterior plasenta previa, obez hastalar veya US ile yetersiz değerlendirme durumlarında tamamlayıcıdır. Ayrıca akreta spektrumu birlikteliğini değerlendirmek için miyometriyal kalınlık ve T2 hipointens bantlar değerlendirilir.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı MR görüntülerde plasenta dokusunun internal os'a uzandığı/os'u örttüğü izlenmekte olup plasenta previa tanısı ile uyumludur.
TVUS'de servikal uzunluk ölçümü plasenta previa yönetiminde önemlidir. Kısa serviks (<25 mm) acil kanama ve erken doğum riskini artırır. Ayrıca plasenta kenarı-internal os mesafesi milimetrik olarak ölçülür: >20 mm = düşük yerleşimli değil (normal), 0-20 mm = düşük yerleşimli, 0 mm = marjinal, os örtülü = komplet previa.
Rapor Cumlesi
TVUS'de servikal uzunluk __ mm olarak ölçülmüş olup plasenta kenarı-internal os mesafesi __ mm'dir.
İkinci trimesterde saptanan düşük yerleşimli plasenta veya marjinal previa olgularında, 32-36. haftalarda yapılan kontrol TVUS'de plasentanın internal os'tan uzaklaştığı ('plasental migrasyon') gösterilebilir. Komplet previada migrasyon oranı düşüktür (%5-10); marjinal ve düşük yerleşimli olgularda ise %80-90'a kadar rezolüsyon görülür. Anterior yerleşimli, önceki sezaryen skarı üzerinde implante plasentada migrasyon daha az beklenir.
Rapor Cumlesi
Kontrol TVUS'de plasenta kenarının internal os'tan uzaklaştığı izlenmekte olup plasental migrasyon ile uyumludur.
T1 ağırlıklı MR görüntülerde retroplasental hemoraji yüksek sinyal intensitesinde izlenebilir (methemoglobin). Plasenta previa olgularında kanama komplikasyonu değerlendirilirken MR'ın US'ye üstünlüğü, posterior plasenta veya obez hastalarda daha iyi görüntüleme sağlamasıdır. Hematom boyutu ve lokalizasyonu cerrahi planlama için değerlidir.
Rapor Cumlesi
T1 ağırlıklı MR görüntülerde plasenta previa ile ilişkili retroplasental alanda yüksek sinyal intensitesi izlenmekte olup subakut hemoraji ile uyumludur.
Kriterler
Plasenta internal os'u tamamen örter
Ayirt Edici Ozellikler
En yüksek kanama riski, sezaryen zorunlu, migrasyon oranı düşük (%5-10), akreta birliktelik riski en yüksek
Kriterler
Plasenta kenarı internal os'a ulaşır ancak örtmez
Ayirt Edici Ozellikler
Migrasyon şansı yüksek (%80-90), bazı olgularda vajinal doğum mümkün olabilir, kanama riski orta
Kriterler
Plasenta kenarı internal os'a 2 cm'den yakın ancak os'a ulaşmaz
Ayirt Edici Ozellikler
En yüksek migrasyon oranı, çoğu olguda vajinal doğum mümkün, düşük kanama riski, kontrol US önerilir
Ayirt Edici Ozellik
Akreta spektrumunda miyometriyal incelme, lakünler ve 'clear space' kaybı vardır; izole previada miyometriyal kalınlık korunmuştur
Ayirt Edici Ozellik
Ablasyonda ağrılı kanama + retroplasental hematom vardır; previada kanama ağrısızdır ve plasenta os üzerindedir
Ayirt Edici Ozellik
Subkoryonik hematomda plasenta normal yerleşimli olup koryonik membran ile uterin duvar arasında koleksiyon vardır; previada plasenta os üzerindedir
Ayirt Edici Ozellik
Vasa previada plasenta os'u örtmez ancak fetal damarlar internal os'u geçer; previada plasenta dokusu os üzerindedir
Aciliyet
urgentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralKomplet plasenta previa sezaryen doğum gerektirir (35-37. hafta planlı). Marjinal/düşük yerleşimli olgularda 32-36. hafta kontrol TVUS ile migrasyon değerlendirilir. Kanama atağında hastane yatışı, RhD profilaksisi ve fetal monitörizasyon gerekir. Akreta spektrumu birlikteliği açısından detaylı US ve gerekirse MR değerlendirilmeli; multidisipliner yaklaşım (obstetri + girişimsel radyoloji + anestezi + üroloji) planlanmalıdır.
Plasenta previa üçüncü trimester kanamasının başlıca nedenidir. Ağrısız, parlak kırmızı vajinal kanama karakteristiktir. Komplet previada sezaryen zorunludur. İkinci trimesterde saptanan alçak yerleşimli plasentaların büyük çoğunluğu alt uterin segment büyümesiyle yukarı migre eder. Plasenta previa + önceki sezaryen öyküsü akreta spektrumu açısından yüksek risk taşır.