Prostatit, prostat bezinin enflamasyonudur ve akut bakteriyel, kronik bakteriyel, kronik pelvik ağrı sendromu (CPPS/kronik abakteriyel prostatit) ve asemptomatik inflamatuar prostatit olmak üzere NIH sınıflamasına göre dört kategoriye ayrılır. Radyolojik olarak en sık karşılaşılan formlar akut bakteriyel prostatit (NIH Kategori I) ve kronik prostatittir (NIH Kategori II-III). mpMRI'da prostatit, periferik ve/veya transisyonel zonda diffüz veya fokal T2 hipointensitesi, kama şekilli veya çizgisel (striated) kontrastlanma paterni ve hafif-orta derecede difüzyon kısıtlaması ile karakterizedir. Prostatit, prostat kanserini taklit edebilen en sık benign durumdur — özellikle fokal prostatit, periferik zonda fokal T2 hipointensitesi ve DWI kısıtlaması göstererek adenokarsinomla karışabilir. PSA seviyesi akut prostatitte çok yükselebilir (>20 ng/mL) ve kronik prostatitte de hafif-orta yüksek olabilir. Klinik korelasyon (ateş, dizüri, pelvik ağrı, idrar kültürü) tanıda kritik öneme sahiptir.
Yaş Aralığı
20-60
En Sık Yaş
40
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Sık
Akut bakteriyel prostatit, genellikle gram-negatif bakterilerin (E. coli, Klebsiella, Proteus) üretra veya kan yoluyla prostata ulaşmasıyla gelişir. Bakteriyel invazyon, nötrofil infiltrasyonu ve ödem oluşturur — bu enflamatuar infiltrasyon, normal prostat glandüler yapısını bozar ve T2'de hipointens görünüme yol açar. Normal PZ'deki sıvı dolu glandüler lümenler enflamatuar hücreler, ödem ve fibrozis ile dolar — serbest su azalır ve T2 relaksasyon süresi kısalır. Kama şekilli kontrastlanma paterni, enflamasyonun periglandüler vasküler yapıları izleyerek yayılmasından kaynaklanır — arteriyel dallanma paternini takip eder. Difüzyon kısıtlaması, enflamatuar hücre infiltrasyonunun ekstraselüler alanı daraltmasından ve ödemin su difüzyonunu kısıtlamasından kaynaklanır ancak adenokarsinomdaki kadar yoğun hücre paketlenmesi yoktur, bu nedenle DWI kısıtlaması genellikle daha hafiftir. Kronik prostatitte fibrozis ve glandüler atrofi gelişir — bu kalıcı T2 hipointensitesine neden olabilir ve biyopsi sonrası bile kanserden ayırt edilemeyebilir. Granülomatöz olmayan kronik prostatitte lenfositler ve plazma hücreleri baskındır.
DCE MR'da periferik zonda kama şekilli veya çizgisel kontrastlanma paterni, prostatite özgü bir bulgudur. Bu patern, enflamasyonun prostatın segmental arteriyel dağılımını takip ederek yayılmasını yansıtır. Adenokarsinomun fokal, nodüler, yuvarlak/oval kontrastlanmasından morfolojik olarak belirgin şekilde farklıdır. Kama şeklinin tabanı prostat kapsülüne, tepesi merkeze doğru yönelir.
T2 ağırlıklı görüntülerde periferik zonda diffüz, band-benzeri veya kama şekilli hipointensite izlenir. Akut prostatitte ödem belirgin olup hipointensite daha geniş alanı kaplar. Kronik prostatitte fibrozis ve glandüler atrofi nedeniyle fokal veya segmental hipointensite daha belirgindir. Hipointensite genellikle bilateral ve simetrik eğilimlidir ancak fokal, unilateral formlar da mevcuttur — bu form adenokarsinomu en çok taklit eder. Prostatitte hipointens alanın sınırları genellikle düzensiz ve bulanıktır, adenokarsinomdaki gibi iyi tanımlanmış fokal lezyon görünümü yoktur.
Rapor Cumlesi
Periferik zonda diffüz/kama şekilli T2 hipointensitesi izlenmekte olup klinik bağlamda prostatit ile uyumlu olabilir; fokal adenokarsinom ekarte edilmelidir.
DCE MR'da prostatit kama şekilli veya çizgisel (striated) kontrastlanma paterni gösterir. Bu patern, enflamasyonun prostatın segmental arteriyel dağılımını izleyerek yayılmasını yansıtır. Kontrastlanma diffüz ve simetrik olma eğilimindedir. Akut prostatitte kontrastlanma daha belirgindir (artmış vasküler permeabilite), kronik prostatitte ise daha hafiftir. Adenokarsinomun fokal, yuvarlak/oval, nodüler kontrastlanmasından farklıdır. Çizgisel kontrastlanma, enflamasyonun prostatik duktuslar boyunca yayılmasını gösterir.
Rapor Cumlesi
DCE serilerde periferik zonda kama şekilli/çizgisel kontrastlanma paterni izlenmekte olup bu görünüm prostatit ile uyumludur.
DWI'da prostatit hafif-orta derecede difüzyon kısıtlaması gösterebilir. Akut prostatitte enflamatuar ödem ve hücre infiltrasyonu nedeniyle DWI kısıtlaması daha belirgin olabilir ve adenokarsinomu taklit edebilir. Kronik prostatitte DWI kısıtlaması genellikle daha hafiftir. ADC değerleri genellikle >900 × 10⁻⁶ mm²/s olup adenokarsinomdan (<800) ayırt edici olabilir. Ancak akut prostatitte ADC değerleri adenokarsinom seviyelerine inebilir — bu durumda klinik korelasyon (ateş, semptomlar) ve tedavi sonrası kontrol MR ile tanı doğrulanmalıdır.
Rapor Cumlesi
DWI'da periferik zonda hafif-orta derecede difüzyon kısıtlaması izlenmekte olup ADC değerleri adenokarsinom eşiğinin üzerindedir (>900 × 10⁻⁶ mm²/s); prostatit öncelikle düşünülmelidir.
T1 ağırlıklı görüntülerde prostatit genellikle normal T1 sinyali gösterir. Akut prostatitte periprostatik yağ dokuda enflamatuar çizgilenme (stranding) izlenebilir — T1 fat-sat sekanslarda periprostatik sinyal artışı olarak görünür. Apse gelişimi durumunda T1'de hipointens, çevre halka kontrastlanması gösteren koleksiyon izlenir. T1'in prostatitte en önemli rolü hemoraji ekartasyonudur: post-biyopsi hemoraji T1'de hiperintens sinyal gösterir (methemoglobin), prostatitte ise T1 normaldir. mpMRI'nın biyopsiden en az 6-8 hafta sonra çekilmesi önerilir — hemoraji prostatiti ve kanseri maskeleyebilir.
Rapor Cumlesi
T1 ağırlıklı görüntülerde periprostatik yağ dokuda enflamatuar çizgilenme izlenmekte olup T1 hiperintens hemoraji bulgusu saptanmamıştır; akut prostatit ile uyumludur.
TRUS Doppler'da akut prostatit periprostatik ve intraglandüler artmış vaskülarite gösterir. Enflamatuar hiperemi, renkli Doppler'da artmış vasküler sinyal olarak izlenir. Prostat bezinde diffüz şişme ve hipoekoik alanlar görülebilir. Apse gelişimi durumunda, avasküler (Doppler sinyali olmayan) sıvı koleksiyonu çevreleyen hipervasküler halka (rim) izlenir. Power Doppler, düşük akımlı enflamatuar vaskülarite saptamada renkli Doppler'dan daha duyarlıdır. TRUS'ta ayrıca prostatik kalsifikasyonlar (kronik prostatitte yaygın) hiperekoik odaklar olarak görülebilir.
Rapor Cumlesi
TRUS Doppler'da prostat bezinde diffüz artmış vaskülarite izlenmekte olup periprostatik enflamatuar değişiklikler mevcuttur; akut prostatit ile uyumludur.
Kriterler
Bakteriyel enfeksiyon, akut başlangıç, pozitif idrar kültürü
Ayirt Edici Ozellikler
Ateş, dizüri, perineal ağrı, PSA çok yüksek (>20). MR'da diffüz ödem, belirgin kontrastlanma, DWI kısıtlaması. Apse gelişme riski. Piyüri ve bakteriüri. Antibiyotik tedavisi ile 4-6 haftada düzelme.
Kriterler
Tekrarlayan üriner enfeksiyon, >3 ay semptomlar
Ayirt Edici Ozellikler
Fokal veya diffüz T2 hipointensitesi (fibrozis), PSA hafif yüksek, prostatik kalsifikasyonlar yaygın. MR bulguları fokal adenokarsinomu taklit edebilir — biyopsi gerekebilir.
Kriterler
Pelvik ağrı >3 ay, kültürde bakteri yok, enflamatuar (IIIA) veya non-enflamatuar (IIIB)
Ayirt Edici Ozellikler
MR bulguları genellikle normaldir veya hafif nonspesifik değişiklikler gösterir. PSA normal veya hafif yüksek. Tanı genellikle klinik ve eksklüzyondur. Görüntüleme ana rolü kanseri ekarte etmektir.
Ayirt Edici Ozellik
PZ adenokarsinomu fokal, yuvarlak/oval, iyi tanımlanmış T2 hipointens lezyon ve belirgin DWI kısıtlaması (ADC <800) gösterir. Prostatit diffüz/kama şekilli, bulanık sınırlı hipointensite gösterir. Adenokarsinomda DCE fokal ve nodüler, prostatitte kama şekilli/çizgiseldir. PSA kinetiği ayırt edicidir: prostatitte tedavi ile düşer, kanserde kalıcıdır.
Ayirt Edici Ozellik
Granülomatöz prostatit fokal, nodüler T2 hipointensitesi ve belirgin DWI kısıtlaması gösterir — non-granülomatöz prostatittin aksine kansere çok benzer. BCG tedavisi veya sistemik granülomatöz hastalık öyküsü ayırt edici ipucudur. Biyopsi genellikle gereklidir.
Ayirt Edici Ozellik
Prostat apsesi T2'de hiperintens, T1'de hipointens sıvı koleksiyonu ve belirgin DWI kısıtlaması (pü) ile çevre halka kontrastlanması gösterir. Prostatitte sıvı koleksiyonu yoktur, diffüz patern baskındır. Apse gelişimi akut prostatit komplikasyonudur.
Ayirt Edici Ozellik
Atrofi PZ'de T2 hipointensitesi gösterebilir ancak DWI kısıtlaması ve kontrastlanma artışı göstermez. Atrofi genellikle bilateral ve simetriktir, klinik semptom yoktur ve PSA normaldir.
Aciliyet
urgentYonetim
medicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
3-monthAkut bakteriyel prostatit antibiyotik tedavisi gerektirir (florokinolon veya TMP-SMX, 4-6 hafta). Biyopsi akut fazda kontrendikedir — bakteriemi ve sepsis riski. PSA yüksekliği enfeksiyonla ilişkilidir ve tedavi sonrası kontrol PSA önerilir. PSA tedavi sonrası normale dönmezse biyopsi düşünülmelidir. mpMRI'da şüpheli lezyon tedaviye rağmen devam ederse biyopsi önerilir. Apse gelişimi durumunda perkütan veya transrektal drenaj gerekebilir. Fokal prostatit PI-RADS 3 olarak değerlendirilir — PSA dansitesi ve klinik risk ile biyopsi kararı verilir.
Prostatit kanser taklitçisi olarak mpMRG'de önemli bir tanısal tuzaktır. Akut bakteriyel prostatit antibiyotikle tedavi edilir. Biyopsi öncesi prostatit ekarte edilmelidir, aksi halde gereksiz biyopsi yapılabilir. PSA yüksekliği hem prostatitte hem kanserde görülür; klinik korelasyon şarttır.