Utrikül kisti (prostatik utrikül kisti), prostatik utrikülün (utriculus prostaticus) kistik dilatasyonu sonucu oluşan konjenital midline kistik lezyondur. Prostatik utrikül, Müller kanalının (paramezonefrik kanal) erkekteki rudimanter kalıntısıdır ve verumontanum üzerinde küçük bir kör uçlu poş olarak bulunur. Utrikül kisti verumontanum düzeyinde orta hatta yer alır ve prostatın ÜSTÜNE UZANMAZ — bu özellik Müllerian kanal kistinden en önemli ayırt edici kriterdir. Genellikle küçük (<10-15 mm), asemptomatik ve insidental olarak mpMRI'da saptanır. Hipospadias ve diğer ürogenital anomaliler ile ilişkili olabilir. PI-RADS v2.1'de benign bulgu olarak değerlendirilir.
Yaş Aralığı
15-40
En Sık Yaş
25
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir
Prostatik utrikül, Müller kanalının erkekteki son kalıntısıdır — kadındaki uterus ve vajinanın homologudur. Verumontanum üzerinde 3-6 mm uzunluğunda kör uçlu bir poş olarak bulunur ve ejekulator kanalların açılım noktasına yakın konumdadır. Utrikülün kistik dilatasyonu, orifis obstrüksiyonu veya konjenital ektazi sonucu gelişir. Utrikül kisti ejekulator kanallarla doğrudan anatomik ilişkidedir ve aspirasyonla spermatozoa içerebilir — bu özellik Müllerian kanal kistinden ayırıcı tanıda önemlidir. Hipospadias, kriptorşidizm ve interseks durumlarında utrikül daha büyük ve belirgin olabilir — yetersiz androjen etkisi Müller kanal regresyonunu tamamlayamaz. Görüntülemede T2 hiperintens görünür çünkü seröz/seminal sıvı içerir. Kontrastlanma olmaması basit epitelyal astarın avasküler yapısından kaynaklanır. Prostat içinde kalması ve üstüne uzanmaması, utrikülün anatomik olarak verumontanum ile sınırlı bir yapı olmasından kaynaklanır.
Utrikül kistinin en önemli tanısal özelliği, prostatın üstüne UZANMAMASI'dır. Sagittal T2 MRI'da kist tamamen prostat sınırları içinde kalır — bu özellik Müllerian kanal kistinden (prostat üstüne uzanır) kesin olarak ayırır. Her iki kist de midline ve T2 hiperintenstir, ancak uzanım farkı güvenilir ayırt edici kriterdir. Utrikül kisti verumontanum ile sınırlıdır çünkü anatomik olarak prostatik utrikül verumontanum üzerinde sonlanan bir poştur — embriyolojik olarak Müller kanalının en distal ucudur.
T2 ağırlıklı görüntülerde orta hatta, verumontanum düzeyinde, prostat posteriorunda belirgin hiperintens kistik lezyon. İyi sınırlı, ince duvarlı, homojen sıvı içerik. Prostatın süperior sınırının ÖTESİNE UZANMAZ — prostat içinde kalır. Genellikle yuvarlak veya oval morfoloji, boyut <10-15 mm. Büyük utrikül kistleri (>15 mm) nadir olup ürogenital anomali araştırması gerektirir.
Rapor Cumlesi
Verumontanum düzeyinde orta hattada, prostat içinde sınırlı kalan, T2 hiperintens kistik lezyon izlenmekte olup utrikül kisti ile uyumludur.
T1 ağırlıklı görüntülerde genellikle hipointens — basit seröz/seminal sıvı içerik. Proteinöz veya hemorajik içerik varlığında T1'de hiperintens olabilir. Hemorajik utrikül kisti klinik olarak hematospermia ile prezente olabilir.
Rapor Cumlesi
Utrikül kisti T1 ağırlıklı görüntülerde hipointens sinyal göstermekte olup basit sıvı içerik ile uyumludur.
Kontrastlı sekanslarda kist kontrastlanma göstermez — basit epitelyal astar avaskülerdir. Kist duvarında minimal kontrastlanma görülebilir. Kontrastlanma olmaması solid lezyonlardan ve prostat kanserinden ayırır.
Rapor Cumlesi
Utrikül kisti kontrastlı sekanslarda kontrastlanma göstermemekte olup benign kistik yapı ile uyumludur.
Difüzyon ağırlıklı görüntülerde difüzyon kısıtlaması göstermez. ADC haritasında yüksek sinyal — serbest difüzyon. Enfekte kist durumunda difüzyon kısıtlaması görülebilir (pürülan içerik).
Rapor Cumlesi
Utrikül kisti difüzyon kısıtlaması göstermemekte, ADC haritasında yüksek sinyal ile basit kistik yapı doğrulanmaktadır.
TRUS'da prostatın posteriorunda orta hatta küçük anekoik veya hipoekoik kistik lezyon. Verumontanum düzeyinde lokalize. Posterior akustik amplifikasyon. Genellikle <10 mm boyutunda. Prostat biyopsisi sırasında veya BPH değerlendirmesinde insidental olarak saptanabilir.
Rapor Cumlesi
TRUS'da prostatın posteriorunda orta hatta küçük anekoik kistik lezyon izlenmekte olup utrikül kisti ile uyumludur.
Kriterler
Eşlik eden ürogenital anomali yok. Küçük boyut (<10 mm). Asemptomatik, insidental bulgu. Takip gerekmez.
Ayirt Edici Ozellikler
Küçük, asemptomatik, izole, klinik önemi yok
Kriterler
Hipospadias, kriptorşidizm veya interseks durumu ile birlikte. Genellikle daha büyük utrikül (>15 mm). Çocukluk çağında tanı alabilir. Pediatrik üroloji değerlendirmesi gereklidir.
Ayirt Edici Ozellikler
Ürogenital anomali, büyük boyut, çocukluk çağı tanı, androjen yetersizliği
Kriterler
Hematospermia, pelvik ağrı, dizüri, tekrarlayan üriner enfeksiyonlar. Büyük kistler mesane boynu obstrüksiyonu yapabilir. Enfeksiyon riski (utrikül apsesi). Transüretral marsupiyalizasyon veya laparoskopik eksizyon seçenekleri.
Ayirt Edici Ozellikler
Semptomatik, hematospermia, enfeksiyon, cerrahi endikasyon
Ayirt Edici Ozellik
Müllerian kanal kisti orta hattadır ANCAK prostatın ÜSTÜNE UZANIR (armut şekli, supraprostatik uzanım). Utrikül kisti ise prostat İÇİNDE KALIR ve üstüne uzanmaz. Sagittal T2 MRI'da uzanım farkı kesin ayırt edici kriterdir. Müllerian kist spermatozoa içermez, utrikül kisti içerebilir.
Ayirt Edici Ozellik
Prostatik retansiyon kisti BPH ile ilişkili, genellikle transisyonel zonda, paramedian lokasyonlu ve multipl olabilir. Utrikül kisti ise konjenital, tek, midline ve verumontanum düzeyinde. Retansiyon kistleri BPH nodülleri arasında dağınık küçük kistlerdir.
Ayirt Edici Ozellik
Seminal vezikül kisti LATERAL yerleşimlidir ve seminal vezikül anatomisini takip eder. Utrikül kisti ise ORTAHATTAdır ve prostat posteriorunda verumontanum düzeyinde yer alır. Aksiyel T2 MRI'da lateral vs midline ayrımı kolayca yapılır.
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upAsemptomatik utrikül kistleri benign bulgulardır ve tedavi veya takip gerektirmez. PI-RADS v2.1'de benign bulgu — prostat kanseri taramasını etkilemez. mpMRI raporunda midline lokalizasyon ve prostat içinde sınırlı kalma özelliği belirtilerek Müllerian kanal kistinden ayrımı yapılmalıdır. Semptomatik utrikül kistleri (hematospermia, üriner obstrüksiyon, tekrarlayan enfeksiyon) transüretral marsupiyalizasyon veya laparoskopik eksizyon ile tedavi edilebilir. Büyük utrikül kisti saptandığında ürogenital anomali araştırması (hipospadias, kriptorşidizm) önerilir.
Utrikül kistleri genellikle asemptomatik ve klinik olarak önemsizdir. Nadiren tekrarlayan üriner enfeksiyonlar veya hemospermi ile ilişkili olabilir. Hipospadias ve diğer genital anomaliler ile birliktelik gösterebilir. Tedavi nadiren gereklidir.