Ranula, sublingual tükürük bezinden kaynaklanan, ağız tabanında yerleşen mukus retansiyon kisti veya mukus ekstravazasyon psödokistidir. İki formu vardır: basit (oral) ranula ağız tabanında sınırlıdır; dalıcı (plunging) ranula mylohyoid kası geçerek submandibüler ve submental boşluğa uzanır. Dalıcı ranula submandibüler bölgede boyun kitlesi olarak prezente olabilir ve kistik boyun kitlelerinin ayırıcı tanısında yer alır. Histolojik olarak epitel ile örtülü gerçek kist (retansiyon kisti) veya epitel örtüsü olmayan psödokist (ekstravazasyon kisti) olabilir; psödokist formu çok daha sıktır (%90+). Genç erişkinlerde pik insidans gösterir, kadınlarda hafif daha sıktır. Oral ranula mavi-şeffaf, fluktuant, ağrısız şişlik olarak görülür — 'kurbağa karnı' (ranula = küçük kurbağa) tanımı buradan gelir. Dalıcı ranula submandibüler/submental bölgede ağrısız, kompresible kitle olarak prezente olur.
Yaş Aralığı
10-40
En Sık Yaş
25
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir Değil
Ranulun görüntüleme bulgularının temeli, müsinöz tükürük sekresyonunun sublingual bezden sızması veya kanal obstrüksiyonudur. Ekstravazasyon (psödokist) formunda sublingual bez kanalının travma veya obstrüksiyon sonucu rüptürü, müsinöz tükürükün çevre yumuşak dokulara sızmasına neden olur; inflamatuar granülasyon dokusu psödokist duvarını oluşturur. Dalıcı ranulada müsinöz sıvı mylohyoid kasın posterior serbest kenarından veya mylohyoid defektinden geçerek submandibüler ve submental boşluğa uzanır — 'tail sign' olarak bilinen ince bağlantı kanalı sublingual boşluktan geçişi gösterir. Bu müsinöz sıvı yüksek protein ve glikoprotein içerir ve BT'de basit sıvıdan daha yüksek dansite, T1 MR'da hiperintensite gösterir. İnce duvar ve homjen sıvı içeriği, basit kistik yapıyı yansıtır. Enfekte ranulanın duvarı kalınlaşır ve çevre dokularda inflamatuar değişiklikler gelişir.
Dalıcı ranulanın patognomonik görüntüleme bulgusu 'tail sign'dır — sublingual boşluktan mylohyoid kasının posterior serbest kenarını veya defektini geçerek submandibüler boşluğa uzanan ince, T2 hiperintens kuyruk uzantısı. Bu bulgu dalıcı ranulayı diğer submandibüler kistik kitlelerden ayırt eder.
T2 ağırlıklı sekanslarda ranula belirgin hiperintens sinyal gösteren, ince duvarlı kistik lezyon olarak görülür. Basit ranula sublingual boşlukta sınırlıdır. Dalıcı ranula mylohyoid kasını geçerek submandibüler ve/veya submental boşluğa uzanır — 'tail sign' olarak bilinen ince bağlantı kanalı sublingual boşluktan geçişi gösterir ve patognomonik bulgudur. MR, dalıcı ranulanın tam anatomik haritalamasında en değerli modalitedir. T2 sinyali basit seroz sıvıdan hafif farklı olabilir — müsinöz içerik nedeniyle hafif düşük T2 mümkün ancak genellikle belirgin hiperintenstir. İnfekte ranulanın duvarı kalınlaşır, çevre dokularda T2 hiperintens ödem izlenir.
Rapor Cumlesi
Ağız tabanında sublingual boşluktan mylohyoid kasını geçerek submandibüler boşluğa uzanan T2 hiperintens kistik lezyon izlenmektedir ('tail sign' pozitif); dalıcı ranula ile uyumludur.
T1 ağırlıklı sekanslarda ranulun sıvı içeriği genellikle hafif hiperintens sinyal gösterir — basit seröz sıvıdan (T1 hipointens) farklıdır. Bu bulgu müsinöz sıvının proteinöz yapısını yansıtır. İnfekte veya hemorajik ranulada T1 hiperintensite daha belirgin olabilir. İnce kist duvarı T1'de minimal kontrastlanma gösterir. Kontrastlı serilerde rim kontrastlanma ince ve düzgündür — kalın veya düzensiz rim kontrastlanma enfeksiyon veya tümörü düşündürür.
Rapor Cumlesi
Kistik lezyonun sıvı içeriği T1 ağırlıklı sekanslarda basit sıvıya göre hafif hiperintens sinyal göstermektedir; müsinöz içerik ile uyumlu olup ranulayı desteklemektedir.
Kontrastlı BT'de dalıcı ranula submandibüler boşlukta ince duvarlı, düşük dansiteli kistik kitle olarak görülür. Kist sıvısının dansitesi basit sıvıdan hafif yüksektir (10-25 HU — müsinöz içerik). 'Tail sign' — sublingual boşluktan mylohyoid kasını geçen ince kuyruk uzantısı — BT'de de görülebilir ve dalıcı ranulayı diğer submandibüler kistik kitlelerden (tiroglossal duktus kisti, brankiyal yarık kisti, dermoid) ayırt etmede patognomoniktir. İnce, düzgün kist duvarı minimal kontrastlanma gösterir. İnfekte ranulada duvar kalınlaşması, periferik kontrastlanma artışı ve çevre yumuşak doku ödemi izlenir.
Rapor Cumlesi
Submandibüler boşlukta ince duvarlı, düşük dansiteli kistik kitle izlenmekte olup, sublingual boşluktan mylohyoid kasını geçen ince kuyruk uzantısı (tail sign) mevcuttur; dalıcı ranula ile uyumludur.
B-mod ultrasonografide basit ranula ağız tabanında anekoik veya düşük düzeyde internal eko gösteren, ince duvarlı, iyi sınırlı kistik lezyon olarak görülür. Posterior akustik güçlenme belirgindir. Dalıcı ranula submandibüler boşlukta benzer kistik yapı olarak izlenir. US, sublingual boşluktan mylohyoid kası boyunca uzanımı gösterebilir ancak tail sign'ı MR ve BT kadar net göstermeyebilir. İnfekte ranulada internal ekolar artar, duvar kalınlaşır ve çevre dokularda ödem izlenir. US İİAB rehberliğinde ve tedavi sonrası takipte yararlıdır.
Rapor Cumlesi
Ağız tabanında/submandibüler boşlukta ince duvarlı, anekoik kistik lezyon izlenmekte olup posterior akustik güçlenme mevcuttur; ranula ile uyumludur.
DWI'da ranula difüzyon kısıtlaması göstermez — ADC değerleri yüksektir (>2.0 × 10⁻³ mm²/s). Bu bulgu ranulayı enfekte kistik lezyonlardan (apse — düşük ADC) ve solid tümörlerden (düşük ADC) ayırt etmede kritiktir. İnfekte ranulada pürülan içerik difüzyon kısıtlaması gösterebilir (ADC düşer). T2 shine-through etkisi yüksek b-değerlerinde DWI'da hiperintensite oluşturabilir; ADC haritası ile korelasyon zorunludur.
Rapor Cumlesi
Kistik lezyon difüzyon kısıtlaması göstermemekte olup ADC değerleri yüksektir; komplike olmayan ranula ile uyumlu olup apse ekarte edilmektedir.
Kriterler
Sublingual boşlukta sınırlı, mylohyoid kasını geçmeyen.
Ayirt Edici Ozellikler
Ağız tabanında mavi-şeffaf fluktuant şişlik, klinik tanı genellikle yeterli, marsupializasyon tedavisi.
Kriterler
Mylohyoid kasını geçerek submandibüler/submental boşluğa uzanan.
Ayirt Edici Ozellikler
Boyun kitlesi olarak prezente olur, tail sign pozitif, sublingual bez eksizyonu ile birlikte tedavi, MR preoperatif zorunlu.
Kriterler
Sekonder bakteriyel enfeksiyon gelişmiş ranula.
Ayirt Edici Ozellikler
Duvar kalınlaşması, çevre ödem, DWI difüzyon kısıtlaması olabilir, ağrı, ateş. Apseyi taklit edebilir.
Ayirt Edici Ozellik
Brankiyal yarık kisti periauriküler/parotis yerleşimli, tail sign yok, dış kulak yolu ile ilişki olabilir. Ranula sublingual kaynaklı, tail sign pozitif, ağız tabanı yerleşimli.
Ayirt Edici Ozellik
Sialolitiazis kanal içinde hiperdans kalkül ve obstrüktif kanal dilatasyonu gösterir. Ranula kistik yapıda, taş yok, tail sign pozitif.
Ayirt Edici Ozellik
Akut sialadenitis diffüz bez büyümesi ve kontrastlanma artışı gösterir. Ranula fokal kistik lezyon, bez parankimi normal.
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
Basit ranula: marsupializasyon veya sublingual bez eksizyonu. Dalıcı ranula: sublingual bez eksizyonu ile birlikte kist eksizyonu (bez çıkarılmazsa rekürrens yüksek). MR preoperatif planlama için zorunlu. Aspirasyon tek başına yetersiz — rekürrens oranı yüksek.Ranula tedavisinde sublingual bezin eksizyonu rekürrensı önlemede kritiktir. Basit ranula marsupializasyon (kist açma ve marjinal sütür) ile tedavi edilebilir ancak rekürrens %60-70'e ulaşabilir. Sublingual bez eksizyonu ile birlikte cerrahi tedavi rekürrensı <%5'e düşürür. Dalıcı ranulada sublingual bez eksizyonu zorunludur — kist aspirasyonu veya sadece submandibüler kist eksizyonu bez çıkarılmadan yetersizdir. MR preoperatif olarak dalıcı ranulanın tam anatomik haritalamasında zorunludur. OK-432 (picibanil) enjeksiyonu skleroterapi olarak cerrahi alternatif olarak kullanılabilir.
Sublingual bez eksizyonu ile tedavi edilir. Marsupiyalizasyon nüks riski taşır.