İnce barsak lenfoması, ince barsağın en sık görülen primer malign tümörüdür ve tüm gastrointestinal lenfomların yaklaşık %20-30'unu oluşturur. Non-Hodgkin lenfoma (NHL) en sık tip olup diffüz büyük B hücreli lenfoma (DLBCL) ve MALT lenfoma en yaygın alt tiplerdir. İleumda en sık görülür çünkü Peyer plakları lenfoid dokunun en yoğun olduğu bölgedir. İmmünsüpresyon (HIV, organ nakli), çölyak hastalığı (enteropati-ilişkili T hücreli lenfoma — EATL) ve Crohn hastalığı risk faktörleridir. Klinik olarak karın ağrısı, kilo kaybı, obstrüksiyon, intussepsiyon veya perforasyon ile prezente olabilir. BT enterografi tanıda birincil modalitedir; anevrizmal dilatasyon, homojen duvar kalınlaşması ve sandwich sign karakteristik bulgulardır. PET-BT evreleme ve tedavi yanıtı değerlendirmesinde kullanılır.
Yaş Aralığı
35-75
En Sık Yaş
55
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir Değil
İnce barsak lenfoması, barsak duvarındaki lenfoid dokulardan (özellikle Peyer plaklarından ve lamina propriadaki lenfoid agregatlardan) köken alır. B hücreli lenfomalarda klonal B lenfosit proliferasyonu transmural infiltrasyon gösterir — tümör hücreleri submukozadan serozaya kadar tüm tabakları infiltre eder ancak karakteristik olarak muskularis propriayı tahrip eder. Bu nedenle barsak duvarı kalınlaşmasına rağmen lüminal daralma yerine anevrizmal dilatasyon gelişir — muskularis proprianın infiltrasyon ve tahribi sonucu duvar tonusu kaybedilir ve peristaltik aktivite azalır. BT'de bu bulgu 'anevrizmal dilatasyon' olarak adlandırılır ve lenfoma için oldukça karakteristiktir. Homojen duvar kalınlaşması, tümörün uniform hücresel infiltrasyonundan kaynaklanır — lenfoma hücreleri vasküler stroma ve nekroz olmadan düzgün şekilde yayılır, bu nedenle kontrastlanma paterni homojendir (adenokarsinom veya GIST'teki heterojen patternden farklı). 'Sandwich sign' mezenterik lenf nodlarının mezenterik damarları her iki taraftan sarmasını tanımlar — lenfomatöz lenf nodları yumuşak, uysal yapıları nedeniyle damarları invaze etmek yerine etraflarını sarar. İmmünsüpresyon durumunda (HIV, post-transplant) EBV-ilişkili lenfoma gelişimi sıktır. Çölyak hastalığında kronik mukozal inflamasyon ve intraepitelyal lenfosit aktivasyonu EATL gelişimine zemin hazırlar.
Duvar kalınlaşmasına rağmen lüminal genişleme (anevrizmal dilatasyon) ve mezenterik damarları saran lenfadenopati (sandwich sign) birlikteliği ince barsak lenfoması için patognomoniktir. Bu kombinasyon adenokarsinom (lüminal daralma) ve GIST'ten (eksantrik büyüme, nekroz) ayırt etmeye yardımcıdır.
Etkilenen ince barsak segmentinde belirgin duvar kalınlaşmasına rağmen lüminal genişleme — 'anevrizmal dilatasyon'. Lümen çapı normal kalibrasyonun üzerinde dilate olup proksimal obstrüksiyon bulgusu yoktur. Bu bulgu adenokarsinomun lüminal daraltmasının aksine lenfomaya özgüdür. Muskularis proprianın lenfomatöz infiltrasyona bağlı tonusu kaybetmesinden kaynaklanır.
Rapor Cumlesi
İnce barsakta segmenter duvar kalınlaşması ve lüminal genişleme (anevrizmal dilatasyon) izlenmekte olup lenfoma ile uyumludur.
Sandwich sign — büyümüş mezenterik lenf nodları mezenterik arter ve venleri her iki taraftan sararak 'sandviç' görünümü oluşturur. Lenfadenopati homojen, yumuşak doku dansitesinde olup genellikle konglomere görünümdedir. Mezenterik damarlar patent kalır çünkü lenfoma damarları invaze etmek yerine etraflarını sarar. Bu bulgu lenfoma için oldukça karakteristiktir.
Rapor Cumlesi
Mezenterik damarları her iki taraftan saran konglomere lenfadenopati (sandwich sign) izlenmekte olup lenfoma ile uyumludur.
Segmenter, homojen barsak duvarı kalınlaşması — genellikle >1 cm. Kalınlaşma konsantrik (simetrik) veya eksantrik (asimetrik) olabilir. Kontrastlanma homojen ve hafif-orta derecededir — nekroz ve kalsifikasyon nadirdir. Duvar kalınlaşmasının uzunluğu birkaç cm'den 20 cm'ye kadar değişebilir. Mukozal pililer kalınlaşmış ancak korunmuştur.
Rapor Cumlesi
İnce barsakta segmenter, homojen kontrastlanan duvar kalınlaşması izlenmekte olup lenfoma ile uyumludur.
PET-BT'de etkilenen ince barsak segmentinde yoğun FDG tutulumu (SUVmax genellikle >10). Mezenterik lenfadenopatide de yoğun FDG tutulumu izlenir. PET-BT evrelemede (diğer nodal/ekstranodal tutulum alanları) ve tedavi yanıtı değerlendirmesinde kritik role sahiptir. Deauville skoru kemoterapiye yanıtı değerlendirmede kullanılır.
Rapor Cumlesi
İnce barsakta yoğun FDG tutulumu gösteren segmenter duvar kalınlaşması ve eşlik eden FDG-avid mezenterik lenfadenopati izlenmekte olup lenfoma ile uyumludur.
DWI'da belirgin difüzyon kısıtlaması — yüksek hücresel yoğunluklu lenfoma dokusunda artmış sinyal. ADC değerleri düşüktür (genellikle <1.0 × 10⁻³ mm²/s). Difüzyon kısıtlaması lenfomanın yüksek sellülaritesini yansıtır ve tedavi yanıtı izleminde kullanılır — başarılı tedavi sonrası ADC değerleri yükselir.
Rapor Cumlesi
İnce barsakta duvar kalınlaşması gösteren segmentte difüzyon kısıtlaması ve düşük ADC değerleri izlenmekte olup lenfoma ile uyumludur.
İnce barsakta birden fazla segmentte eş zamanlı tutulum — multifokal veya diffüz lenfoma. Tutulum alanları birbirinden ayrı (skip lezyonlar) veya sürekli (diffüz) olabilir. Her tutulum alanı homojen duvar kalınlaşması gösterir. Multifokal tutulum tanı için önemlidir çünkü adenokarsinom genellikle tek odaklıdır.
Rapor Cumlesi
İnce barsakta multipl segmentte eş zamanlı homojen duvar kalınlaşması izlenmekte olup multifokal lenfoma ile uyumludur.
Kriterler
En sık primer intestinal lenfoma alt tipi — agresif klinik seyir
Ayirt Edici Ozellikler
Büyük kitle veya belirgin duvar kalınlaşması, heterojen kontrastlanma olabilir, hızlı büyüme, yüksek FDG tutulumu (SUVmax >15)
Kriterler
Düşük dereceli B hücreli lenfoma — yavaş seyirli
Ayirt Edici Ozellikler
Daha az belirgin duvar kalınlaşması, homojen kontrastlanma, yavaş büyüme, düşük-orta FDG tutulumu, multifokal olabilir
Kriterler
Çölyak hastalığı zemininde gelişen T hücreli lenfoma — jejunum lokalizasyonu
Ayirt Edici Ozellikler
Jejunum predominant, multifokal ülseratif lezyonlar, perforasyon riski yüksek, çölyak hastalığı öyküsü, kötü prognoz
Kriterler
İnce barsak ve kolonda multipl polipoid lezyonlar — lenfomatöz polipozis paterni
Ayirt Edici Ozellikler
Multipl polipoid kitleler, GI traktın tüm segmentlerinde tutulum, BT'de multipl submukozal nodüller, agresif seyir
Ayirt Edici Ozellik
Adenokarsinom anüler duvar kalınlaşması ve lüminal DARALMA gösterir (apple core sign); lenfomada lüminal GENİŞLEME (anevrizmal dilatasyon) izlenir. Adenokarsinom heterojen kontrastlanırken lenfoma homojendir.
Ayirt Edici Ozellik
GIST ekzofitik büyüme gösterir ve genellikle tek odaklıdır; lenfoma submukozal infiltratif büyüme gösterir. GIST'te santral nekroz ve heterojen kontrastlanma sıktır; lenfomada homojen kontrastlanma karakteristiktir.
Ayirt Edici Ozellik
Crohn hastalığında skip lezyonlar, fistül/apse, comb sign ve 'fat wrapping' izlenir. Lenfomada fistül ve apse yoktur. Crohn genellikle terminal ileumu etkilerken lenfoma herhangi bir ince barsak segmentinde görülebilir.
Ayirt Edici Ozellik
Metastaz genellikle multipl, heterojen kontrastlanan nodüller veya kitleler şeklindedir; bilinen primer malignite öyküsü mevcuttur. Lenfomada homojen kontrastlanma ve anevrizmal dilatasyon ayırt edicidir.
Aciliyet
urgentYonetim
medicalBiyopsi
GerekliTakip
specialist-referralİnce barsak lenfoması biyopsi ile histopatolojik tanı gerektirir — eksizyonel biyopsi veya endoskopik biyopsi tercih edilir. Tedavi alt tipe göre değişir: DLBCL'de R-CHOP kemoterapi; MALT'ta antibiyotik ve/veya radyoterapi; EATL'de yoğun kemoterapi. PET-BT evreleme ve tedavi yanıtı değerlendirmesinde kullanılır. Komplikasyonlar (obstrüksiyon, perforasyon, kanama) acil cerrahi gerektirebilir.
Ince barsak lenfomasi kemoterapi ile tedavi edilir. Cerrahi perforasyonlu veya obstruktif olgularda gerekebilir. PET-BT evreleme ve tedavi yaniti degerlendirmesinde kritiktir. Immunsupresyon ve celiak hastaligi risk faktorleridir.