Adeziv ince barsak obstrüksiyonu, postoperatif peritoneal yapışıklıkların (adezyonlar) ince barsağı daraltması veya kıvrılması sonucu gelişen mekanik obstrüksiyondur ve tüm ince barsak obstrüksiyonlarının en sık nedenidir (%60-75). Önceki abdominal cerrahi en önemli risk faktörüdür. BT'de dilate proksimal ince barsak ansları (>3 cm), kollaps distal barsak ve net bir geçiş noktası (transition point) tanımlanır — geçiş noktasında yapışıklık bandı genellikle direkt görülmez ancak lokalizasyonu inferans ile belirlenir. 'Small bowel feces sign' (ince barsakta fekal materyal görünümü) geçiş noktası yakınında izlenebilir ve obstrüksiyon lokalizasyonunu destekler. Strangülasyon (vasküler kompromise) bulguları: duvar kontrastlanma defekti, mezenterik ödem, 'whirl sign' ve serbest sıvı — bu bulgular cerrahi aciliyeti gösterir.
Yaş Aralığı
25-85
En Sık Yaş
55
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Sık
Postoperatif adezyonlar, peritoneal travma sonrası (cerrahi manipülasyon, inflamasyon, iskemi) fibrin birikimine dayanan iyileşme sürecinin patolojik sonucudur. Normal peritoneal fibrinoliz mekanizması (tPA — tissue plasminogen activator) cerrahi travma ile baskılanır ve fibrin matriks organize olarak fibröz bant yapılarına dönüşür. Bu bantlar ince barsak anslarını birbirine veya peritoneal yüzeylere bağlayarak kıvrılma (kinking), kompresyon veya internal herniasyona neden olur. Obstrüksiyon noktasında barsak lümeni daralır ve proksimal segmentte sıvı ve gaz birikimi ile dilatasyon gelişir — bu 'geçiş noktası' (transition point) BT'de dilate proksimal ve kollaps distal arasındaki net sınır olarak saptanır. 'Small bowel feces sign', obstrüksiyon noktasının hemen proksimalinde uzun süreli staz nedeniyle intestinal içeriğin parsiyel absorpsiyon ve bakteriyel fermentasyonla fekal görünüm almasından kaynaklanır — su emilimi konsantre partiküler materyal bırakır ve BT'de fekal materyal benzeri mikst gaz-partiküler patern oluşur. Strangülasyon, bantın barsak duvarı veya mesenterik vasküler pediküle bası yapması ile gelişir — venöz dönüş ilk engellenir (konjesyon, duvar ödemi, mezenterik sıvı), ardından arteryel akım bozulur ve transmural iskemi-nekroz başlar. Duvar kontrastlanma defekti iskemik duvarın vasküler perfüzyon kaybını, 'whirl sign' ise mezenterin aksiyel rotasyonunu (volvulus) yansıtır.
Dilate proksimal ve kollaps distal barsak arasındaki net kalibrasyon değişikliği (geçiş noktası) ile birlikte geçiş noktası yakınında fekal materyal benzeri intestinal içerik — adeziv ince barsak obstrüksiyonu için yüksek düzeyde düşündürücü kombinasyon.
BT'de dilate proksimal ince barsak ansları (>3 cm çap) ve kollaps distal barsak arasında net geçiş noktası tanımlanır. Geçiş noktasında barsak kalibresi aniden değişir. Yapışıklık bandı nadiren direkt görülür — geçiş noktasında tümör, herni veya diğer mekanik neden yokluğunda adeziv obstrüksiyon tanısı konur.
Rapor Cumlesi
İnce barsakta [lokasyon] düzeyinde geçiş noktası tanımlanmış olup proksimal segmentler [değer] cm'e kadar dilate, distal segmentler kollapsedir — adeziv obstrüksiyon ile uyumludur.
Geçiş noktası yakınında ince barsak lümeninde fekal materyal benzeri mikst gaz-partiküler içerik izlenir. Bu bulgu obstrüksiyon lokalizasyonunu destekler ve geçiş noktası tanımlamada yardımcıdır.
Rapor Cumlesi
Geçiş noktasına komşu ince barsak ansında 'small bowel feces sign' izlenmekte olup obstrüksiyon lokalizasyonunu desteklemektedir.
Strangülasyonda etkilenen barsak segmentinin duvarı kontrastlanma göstermez veya belirgin azalmış kontrastlanma gösterir. Bu bulgu transmural iskemiyi yansıtır ve cerrahi aciliyetin en güvenilir göstergesidir. Normal kontrastlanan komşu barsak segmentleri ile kontrast farkı oluşur.
Rapor Cumlesi
[Lokasyon] ince barsak segmentinde duvar kontrastlanma defekti izlenmekte olup strangülasyon/iskemi ile uyumludur — ACİL cerrahi konsültasyon.
Aksiyel BT'de mezenterik damarlar ve yağın döndürülmüş, kıvrılmış görünümü ('whirl sign') izlenir. Bu bulgu mezenterik torsiyonu (volvulus) veya internal herniasyonu düşündürür ve closed-loop obstrüksiyon ile strangülasyon riskini gösterir.
Rapor Cumlesi
[Lokasyon] mezenterde 'whirl sign' izlenmekte olup mezenterik torsiyon ve closed-loop obstrüksiyon ile uyumludur — strangülasyon riski yüksektir.
Closed-loop obstrüksiyonda bir barsak segmentinin her iki ucunda geçiş noktası oluşur ve segment U veya C şeklinde dilate izlenir. İki geçiş noktası aynı noktada birleşiyorsa 'beak sign' oluşur. Bu patern en yüksek strangülasyon riskini taşır.
Rapor Cumlesi
[Lokasyon] ince barsakta C/U şeklinde izole dilate segment izlenmekte olup her iki ucunda geçiş noktaları ile closed-loop obstrüksiyon düşündürmektedir — ACİL cerrahi değerlendirme.
Kontrastsız BT'de dilate, sıvı ve gaz dolu ince barsak ansları izlenir. Sıvı seviyeleri obstrüksiyonun süresini yansıtır. Duvar dansitesindeki artış (>20 HU) intramural hemoraji veya ödemi düşündürür.
Rapor Cumlesi
Kontrastsız BT'de [sayı] adet ince barsak ansı [değer] cm'e kadar dilate ve sıvı-gaz içerikli izlenmekte olup mekanik obstrüksiyon ile uyumludur.
Kriterler
Geçiş noktası mevcut, strangülasyon bulgusu yok. Duvar kontrastlanması normal.
Ayirt Edici Ozellikler
Konservatif tedavi (nazogastrik dekompresyon + IV sıvı) ile %65-80 çözülür. Cerrahi gereksinimi düşük.
Kriterler
Vasküler kompromise bulguları: duvar kontrastlanma defekti, mezenterik ödem/sıvı, pnömatozis.
Ayirt Edici Ozellikler
CERRAHİ ACİL. Mortalite konservatif tedavide %25-30, erken cerrahide %5-8.
Kriterler
Barsak segmentinin her iki ucunda obstrüksiyon noktası. U/C şeklinde izole dilate segment.
Ayirt Edici Ozellikler
En yüksek strangülasyon riski (%70-80). Whirl sign eşlik edebilir. Erken cerrahi endikasyonu.
Ayirt Edici Ozellik
Herni defektten geçen barsak segmenti; adeziv obstrüksiyonda herni defekti yok, yapışıklık bandı inferans ile tanımlanır
Ayirt Edici Ozellik
Tümör annüler kitle/duvar kalınlaşması geçiş noktasında; adeziv obstrüksiyonda geçiş noktasında kitle yok
Ayirt Edici Ozellik
İntussepsiyon target/sausage sign, teleskopik barsak; adeziv obstrüksiyon geçiş noktasında kalibrasyon değişikliği
Ayirt Edici Ozellik
Crohn segmental duvar kalınlaşması, skip lezyon, fistül/apse; adeziv obstrüksiyon geçiş noktasında inflamatuar duvar kalınlaşması yok
Aciliyet
emergentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upBasit adeziv obstrüksiyonda konservatif tedavi (nazogastrik dekompresyon, IV sıvı, nil per os) ilk basamaktır — %65-80 başarı oranı. 48-72 saat içinde düzelme olmazsa cerrahi değerlendirilir. Strangülasyon veya closed-loop bulguları ACİL cerrahi endikasyonudur — gecikme transmural nekroz ve perforasyona yol açar. Cerrahi: laparoskopik veya açık adezyolizis. Postoperatif adezyonu önleme stratejileri: minimal invaziv cerrahi tercih, antiadezyon bariyerleri, erken mobilizasyon. BT %90-95 sensitivite ve %95-96 spesifite ile obstrüksiyonu tanır ve strangülasyon bulgularını yüksek doğrulukla saptar.
Adeziv ince barsak obstruksiyonu acil cerrahi veya konservatif tedavi gerektiren bir durumdur. Strangulasyon bulgulari (duvar kontrastlanma kaybi, pnomatozis, portal venöz gaz) acil cerrahi endikasyondur. Cozulme olmazsa cerrahi adeziyoliz yapilir.