Baastrup hastalığı (kissing spines), komşu spinöz proçeslerin birbirine tekrarlayan temas ve sürtünmesi sonucu gelişen dejeneratif bir durumdur. Spinöz proçes uçlarında neoartrozis (yeni eklem yüzeyi oluşumu) ve interspinöz bursit gelişir. İlk olarak 1933'te Christian Ingerslev Baastrup tarafından tanımlanmıştır. BT'de spinöz proçes uçlarında reaktif skleroz, düzleşme, küçük osteofitler ve bazen interspinöz vakum fenomeni (gaz birikimi) izlenir. MR'da interspinöz mesafede STIR/T2 hiperintens ödem ve/veya sıvı (bursit) karakteristiktir. L4-5 en sık tutulan seviyedir, bunu L3-4 izler. Lomber hiperlordoz artışı, yaşlılık ve dejeneratif disk hastalığı predispozan faktörlerdir. Genellikle insidental bulgu olarak saptanır ancak bazı hastalarda mekanik bel ağrısının kaynağı olabilir — özellikle ekstansiyonda artan ağrı tipiktir. İnterspinöz enjeksiyon ile tanısal blok ve tedavi mümkündür.
Yaş Aralığı
50-85
En Sık Yaş
65
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Sık
Baastrup hastalığının patofizyolojisi biomekanik stres ve dejeneratif değişikliklere dayanır. Lomber omurgada intervertebral disk dejenerasyonu disk yüksekliğini azaltır — bu durum spinöz proçesleri birbirine yaklaştırır. Lomber hiperlordoz (yaşlanma, obezite, anterior disk kaybı) bu yakınlaşmayı artırır. Tekrarlayan ekstansiyon hareketi ile komşu spinöz proçes uçları birbirine sürtünür — mekanotransdüksiyon ile osteoblast aktivasyonu başlar ve reaktif kemik sklerozisi gelişir. Spinöz proçes uçları düzleşir ve neoartrozis yüzeyleri oluşur. Kronik sürtünme periosteal irritasyon ve inflamatuar yanıta yol açar — interspinöz bursit gelişir. Bursa sıvısı MR'da T2/STIR hiperintens sinyal olarak görülür: serbest su molekülleri uzun T2 relaksasyon süresi ile parlak sinyal üretir. BT'de skleroz X-ışınlarının kemik mineral yoğunluğu artmış dokuda yüksek absorpsiyonunu yansıtır — yoğun lameller kemik trabeküler kemiğin yerini alır ve hiperdens görünür. Vakum fenomeni (interspinöz gaz) negatif basınç ile çekilen azot gazıdır — BT'de çok düşük dansite (-800 ile -1000 HU) olarak saptanır.
Komşu spinöz proçeslerin birbirine teması — sagittal BT'de spinöz proçes uçlarının yakınlaşması, skleroz, düzleşme ve neoartikülasyon. İnterspinöz mesafe kaybolmuş veya belirgin daralmıştır.
Komşu spinöz proçes uçlarında bilateral simetrik reaktif skleroz izlenir — normal sivri spinöz proçes uçları düzleşmiştir ve düzgün skleroze kortikal yüzey oluşmuştur. Neoartikülasyon yüzeyleri karşılıklı düzleşmiş, parlak skleroze yüzeyler olarak görülür. Küçük osteofitler interspinöz mesafenin lateral kenarlarında gelişebilir. Sagittal reformat tanıda en yararlı plandır.
Rapor Cumlesi
L4-5 düzeyinde komşu spinöz proçes uçlarında reaktif skleroz, düzleşme ve yakınlaşma izlenmekte olup Baastrup hastalığı ile uyumludur.
STIR/T2 fat-sat sekanslarda interspinöz mesafede hiperintens sıvı koleksiyonu ve/veya kemik iliği ödemi izlenir. Bursa sıvısı düzgün sınırlı, oval/fusiform, homojen hiperintens olarak görülür. Çevre spinöz proçes uçlarında kemik iliği ödemi (T1 hipointens, STIR hiperintens) eşlik edebilir. Aktif enflamatuar fazı gösterir ve semptomatik Baastrup ile koreledir.
Rapor Cumlesi
STIR sekansta L4-5 interspinöz mesafede hiperintens sıvı koleksiyonu ve çevre spinöz proçes kemik iliği ödemi izlenmekte olup aktif interspinöz bursit (Baastrup) ile uyumludur.
Bazı olgularda interspinöz mesafede gaz dansitesinde koleksiyon (vakum fenomeni) izlenebilir. Çok düşük dansite (-800 ile -1000 HU) olarak saptanır. Bu bulgu neoartikülasyonun ileri derecede dejenerasyonunu gösterir. Disk vakum fenomeni ile benzer mekanizmadır — ekstansiyon hareketi ile oluşan negatif basınç azot gazını çeker.
Rapor Cumlesi
L4-5 interspinöz mesafede vakum fenomeni izlenmekte olup ileri derece dejeneratif Baastrup değişikliklerini desteklemektedir.
T1'de spinöz proçes uçlarında düşük sinyal (ödem = su yağın yerini almış) ve/veya yüksek sinyal (yağlı dejenerasyon = kronik değişiklik) izlenebilir. Akut/aktif fazda T1 hipointens + STIR hiperintens (ödem). Kronik fazda T1 hiperintens (yağlı infiltrasyon). Bu değişiklikler vertebra gövdesindeki Modic değişikliklerine benzer patern gösterir.
Rapor Cumlesi
Komşu spinöz proçes uçlarında STIR hiperintens kemik iliği ödemi izlenmekte olup aktif Baastrup patolojisini desteklemektedir.
Baastrup hastalığı izole görülebilir ancak sıklıkla diğer dejeneratif değişikliklerle birliktedir: disk dejenerasyonu (T2 sinyal kaybı), faset artroz (hipertrofi, efüzyon), ligamentum flavum kalınlaşması, spinal stenoz. Bu eşlik eden bulgular biyomekanik yükün genel dejeneratif sürecin parçası olduğunu gösterir.
Rapor Cumlesi
Baastrup değişikliklerine ek olarak aynı seviyede disk dejenerasyonu ve faset artroz izlenmekte olup multilevel dejeneratif değişiklikler mevcuttur.
Kriterler
BT'de skleroz ve düzleşme mevcut. STIR'da aktif ödem/bursit yok. Bel ağrısı yok veya ilişkisiz.
Ayirt Edici Ozellikler
Tedavi gerektirmez. Raporda tanımlanması yeterli. Dejeneratif yaşlanma bulgusu.
Kriterler
STIR'da interspinöz ödem/sıvı mevcut. Kemik iliği ödemi eşlik eder. Ekstansiyonda artan bel ağrısı.
Ayirt Edici Ozellikler
Diagnostik blok (interspinöz enjeksiyon) ile doğrulanır. Steroid enjeksiyonu tedavide etkili.
Kriterler
Belirgin neoartikülasyon yüzeyleri. Vakum fenomeni mevcut. Multipl seviye tutulumu. İleri skleroz.
Ayirt Edici Ozellikler
Cerrahi düşünülebilir (interspinöz distraktör). Genellikle ileri yaş ve ciddi dejeneratif değişikliklerle birliktedir.
Ayirt Edici Ozellik
Faset artropati posterolateral eklem yüzeylerinde skleroz, hipertrofi ve efüzyon gösterir — lateral yerleşimli. Baastrup posterior orta hatta spinöz proçes uçlarında skleroz gösterir. İkisi eşlik edebilir ancak ağrı kaynağı ayrımında enjeksiyon testleri gerekir.
Ayirt Edici Ozellik
Spondilolisteziste vertebra gövdesinin anterior kayması izlenir — sagittal BT'de translasyon. Baastrup'ta translasyon yoktur, patoloji posterior elemanlara sınırlıdır. Ancak her ikisi de segmental instabilitenin farklı tezahürleri olabilir.
Ayirt Edici Ozellik
Sinoviyal kist faset eklemden köken alır ve spinal kanala doğru uzanır — posterolateral yerleşimli, kistik yapı. İnterspinöz bursit ise posterior orta hatta spinöz proçesler arasında sınırlı kalır, spinal kanala uzanmaz. Sinoviyal kistte periferik kontrastlanma olabilir.
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upBaastrup hastalığı genellikle insidental bulgudur ve çoğunlukla tedavi gerektirmez. Semptomatik olgularda (ekstansiyonda artan mekanik bel ağrısı) konservatif tedavi birincildir: NSAİİ, fizik tedavi (kor güçlendirme, postüral düzeltme), aktivite modifikasyonu. Diagnostik blok (fluroskopi veya US kılavuzluğunda interspinöz steroid enjeksiyonu) hem tanı testi hem de tedavi olarak kullanılır — enjeksiyonla ağrının %50'den fazla azalması tanıyı doğrular. Dirençli olgularda cerrahi (interspinöz distraktör yerleştirme veya parsiyel spinöz proçes rezeksiyonu) nadiren düşünülür. Raporda Baastrup değişiklikleri tanımlanmalı ancak STIR'da aktif ödem/bursit yoksa klinik önemi sınırlıdır.
Baastrup hastalığı genellikle insidental bulgudur ancak bel ağrısının nedeni olabilir. Konservatif tedavi (NSAİİ, fizik tedavi) birincildir. Dirençli ağrıda interspinöz bursa steroid enjeksiyonu yapılabilir. Nadiren cerrahi (interspinöz distraktör veya spinöz proçes rezeksiyonu) gerekir.