Spondilodiskit (vertebral osteomiyelit), vertebra gövdesi ve intervertebral diskin enfeksiyonudur. En sık etken hematojen yayılımla ulaşan S.aureus'tur (%40-60). Lomber omurga en sık tutulan bölgedir (%50-60), ardından torakal (%30) ve servikal (%10) gelir. MR altın standart tanısal modalitedir ve BT'den 2-3 hafta önce pozitifleşir. Karakteristik MR bulguları: iki komşu vertebra end-plate'inde T1 düşük sinyal (yağlı iliğin enflamatuar ödem ile yer değiştirmesi), T2/STIR yüksek sinyal, disk T2 sinyal artışı ve kontrastlanması (normal disk kontrastlanmaz — en kritik ayırıcı bulgu), end-plate destrüksiyonu ve paravertebral/epidural koleksiyon. BT'de end-plate erosyonu, disk aralığı daralması ve paravertebral yumuşak doku kitlesi görülür. Dejeneratif Modic tip I değişikliklerden ayrım klinik pratikte en zorlayıcı diferansiyel tanıdır — difüzyon ağırlıklı görüntüleme (DWI) ve kontrastlanma paternleri ayrımda yardımcıdır. Diyabet, IV ilaç kullanımı, immünsüpresyon, kronik böbrek yetmezliği ve yakın zamanda geçirilmiş spinal girişim başlıca risk faktörleridir.
Yaş Aralığı
40-75
En Sık Yaş
60
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir Değil
Spondilodiskit gelişim mekanizması vertebra ve diskin vasküler anatomisine dayanır. Vertebra gövdelerinin end-plate bölgeleri zengin arteriyel damarlanma gösterir — subkondral arteriyel ağ (metafizer arterler) end-plate'lere yakın seyreder ve arteriolar end-loop'larla sonlanır. Bu bölgelerin kan akımı yavaşlatılmış ve türbülanslıdır — bakteremik durumda bakteri yerleşimi için ideal zemin oluşturur. Hematojen yayılımla gelen bakteriler (en sık S.aureus, ardından Streptococcus, E.coli, Pseudomonas) subkondral alanda yerleşir ve enflamatuar yanıt başlatır. Nötrofil infiltrasyonu, proinflamatuar sitokinler (TNF-alfa, IL-1, IL-6) ve bakteriyel toksinler end-plate kıkırdağını ve subkondral kemiği yıkar — BT'de end-plate erosyonu olarak izlenir. Enfeksiyon kıkırdak end-plate'i geçerek diske ulaşır: disk normalin aksine enfeksiyon durumunda proteolitik enzimler etkisiyle nükleus pulpozus ve anulus fibrozus destrükte olur ve disk T2 sinyal artışı gösterir (normal diskten farklı olarak artmış su içeriği + enflamatuar eksüda). Disk kontrastlanması enflamatuar neovaskülarizasyondan kaynaklanır — normal erişkin diskinde damar yoktur, enfeksiyon ise yeni damar oluşumunu tetikler. Bu disk kontrastlanması spondilodiskitin Modic I'den ayrımında en kritik MR bulgusudur. T1'de end-plate sinyal düşüklüğü normal yağlı iliğin (kısa T1 = parlak) enflamatuar ödem ile (uzun T1 = koyu) yer değiştirmesini yansıtır. Epidural ve paravertebral koleksiyonlar enfeksiyonun çevre yumuşak dokulara yayılmasından oluşur — ligamentler ve fasyalar boyunca uzanır.
Normal erişkin diskinde damar olmadığından disk kontrastlanmaz — disk kontrastlanması enflamatuar neovaskülarizasyonu gösterir ve spondilodiskitin Modic I'den ayrımında en spesifik bulgu.
T1 ağırlıklı serilerde iki komşu vertebra end-plate'inde normal yağlı ilik sinyali kaybolmuştur — end-plate'ler hipointens (koyu) izlenir. Sinyal kaybı genellikle end-plate'ten vertebra gövdesi merkezine doğru uzanır. End-plate konturu düzensizleşmiş veya kaybolmuştur (destrüksiyon). Disk aralığı daralmış olabilir. Bu bulgu spondilodiskitin en erken MR bulgusudur ve BT'den 2-3 hafta önce pozitifleşir.
Rapor Cumlesi
...-... vertebra gövdelerinin end-plate'lerinde T1'de sinyal kaybı izlenmekte olup normal yağlı ilik sinyali kaybolmuştur; spondilodiskit ile uyumludur.
Kontrastlı T1 ağırlıklı serilerde intervertebral disk kontrastlanma gösterir — normal erişkin diskinde damar olmadığından disk normalde kontrastlanmaz. Disk kontrastlanması spondilodiskitin en spesifik MR bulgusudur ve Modic tip I değişikliklerden ayrımda kritik öneme sahiptir. End-plate'lerde de kontrastlanma izlenir. Paravertebral/epidural koleksiyon rim kontrastlanma gösterebilir.
Rapor Cumlesi
...-... disk seviyesinde intervertebral diskte kontrastlanma izlenmekte olup (normal disk kontrastlanmaz) spondilodiskit ile uyumludur.
BT'de vertebra gövdelerinin end-plate'lerinde irregüler erozyon ve destrüksiyon izlenir — end-plate konturu düzensiz ve yıkılmıştır. Disk aralığı daralmıştır. Paravertebral yumuşak doku kitlesi veya koleksiyon eşlik edebilir. İleri evrede vertebra gövdesinde çökme (patolojik fraktür) gelişebilir. BT kemik destrüksiyonunu MR'dan daha iyi gösterir.
Rapor Cumlesi
...-... vertebra gövdelerinin end-plate'lerinde irregüler erozyon, disk aralığı daralması ve paravertebral yumuşak doku değişiklikleri izlenmekte olup spondilodiskit ile uyumludur.
T2 ağırlıklı serilerde enfekte disk hiperintens sinyal gösterir — normal dejeneratif diskten farklı olarak sinyal homojen artmıştır. End-plate'lerde de T2/STIR hiperintensite izlenir. STIR sekansı yağ baskılama ile enflamatuar ödemi en sensitif şekilde gösterir.
Rapor Cumlesi
...-... disk seviyesinde intervertebral diskte T2 sinyal artışı ve komşu end-plate'lerde T2/STIR hiperintensite izlenmekte olup enflamatuar/enfektif etiyoloji lehine değerlendirilmektedir.
DWI'da epidural veya paravertebral koleksiyonda difüzyon kısıtlaması (parlak sinyal, düşük ADC) pürülan içeriği (apse) doğrular — flegmon veya reaktif sıvıdan ayırımda kritik. End-plate'lerde ve diskte de difüzyon kısıtlaması görülebilir ve Modic I'den ayrımda yardımcıdır.
Rapor Cumlesi
Paravertebral/epidural koleksiyonda DWI'da belirgin difüzyon kısıtlaması izlenmekte olup (ADC: ... × 10⁻³ mm²/s) pürülan koleksiyon (apse) lehine değerlendirilmektedir.
Kriterler
En sık form (%80-90). S.aureus, E.coli, Streptococcus. Disk erken tutulur, end-plate destrüksiyonu.
Ayirt Edici Ozellikler
Hızlı başlangıç, ateş, lökositoz, disk aralığı daralması, paravertebral küçük koleksiyon
Kriterler
M.tuberculosis. Disk göreceli korunmuş, büyük soğuk apse, subligamentöz yayılım, skip lezyonlar.
Ayirt Edici Ozellikler
Sinsi başlangıç, anterior vertebra destrüksiyonu, gibbus deformitesi, kalsifiye apse duvarı, endemik bölge
Kriterler
Spinal cerrahi/girişim sonrası gelişen enfeksiyon. Direkt inokulasyon mekanizması. Genellikle 2-4 hafta içinde.
Ayirt Edici Ozellikler
Cerrahi alan çevresinde enfeksiyon bulguları, postoperatif değişikliklerle karışabilir, kontrastlı MR kritik
Ayirt Edici Ozellik
TB'de disk korunur, büyük soğuk apse, anterior destrüksiyon, subligamentöz yayılım, skip lezyonlar; piyojenik spondilodiskitte disk erken tutulur, küçük koleksiyon, skip lezyon nadir
Ayirt Edici Ozellik
İzole epidural apse disk/vertebra tutulumu göstermez (spondilodiskitin komplikasyonu olarak eşlik edebilir); spondilodiskitte end-plate ve disk tutulumu baskın
Ayirt Edici Ozellik
Vertebral hemanjiom T1 parlak (yağ), polka-dot BT, disk tutulumu yok, destrüksiyon yok; spondilodiskitte T1 düşük (ödem), end-plate destrüksiyonu, disk tutulumu var
Aciliyet
urgentYonetim
medicalBiyopsi
GerekliTakip
3-monthSpondilodiskit tedavisinde uzun süreli antibiyoterapi (6-12 hafta) temeldir. Etken izolasyonu için kan kültürü (%50-70 pozitiflik) ve gerekirse BT-kılavuzlu disk/vertebra biyopsisi yapılır. Epidural apse varlığında nörolojik defisit riski nedeniyle acil cerrahi drenaj gerekebilir. Vertebra instabilitesi durumunda cerrahi stabilizasyon uygulanır. MR ile tedavi yanıtı takibi yapılır — kontrastlanma azalması ve disk sinyal normalleşmesi iyileşme göstergeleridir. Modic I'den ayrım için kontrastlı MR zorunludur.
Spondilodiskit tedavisinde uzun süreli antibiyoterapi (6-12 hafta IV + oral) temeldir. Kan kültürü ve BT-kılavuzlu biyopsi ile etken izolasyonu önemlidir. Epidural apse varlığında nörolojik defisit riski nedeniyle acil cerrahi drenaj gerekebilir. Vertebra çökmesi ve instabilite durumunda cerrahi stabilizasyon uygulanır. Diyabet, IV ilaç kullanımı, immünsüpresyon ve yakın zamanda geçirilmiş cerrahi risk faktörleridir.