Vertebral hemanjiom, vertebra gövdesinde en sık görülen primer benign tümördür ve popülasyonun %10-12'sinde insidental olarak saptanır. Kalın vertikal trabeküller arasında yağ dokusu ve ince duvarlı vasküler kanallardan (kapiller ve venüller) oluşan hamartomatöz bir lezyondur. BT'de aksiyel kesitlerde kalın noktasal trabeküllerin oluşturduğu 'polka-dot' paterni ve sagittal kesitlerde vertikal striasyon ('kordon' veya 'hapishane çubukları' görünümü) patognomoniktir. MR'da yağ komponenti nedeniyle T1'de hiperintens, vasküler stroma ve yağ birlikte olduğundan T2'de de hiperintens sinyal gösterir — bu 'T1 ve T2'de parlak' kombinasyonu benign hemanjiom için diagnostiktir. Agresif hemanjiomlar nadir olup (%1-2), yağ yerine vasküler stroma ağırlıklıdır — T1'de düşük sinyal gösterir ve epidural uzanım ile kord kompresyonuna neden olabilir. Tipik hemanjiomlar asemptomatik olup tedavi gerektirmez; agresif tipte vertebroplasti, embolizasyon veya cerrahi dekompresyon gerekebilir.
Yaş Aralığı
20-70
En Sık Yaş
50
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Çok Sık
Vertebral hemanjiom, vertebra gövdesi içinde ince duvarlı vasküler kanallar (kapiller ve venüller) ile bu kanallar arasında yağ dokusu ve kalınlaşmış vertikal kemik trabeküllerinden oluşan hamartomatöz bir lezyondur. Normal kemik iliği yerine vasküler kanal ve yağ dokusu birikimine yol açan mekanizma tam anlaşılamamıştır ancak lokal mezenkimal kök hücrelerin vasküler ve adipositik diferansiasyona yönlenmesinin rol oynadığı düşünülmektedir. Vertikal trabekül kalınlaşması, çevre vasküler kanalların oluşturduğu mekanik strese karşı kompansatuar bir yanıttır — horizontal trabeküller resorbe olurken vertikal trabeküller kalınlaşır ve güçlenir. Bu vertikal trabekül paterni BT'de karakteristik görünümü oluşturur: aksiyel kesitlerde kalın nokta benzeri trabeküller ('polka-dot'), sagittal kesitlerde vertikal çizgilenme ('kordon' paterni). MR'da T1 hiperintensite yağ dokusundan kaynaklanır — yağ protonlarının kısa T1 relaksasyon süresi parlak sinyal üretir. T2 hiperintensite ise iki komponentten gelir: (1) yağ protonlarının T2 sinyali ve (2) vasküler kanallardaki yavaş akımlı kanın T2 sinyali — her ikisi de T2'de parlaktır. Yağ baskılı serilerde sinyal düşüşü yağ varlığını doğrular. Agresif hemanjiomlar yağ yerine vasküler stroma ağırlıklıdır — yağ azaldığından T1'de sinyal düşer ve düşük sinyalli görünür. Agresif tipte vasküler proliferasyon korteksi aşarak epidural alana uzanabilir ve kord kompresyonuna neden olabilir. Agresif hemanjiomların sadece %1-2'lik oranı popülasyondaki yüksek prevalansa rağmen klinik olarak anlamlıdır.
Aksiyel BT'de vertebra gövdesi içinde kalınlaşmış vertikal trabeküllerin enine kesit görünümü — düzenli aralıklı noktalar. Patognomonik.
Aksiyel BT kesitlerinde vertebra gövdesi içinde düzenli aralıklı, kalın noktasal yapılar (polka-dot paterni) izlenir. Bu noktalar kalınlaşmış vertikal trabeküllerin enine kesit görünümüdür. Noktalar arasında yağ dansitesinde (-30 ile -70 HU) hipodens alanlar vardır. Lezyon genellikle iyi sınırlıdır ve vertebra gövdesinin bir bölümünü veya tamamını tutabilir. Korteks bütünlüğü tipik hemanjiomda korunmuştur.
Rapor Cumlesi
... vertebra gövdesinde aksiyel kesitte polka-dot paterni (kalınlaşmış vertikal trabeküller), sagittal kesitte vertikal striasyon gösteren, yağ dansitesinde hipodens alanlar içeren lezyon izlenmekte olup tipik vertebral hemanjiom ile uyumludur.
T1 ağırlıklı serilerde vertebra gövdesi içinde hiperintens (parlak) lezyon izlenir. T1 hiperintensite yağ komponentinden kaynaklanır ve benign hemanjiomun en güvenilir MR bulgusudur. Agresif hemanjiomda yağ azaldığı için T1 sinyali düşer (izo-hipointens) — bu kritik ayırıcı kriterdir.
Rapor Cumlesi
... vertebra gövdesinde T1'de hiperintens/düşük sinyalli lezyon izlenmekte olup yağ baskılı serilerde sinyal düşüşü görülmektedir/görülmemektedir; tipik/agresif vertebral hemanjiom ile uyumludur.
T2 ağırlıklı serilerde vertebra gövdesi içinde hiperintens lezyon izlenir. T2 hiperintensite hem yağ hem vasküler stroma komponentlerinden kaynaklanır. STIR (Short Tau Inversion Recovery) serilerde yağ baskılanması sonrası sinyal azalması izlenir — ancak vasküler komponent nedeniyle tamamen baskılanmaz.
Rapor Cumlesi
... vertebra gövdesinde T2'de hiperintens lezyon izlenmekte olup STIR serilerde kısmi sinyal düşüşü göstermektedir; vertebral hemanjiom ile uyumludur.
Kontrastlı serilerde vertebral hemanjiom hafif-orta derecede kontrastlanma gösterir. Vasküler komponent kontrast madde tutar. Agresif hemanjiomda kontrastlanma daha belirgindir. Epidural uzanım varlığında rim kontrastlanma görülebilir. Kontrastlanma derecesi agresivite değerlendirmesinde yardımcıdır.
Rapor Cumlesi
... vertebra gövdesindeki hemanjiom kontrastlı serilerde hafif/orta/belirgin kontrastlanma göstermektedir; epidural uzanım izlenmemektedir/izlenmektedir.
Yağ baskılı serilerde (STIR veya fat-sat) tipik hemanjiomda sinyal düşüşü izlenir — bu yağ varlığını doğrular. Agresif hemanjiomda sinyal düşüşü minimal veya yoktur çünkü yağ azalmıştır ve vasküler stroma ağırlıklıdır. Yağ baskılama durumu tipik vs agresif hemanjiom ayrımında kritiktir.
Rapor Cumlesi
... vertebra gövdesindeki lezyon yağ baskılı serilerde belirgin/minimal sinyal düşüşü göstermekte olup tipik/agresif vertebral hemanjiom ile uyumludur.
Kriterler
T1 ve T2 hiperintens, polka-dot BT, yağ baskılı serilerde sinyal düşüşü, asemptomatik.
Ayirt Edici Ozellikler
Yağ ağırlıklı, %98-99 prevalans, tedavi gerektirmez, insidental bulgu
Kriterler
T1 düşük sinyal (yağ azalmış), T2 çok parlak, epidural uzanım, kord kompresyonu, semptomatik.
Ayirt Edici Ozellikler
Vasküler stroma ağırlıklı, %1-2, vertebroplasti/embolizasyon/cerrahi gerektirir, posterior eleman tutulumu olabilir
Kriterler
Agresif tip + nörolojik defisit (kord/sinir kökü kompresyonu). Acil dekompresyon gerektirebilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Epidural komponent belirgin, spinal stenoz, miyelopati bulguları (kord sinyal değişikliği)
Ayirt Edici Ozellik
Spondilodiskit T1'de düşük sinyal (ödem), disk tutulumu ve kontrastlanması, end-plate destrüksiyonu, ateş/lökositoz; hemanjiom T1'de parlak (yağ), disk tutulmaz, destrüksiyon yok
Ayirt Edici Ozellik
Spinal TB'de anterior vertebra destrüksiyonu, büyük soğuk apse, gibbus deformitesi; hemanjiomda destrüksiyon yok, polka-dot paterni, apse yok
Ayirt Edici Ozellik
Ependimom intramedüller (kord içi), kord genişlemesi, cap sign; hemanjiom vertebra gövdesinde (ekstramedüller), kord genişlemesi yok, polka-dot paterni
Aciliyet
routineYonetim
surveillanceBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upTipik vertebral hemanjiomlar insidental bulgu olup tedavi veya takip gerektirmez — raporda 'benign vertebral hemanjiom, klinik önemsiz' şeklinde belirtilmelidir. Agresif tip nadir olup (%1-2) epidural uzanım ve kord/sinir kökü kompresyonu durumunda vertebroplasti (sement enjeksiyonu), preoperatif embolizasyon ve/veya cerrahi dekompresyon uygulanır. Agresif hemanjiomu metastazdan ayırt etmek kritiktir — T1 hiperintensite (yağ varlığı) tipik hemanjiom lehine en güvenilir kriterdir.
Tipik vertebral hemanjiomlar asemptomatik olup tedavi gerektirmez — insidental bulgu olarak raporlanmalı ve takip önerilmemelidir. Agresif hemanjiomlar (%1-2) nadir olup epidural uzanım ve kord/sinir kökü kompresyonuna neden olabilir; bu durumda vertebroplasti, embolizasyon veya cerrahi dekompresyon uygulanabilir. Agresif tip T1'de düşük sinyal ile ayrılır (yağ yerine vasküler stroma ağırlıklı).