DISH (Diffüz İdiyopatik Skeletal Hiperostoz, Forestier hastalığı), anterior longitudinal ligaman (ALL) boyunca akıcı ossifikasyon ile karakterize non-enflamatuar bir durumdur. Resnick kriterlerine göre 4 veya daha fazla ardışık vertebrada anterior ossifikasyon, korunmuş disk aralıkları ve sakroiliak eklem / faset eklem tutulumunun olmaması tanı koydurucu triad'ı oluşturur. Torakal bölge en sık tutulur (%70) ve sağ taraf dominant ossifikasyon tipiktir — torasik aortanın sol taraftaki pulsatil basıncı ossifikasyonu mekanik olarak inhibe eder. Prevalansı >50 yaş popülasyonda %12-22 arasındadır ve erkeklerde 2:1 oranında daha sıktır. Diyabet mellitus, obezite ve metabolik sendrom ile güçlü ilişkisi vardır. Genellikle asemptomatik ve insidental olarak saptanır, ancak servikal DISH büyük anterior osteofitlerle disfajiye neden olabilir.
Yaş Aralığı
50-85
En Sık Yaş
65
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Sık
DISH'in patogenezi tam olarak anlaşılamamıştır ancak metabolik faktörler (insülin benzeri büyüme faktörü-1, vitamin A türevleri) ve mekanik stres rolü güçlü şekilde öne sürülmektedir. Hastalıkta, anterior longitudinal ligaman içindeki Sharpey lifleri boyunca heterotopik kemik oluşumu gerçekleşir — bu süreç enkondral ossifikasyon değil membranöz ossifikasyondur. İnsülin ve IGF-1'in osteoblast proliferasyonunu stimüle etmesi, DISH'in diyabet ve metabolik sendrom ile ilişkisini açıklar. Torakal bölgedeki sağ taraf dominansı mekanik inhibisyon ile açıklanır: torasik aorta sol tarafta vertebra gövdesine yakın seyreder ve her kalp atımında pulsatil basınç oluşturur — bu basınç ALL'nin sol taraftaki ossifikasyonunu mekanik olarak engeller. BT'de ossifiye ALL, vertebra anterior yüzeyinde yüksek dansiteli akıcı kemik yapısı olarak izlenir çünkü yeni oluşan kemik kortikal dansitede (~500-1000 HU) görüntülenir. Disk aralıkları korunmuştur çünkü patolojik süreç disk materyalini değil ligamanı etkiler — bu, AS'deki anulus fibrozus tutulumundan temel farktır. MR'da ossifiye ligaman T1 ve T2'de hipointenstir çünkü kortikal kemik proton yoğunluğu çok düşüktür ve sinyal üretmez.
DISH'in imza bulgusu, torakal omurgada anterior longitudinal ligaman boyunca 4+ ardışık seviyede akıcı kaba ossifikasyon ve sağ tarafta belirgin lateralizasyondur. Bu kombinasyon, korunmuş disk aralıkları ve normal faset eklemlerle birlikte DISH tanısını kesinleştirir. Sağ taraf dominansı, torasik aortanın sol taraftaki mekanik inhibisyon etkisini yansıtır ve DISH için neredeyse patognomoniktir.
Anterior longitudinal ligaman boyunca akıcı, kaba ossifikasyon. Vertebra anterior yüzeyinde 4+ ardışık seviyede devamlılık gösteren yüksek dansiteli kemik yapısı. Ossifikasyon kalınlığı 3 mm'den >10 mm'ye kadar değişebilir. Disk seviyesinde ossifikasyon köprü oluşturabilir veya kısa bir kesinti gösterebilir ancak disk aralığı korunmuştur.
Rapor Cumlesi
Torakal omurgada T___-T___ seviyeleri arasında anterior longitudinal ligaman boyunca akıcı ossifikasyon izlenmekte olup DISH (Forestier hastalığı) ile uyumludur; disk aralıkları ve faset eklemler korunmuştur.
Torakal bölgede ossifikasyonun sağ tarafta belirgin, sol tarafta azalmış veya yok olması. Koronal (frontal) BT reformat'ta en iyi değerlendirilir. Torasik aortanın sol taraftaki pulsatil basıncı ossifikasyonu mekanik olarak inhibe eder. Bu asimetrik patern DISH için neredeyse patognomoniktir.
Rapor Cumlesi
Torakal omurgada anterior ossifikasyon sağ tarafta dominant olup sol tarafta torasik aorta komşuluğunda azalmıştır; bu asimetrik patern DISH ile uyumludur.
DISH'in tanısal triad'ının kritik bileşeni: disk aralıkları ve faset eklemler normal görünümdedir. Disk yüksekliği korunmuştur, vakuum fenomeni veya ileri dejenerasyon bulguları yoktur. Faset eklemlerde erozyon, skleroz veya ankiloz izlenmez. Bu bulgu AS'den (faset ankiloz, disk dejenerasyonu) ve dejeneratif spondilozdan (disk daralması, osteofit) ayrımda kritiktir.
Rapor Cumlesi
Anterior ossifikasyona rağmen disk aralıkları ve faset eklemler korunmuş olup bu bulgu DISH tanısını desteklemekte ve ankilozan spondiliti ekarte ettirmektedir.
Servikal bölgede büyük anterior osteofitler. Özofagus ve laringeal yapılara bası yaparak disfaji, disfoni ve hatta havayolu obstrüksiyonuna neden olabilir. C3-C6 en sık etkilenen seviyelerdir. BT sagittal reformat'ta anterior osteofitlerin boyutu ve hava yoluna yakınlığı değerlendirilir.
Rapor Cumlesi
Servikal omurgada C___-C___ seviyelerinde büyük anterior osteofitler izlenmekte olup servikal DISH ile uyumludur; özofagus ve hava yoluna bası yönünden klinik korelasyon önerilir.
Ekstraspinal enthesofitler: iliak kanat, kalkaneus, olekranon, patella, trochanter major, ischial tuberozite enthesofitleri. DISH'in sistemik bir ossifikasyon bozukluğu olduğunu destekler. Pelvis veya ekstremite BT'sinde insidental olarak saptanabilir.
Rapor Cumlesi
Spinal ossifikasyona ek olarak ekstraspinal enthesofitler (iliak kanat/kalkaneus/olekranon) izlenmekte olup DISH'in sistemik doğasını desteklemektedir.
Kriterler
Torakal bölgede 4+ ardışık seviyede anterior ossifikasyon. En sık DISH formu (%70).
Ayirt Edici Ozellikler
Sağ taraf dominant ossifikasyon. Genellikle asemptomatik. Hareket kısıtlılığı minimal.
Kriterler
Servikal bölgede anterior ossifikasyon. Bilateral simetrik (aorta yok). C3-C6 en sık.
Ayirt Edici Ozellikler
Disfaji en önemli semptom (büyük anterior osteofitler özofagusa bası). Nadir olarak havayolu obstrüksiyonu. Cerrahi osteofit eksizyonu gerekebilir. Entübasyon güçlüğü riski.
Kriterler
Torakal + lomber + servikal bölgelerin birlikte tutulumu. Ekstraspinal enthesofitler yaygın.
Ayirt Edici Ozellikler
İleri metabolik sendrom ilişkisi. Multipl seviye hareket kısıtlılığı. Fraktür riski artmış (rijid omurga).
Ayirt Edici Ozellik
AS'de ince simetrik sindesmofitler + faset eklem ankilozu + bilateral sakroileit; DISH'te kaba anterior ossifikasyon + korunmuş faset eklemler + sakroileit yok
Ayirt Edici Ozellik
OPLL'de posterior ligaman ossifikasyonu (PLL), servikal predileksiyon, spinal kanal daralması; DISH'te anterior ligaman ossifikasyonu (ALL), torakal predileksiyon, kanal daralması nadir
Ayirt Edici Ozellik
Spondiloliziste izole pars defekti, genç yaş; DISH'te diffüz anterior ossifikasyon, >50 yaş, pars defekti yok
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upDISH genellikle asemptomatik ve benign bir durumdur, tedavi gerekmez. Servikal DISH disfajiye neden olduğunda anterior osteofit eksizyonu yapılabilir. Diyabet ve metabolik sendrom taraması önerilir. Anestezide zor entübasyon riski akılda tutulmalıdır. DISH ve AS birlikte bulunabilir — her iki tanı kriterlerinin ayrı ayrı değerlendirilmesi önemlidir.
DISH genellikle asemptomatiktir ve insidental olarak saptanır. Servikal DISH disfajiye neden olabilir ve cerrahi müdahale gerektirebilir. Torakal DISH'te hareket kısıtlılığı ve nadiren spinal stenoz görülebilir. Diyabet ve metabolik sendrom ile ilişkilidir. Tedavi semptomatik yapılır.