Spondilolizis, vertebranın pars interarticularis bölgesindeki kemik defektidir ve en sık L5 seviyesinde görülür (%85). Genç sporcularda (jimnastik, futbol, dalma, güreş) tekrarlayan lomber ekstansiyon ve rotasyon stresine bağlı olarak stres fraktürü şeklinde gelişir. Genel popülasyonda prevalansı %3-6 civarındadır ve erkeklerde 2:1 oranında daha sıktır. Bilateral pars defekti mevcut olduğunda, posterior elemanların stabilizasyon kaybı nedeniyle vertebra anterior translasyonuna (spondilolistezis) yol açabilir. Meyerding sınıflaması spondilolistezis derecesini belirler. Erken evre stres reaksiyonunda MR kemik iliği ödemi gösterirken, kronik olgularda BT aksiyel kesitlerde pars'ta net defekt ve sklerotik kenarlar izlenir. Çoğu olgu konservatif tedavi ile yönetilir; cerrahi yalnızca ileri spondilolistezis veya nörolojik defisit varlığında düşünülür.
Yaş Aralığı
5-35
En Sık Yaş
15
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Sık
Spondilolizis, pars interarticularis'e tekrarlayan mekanik stres sonucu gelişen bir stres fraktürüdür. Pars interarticularis, vertebranın en zayıf noktasıdır — üst ve alt artiküler çıkıntılar arasındaki ince kemik köprüsü, aksiyel yüklenme sırasında hem kompresyon hem de gerilme kuvvetlerine maruz kalır. Lomber hiperekstansiyonda L5 pars'ına binen yük dramatik olarak artar çünkü inferior artiküler çıkıntı alttaki vertebranın lamina'sına temas eder ve bir makas etkisi oluşturur. Tekrarlayan mikrotravma kemik remodellingini aşar ve stres reaksiyonu başlar — bu aşamada MR'da kemik iliği ödemi (STIR hiperintensite) izlenir çünkü ödem su içerir ve T2/STIR sekanslarında yüksek sinyal verir. İyileşme olmadan devam eden stres, tam kortikal kırığa ilerler — BT'de pars'ta geçiş yapan hipodans defekt ve reaktif skleroz olarak görülür. L5'in en sık tutulmasının nedeni, lordozun en belirgin olduğu ve en fazla aksiyel yüklenmenin gerçekleştiği seviye olmasıdır. Bilateral defekt posterior elemanların stabilizasyon işlevini ortadan kaldırır ve vertebra gövdesinin anterior translasyonuna (spondilolistezis) izin verir.
Oblik sagittal BT reformat veya oblik düz grafide vertebranın posterior elemanları bir Scottie dog (İskoç teriyer köpeği) siluetini andırır. Spondiloliziste pars interarticularis defekti, köpeğin boyun bölgesinde kırık/lusensi olarak izlenir. Bu patognomonik bulgu, pars defektinin en klasik ve tanınabilir görüntüleme işaretidir.
Aksiyel BT ince kesitlerde pars interarticularis'te tam kat kemik defekti. Defekt genellikle oblik oryantasyondadır ve aksiyel kesitlerde lamina ile pedikül arasında izlenir. Kronik olgularda defekt kenarlarında reaktif skleroz ve yuvarlaklaşma görülür. Akut olgularda defekt hatları keskin ve skleroz minimldir.
Rapor Cumlesi
L___'de pars interarticularis'te bilateral/unilateral kemik defekti izlenmekte olup spondilolizis ile uyumludur; defekt kenarlarında skleroz kronik süreci düşündürmektedir.
Oblik sagittal reformat veya oblik düz grafide Scottie dog (İskoç teriyer köpeği) görünümü: transvers çıkıntı = burun, pedikül = göz, süperior artiküler çıkıntı = kulak, inferior artiküler çıkıntı = ön bacak, lamina = gövde. Spondiloliziste köpeğin boynu kırıktır — pars defektini temsil eder.
Rapor Cumlesi
Oblik sagittal reformat görüntülerde Scottie dog boyun bölgesinde defekt izlenmekte olup pars interarticularis spondilolizisi ile uyumludur.
MR STIR/T2 fat-sat sekanslarında pars interarticularis ve çevre kemik iliğinde hiperintens sinyal — akut veya subakut stres reaksiyonunu gösterir. T1A'da aynı bölgede hipointens sinyal. Kemik iliği ödemi, kortikal kırık oluşmadan önceki stres reaksiyonu evresini yansıtır ve erken tanı için kritiktir. BT'de henüz defekt görülmezken MR pozitif olabilir.
Rapor Cumlesi
L___ düzeyinde pars interarticularis'te STIR sekansta hiperintens kemik iliği ödemi izlenmekte olup akut/subakut stres reaksiyonu ile uyumludur; spondilolizis ön tanısı ile ince kesit BT önerilir.
Bilateral pars defekti varlığında vertebra gövdesinin anterior translasyonu (spondilolistezis). Meyerding sınıflaması: Grade I (%1-25 kayma), Grade II (%26-50), Grade III (%51-75), Grade IV (%76-100), Grade V (spondiloptoz — tam kayma). Sagittal BT reformat ile kayma miktarı ve nöral foramen daralması değerlendirilir.
Rapor Cumlesi
L___ düzeyinde bilateral pars interarticularis defektine bağlı Grade ___/V (Meyerding) anterior spondilolistezis izlenmekte olup ___ mm kayma miktarı ölçülmüştür.
Spondilolistezise bağlı nöral foramen daralması ve sinir kökü kompresyonu. T2A sagittal kesitlerde foraminal yağ ve serebrospinal sıvı (CSF) sinyalinin azalması ile değerlendirilir. Foraminal stenoz radikülopatinin ana nedenidir. L5-S1 forameni en sık etkilenir.
Rapor Cumlesi
L___-S___ nöral foramende spondilolistezise sekonder daralma ve ___ sinir kökü kompresyonu izlenmektedir.
Kemik sintigrafisinde (Tc-99m MDP) pars interarticularis bölgesinde fokal artmış tutulum — aktif kemik turnover'ını gösterir. SPECT (Tek Foton Emisyon Bilgisayarlı Tomografi) ile hassasiyet artar. Stres reaksiyonu ve aktif iyileşme potansiyeli olan olgularda pozitiftir. Kronik stabil defektlerde tutulum normalleşebilir.
Rapor Cumlesi
Kemik sintigrafisinde/SPECT'te L___ düzeyinde pars interarticularis'te fokal artmış tutulum izlenmekte olup aktif stres reaksiyonu/spondilolizis ile uyumludur.
Kriterler
MR'da pars interarticularis'te kemik iliği ödemi mevcut ancak BT'de tam kat kortikal defekt yok. Klinik olarak aktif sporcularda ağrı mevcut.
Ayirt Edici Ozellikler
MR pozitif, BT negatif veya stres hattı. İyileşme potansiyeli yüksek — breysleme ve aktivite modifikasyonu ile tam iyileşme mümkün. Sintigrafide fokal artmış tutulum.
Kriterler
BT'de pars'ta tam kat defekt + sklerotik kenarlar. MR'da kemik iliği ödemi yok. Asemptomatik veya minimal semptomatik olabilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Defekt kenarlarında belirgin skleroz ve yuvarlaklaşma. İyileşme potansiyeli düşük — fibröz nonunion. Sintigrafi normal olabilir. Spondilolistezis eşlik edebilir veya etmeyebilir.
Kriterler
Bilateral pars defekti + vertebra gövdesinde anterior translasyon (kayma). Meyerding Grade I-V ile derecelendirilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Nöral foramen daralması ve sinir kökü kompresyonu riski. Grade I-II genellikle konservatif, Grade III-V cerrahi gerektirebilir. Disk dejenerasyonu eşlik edebilir. L5-S1 en sık etkilenen seviye.
Ayirt Edici Ozellik
AS'de sakroileit + sindesmofitler mevcut, pars defekti yok; spondiloliziste sakroileit yok, izole pars defekti var
Ayirt Edici Ozellik
Sakral yetmezlik fraktüründe ödem sakral kanatlarda (H-şekli), spondiloliziste ödem pars interarticularis'te; yaş grubu farklı (yaşlı vs genç)
Ayirt Edici Ozellik
DISH'te anterior ligaman ossifikasyonu mevcut, pars defekti yok; spondiloliziste ossifikasyon yok, pars defekti var
Ayirt Edici Ozellik
Osteoid osteomda nidus (<1.5 cm) + çevre skleroz, pars defekti yok; gece ağrısı NSAİD ile geçer; spondiloliziste nidus yok, defekt mevcut
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
6-monthSpondilolizis genellikle konservatif tedavi ile yönetilir. Akut stres reaksiyonunda aktivite modifikasyonu ve breysleme (6-12 hafta) ile iyileşme potansiyeli yüksektir. Kronik stabil defektlerde semptom bazlı yaklaşım uygulanır. İleri spondilolistezis (Grade III+) veya progresif nörolojik defisit varlığında cerrahi (pars tamiri veya posterolateral füzyon) düşünülür.
Spondilolizis genellikle konservatif tedavi ile yönetilir (aktivite modifikasyonu, breysleme, fizyoterapi). Semptomatik bilateral defekt + spondilolistezis varlığında cerrahi (pars tamiri veya füzyon) gerekebilir. Asemptomatik olgularda tedavi gerekmez.