Sakral yetmezlik fraktürü, normal fizyolojik stres altında zayıflamış kemikteki (osteoporoz, pelvik radyoterapi sonrası, uzun süreli steroid kullanımı, Paget hastalığı) fraktürdür. En sık >65 yaş postmenopozal kadınlarda görülür ve prevalansı osteoporotik popülasyonda %1-5 civarındadır. Sıklıkla gözden kaçar — hastaların çoğu lomber dejeneratif hastalık veya sakroiliak eklem patolojisi tanısı alır. MR'da sakral kanatlar ve gövdede STIR hiperintens kemik iliği ödemi patognomonik H-şekli (Honda işareti) oluşturur. BT'de ince fraktür hatları izlenir ancak duyarlılık MR'dan düşüktür. Kemik sintigrafisinde Honda işareti (H-pattern artmış tutulum) klasik bulgudur. Pubik rami ve diğer pelvik yetmezlik fraktürleri sıklıkla eşlik eder. Tedavi genellikle konservatiftir (ağrı yönetimi, yatak istirahati, osteoporoz tedavisi). Tanıda gecikmeden kaçınmak için lomber MR'da sakrumun dahil edilmesi kritik önemdedir.
Yaş Aralığı
55-90
En Sık Yaş
72
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir Değil
Yetmezlik fraktürü, normal fizyolojik stres altında patolojik olarak zayıflamış kemikte oluşur — stres fraktüründen farkı, anormal stres değil anormal kemik söz konusudur. Osteoporozda trabeküler kemik yoğunluğu azalır ve kortikal kemik incelir — bu durumda vücut ağırlığı ve günlük aktiviteler bile sakruma yeterli mekanik yükü uygular. Sakrum, vücut ağırlığının aksiyel iskeletten pelvik halkaya iletildiği kritik noktadır — sakral kanatlar bu yükün büyük kısmını taşır. Fraktür tipik olarak sakral foramenlerin medialinde, sakral kanatların en zayıf bölgesinde başlar. Bilateral sakral kanat fraktürlerine sakrum gövdesinde transvers fraktür eklenmesiyle karakteristik H-şekli (Honda işareti) oluşur. MR'da kemik iliği ödemi, fraktür bölgesindeki mikro-hemoraji, enflamatuar yanıt ve reaktif ödemin su içeriğini yansıtır — STIR sekansında yüksek sinyal verir çünkü yağ baskılanması sonrası serbest su parlak görünür. T1'de normal yağlı kemik iliğinin yerini ödemli dokunun alması hipointensite olarak izlenir. BT'de fraktür hatları kortikal kemik sürekliliğindeki kesinti olarak görülür ancak osteoporotik kemiğin düşük dansitesi fraktür hattı ile normal kemik arasındaki kontrast farkını azaltır — bu nedenle BT duyarlılığı MR'dan düşüktür. Pelvik radyoterapi sonrası oluşan fraktürlerde ise radyasyon hasarı osteoblast ve osteosit apoptozuna yol açar, kemik onarım kapasitesi azalır ve normal mekanik yükler altında fraktür gelişir.
Sakral yetmezlik fraktürünün patognomonik bulgusu: MR STIR koronal kesitlerde sakral kanatlarda bilateral vertikal hiperintens kemik iliği ödemi ve sakrum gövdesinde transvers hiperintens bant birlikteliği H harfini oluşturur. Bu bulgu 'Honda işareti' olarak adlandırılır (ilk tanımlayan Japonya'daki Honda Motor şirketinin logosuna benzerliği nedeniyle). Kemik sintigrafisinde de H-şekilli artmış tutulum olarak görülebilir. Bu işaret sakral yetmezlik fraktürü tanısını kesinleştirir ve sakral metastaz, sakroileit gibi ayırıcı tanılardan ayırır.
MR STIR/T2 fat-sat sekanslarında sakral kanatlarda bilateral vertikal hiperintens kemik iliği ödemi + sakrum gövdesinde transvers hiperintens bant = H-şekli (Honda işareti). İki vertikal komponent sakral kanat fraktürlerini, transvers komponent gövde fraktürünü temsil eder. Bazen sadece unilateral (tek kanat) veya transvers komponent olmadan ('||' paterni) izlenebilir. Koronal STIR en iyi değerlendirme düzlemidir.
Rapor Cumlesi
MR STIR koronal kesitlerde sakral kanatlarda bilateral simetrik kemik iliği ödemi ve sakrum gövdesinde transvers ödem bandı izlenmekte olup Honda işareti (H-şekli) — sakral yetmezlik fraktürü ile uyumludur.
Sakral kanatlarda ince vertikal fraktür hatları (lineer skleroz veya lusensi) ve sakrum gövdesinde transvers fraktür hattı. Osteoporotik kemikte fraktür hatları incelmiş trabeküler yapı nedeniyle görülmesi güç olabilir. Aksiyel ve koronal reformat görüntüler gereklidir. Eşlik eden pubik rami fraktürleri pelvik yetmezlik fraktürü kompleksini düşündürür.
Rapor Cumlesi
BT'de sakral kanatlarda bilateral vertikal fraktür hatları ve sakrum gövdesinde transvers fraktür hattı izlenmekte olup sakral yetmezlik fraktürü ile uyumludur; osteoporotik kemik yapısı eşlik etmektedir.
Kemik sintigrafisinde (Tc-99m MDP) sakrumda H-şekilli (Honda işareti) artmış radyofarmasötik tutulumu. Bilateral sakral kanat tutulumu vertikal çizgileri, sakrum gövdesi tutulumu transvers çizgiyi oluşturur. Yüksek duyarlılık (%96) ancak düşük özgüllük — metastaz, enfeksiyon ve Paget hastalığı da artmış tutulum gösterebilir.
Rapor Cumlesi
Kemik sintigrafisinde sakrumda H-şekilli artmış tutulum (Honda işareti) izlenmekte olup sakral yetmezlik fraktürü ile uyumludur; kesin tanı için MR korelasyonu önerilir.
T1A'da sakral kanatlarda ve gövdede hipointens sinyal — normal yağlı kemik iliğinin ödemli doku tarafından yer değiştirmesini yansıtır. H-şekli T1'de de izlenebilir ancak STIR kadar belirgin olmayabilir. T1 hipointensite + STIR hiperintensite kombinasyonu kemik iliği ödemi paternidir ve malign infiltrasyondan ayrımda önemlidir.
Rapor Cumlesi
T1A'da sakral kanatlarda bilateral hipointens sinyal değişikliği izlenmekte olup STIR hiperintensitesi ile birlikte kemik iliği ödemi paterni göstermekte ve sakral yetmezlik fraktürü ile uyumludur.
Eşlik eden pelvik yetmezlik fraktürleri: pubik rami fraktürleri (superior ve/veya inferior), iliak kanat fraktürleri, asetabular fraktürler. Sakral yetmezlik fraktürü ile birlikte 'yetmezlik fraktür kompleksi' oluştururlar. Pelvik halkanın birden fazla noktada fraktürü pelvik instabiliteyi düşündürür.
Rapor Cumlesi
Sakral yetmezlik fraktürüne ek olarak bilateral/unilateral pubik rami fraktürleri izlenmekte olup pelvik yetmezlik fraktür kompleksi ile uyumludur.
Kriterler
Postmenopozal osteoporoz veya yaşa bağlı osteoporoz zemininde gelişen fraktür. T-skor ≤-2.5.
Ayirt Edici Ozellikler
En sık tip. >65 yaş kadın. Bilateral H-şekli klasik. Osteoporoz tedavisi (bisfosfonat, kalsiyum, D vitamini) sekonder koruma için kritik.
Kriterler
Pelvik radyoterapi sonrası (serviks, rektum, prostat kanseri tedavisi) gelişen fraktür. RT sonrası 6 ay-3 yıl.
Ayirt Edici Ozellikler
Radyasyon portali ile uyumlu dağılım. Kemik sintigrafisinde radyasyon alanında diffüz artmış tutulum fraktürü maskeleyebilir. MR'da radyasyon kemik iliği değişiklikleri (T1 hiperintens yağlı dönüşüm) fon bulgusu olarak izlenir.
Kriterler
Uzun süreli (>3 ay) sistemik kortikosteroid kullanımına bağlı sekonder osteoporoz zemininde gelişen fraktür.
Ayirt Edici Ozellikler
Her yaşta görülebilir (primer osteoporozdan farkı). Vertebral kompresyon fraktürleri eşlik edebilir. Steroid dozunun azaltılması ve osteoporoz tedavisi gerekli.
Ayirt Edici Ozellik
Metastazda fokal asimetrik kitle + yumuşak doku komponenti, yetmezlik fraktüründe bilateral simetrik lineer ödem (H-şekli) + yumuşak doku kitlesi yok
Ayirt Edici Ozellik
AS'de ödem SI eklem yüzeyinde (sakroileit), yetmezlik fraktüründe ödem sakral kanatlarda (foramina mediali); AS genç erkek, yetmezlik fraktürü yaşlı kadın
Ayirt Edici Ozellik
Spondiloliziste pars interarticularis defekti (lomber), sakral yetmezlik fraktüründe sakral kanat fraktürü; farklı lokasyon, yaş ve mekanizma
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
3-monthSakral yetmezlik fraktürü genellikle konservatif tedavi ile 6-12 haftada iyileşir (ağrı yönetimi, kısa süreli yatak istirahati, kademeli mobilizasyon). Osteoporoz tedavisi (bisfosfonatlar, denosumab, kalsiyum, D vitamini) sekonder koruma için kritiktir — DEXA taraması önerilir. Tanıda gecikme yaygındır (ortalama 4-6 hafta) — lomber MR istenirken sakrumun görüntüleme alanına dahil edilmesi en önemli pratik önlemdir. Pelvik radyoterapi sonrası hastalarda pelvik ağrı ile başvurulduğunda yetmezlik fraktürü mutlaka düşünülmelidir. Stabil fraktürlerde prognoz mükemmeldir; instabil pelvik halka fraktürü nadir durumlarda cerrahi stabilizasyon gerektirebilir.
Sakral yetmezlik fraktürü genellikle konservatif tedavi ile iyileşir (ağrı yönetimi, yatak istirahati, osteoporoz tedavisi). Tanıda gecikme sıktır — lomber MR'da sakrumun dahil edilmesi önemlidir. Osteoporoz tedavisi (bisfosfonat, kalsiyum, D vitamini) sekonder koruma için başlanmalıdır. Pelvik radyoterapi sonrası hastalarda düşünülmelidir.