Yüzeyel hematom, subkutan veya dermal dokuda kan toplanmasıdır ve genellikle travma, cerrahi veya antikoagülan kullanımı sonrası oluşur. Ultrasonografi birincil tanı modalitesidir ve hematomun zamana bağlı ekojenite değişimi patognomonik bir bulgudur: akut hematom hiperekoik, subakut hematom mikst ekojenitede, kronik hematom anekoik/kistik görünümdedir. Doppler'da internal vaskülarite yoktur — bu avasküler yapı hematomu vasküler tümörlerden ve malformasyonlardan ayırt etmede kritik öneme sahiptir.
Yaş Aralığı
5-90
En Sık Yaş
40
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Sık
Hematom, damar hasarı sonucu kanın doku içine sızmasıyla oluşur. Travmatik yüzeyel hematomda subkutan kapiller ve venüllerin yırtılması sonucu kan subkutan yağ dokusu arasına yayılır. Akut fazda (0-48 saat) eritrositler intakt olduğundan yüksek hücre yoğunluğu ve fibrin ağı oluşur — bu durum US'de hiperekoik görünüme neden olur çünkü çok sayıda hücre-fibrin arayüzü güçlü akustik yansımalar oluşturur. Subakut fazda (2-7 gün) eritrosit lizisi başlar, hemoglobin yıkım ürünleri (deoksihemoglobin, methemoglobin) açığa çıkar ve pıhtı retraksiyon gösterir — bu heterojen süreç US'de mikst ekojenite (hiperekoik-hipoekoik alanların birlikte varlığı) olarak yansır. Kronik fazda (>1-2 hafta) hücre yıkımı tamamlanır, seröz sıvı dominant hale gelir ve kapsül oluşumu başlayabilir — US'de homojen anekoik veya hipoekoik kistik koleksiyon olarak izlenir çünkü partikülatör yapılar çözünmüş ve sıvı homojen hale gelmiştir. Organizasyon sürecinde periferik granülasyon dokusu oluşabilir ve Doppler'da periferal vaskülarite olarak izlenebilir. MR'da T1 sinyal hemoglobin yıkım ürünlerinin paramagnetik özelliklerine bağlıdır: akut deoksihemoglobin T1 izointens, subakut methemoglobin T1 hiperintens, kronik hemosiderin T1/T2 hipointenstir.
Hematomun US'deki ekojenite değişimi hemoglobin yıkım sürecini doğrudan yansıtır: akut hiperekoik (intakt eritrositler) → subakut mikst (lizis + retraksiyon) → kronik anekoik (seröz sıvı). Bu progresif değişim patognomoniktir ve takip US ile izlendiğinde tanıyı kesinleştirir.
Akut hematom (0-48 saat) US'de iyi veya kötü sınırlı, homojen veya hafif heterojen hiperekoik kitle olarak izlenir. Çevre subkutan yağa göre belirgin olarak ekojenik olan bu görünüm taze kanın yüksek hücre yoğunluğu ve fibrin ağını yansıtır. Sınırlar belirsiz olabilir çünkü kan doku planları arasında yayılmıştır. İnternal eko paterni homojen veya ince granüler olabilir.
Rapor Cumlesi
Subkutan dokuda homojen hiperekoik kitle izlenmekte olup klinik bağlamda akut hematom ile uyumludur.
Subakut hematom (2-7 gün) US'de heterojen, mikst ekojenitede kitle olarak izlenir. Hiperekoik alanlar (retraksiyon gösteren pıhtı) ve hipoekoik/anekoik alanlar (lizize olan kan, seröz sıvı) bir arada bulunur. Sıvı-düzey (fluid-debris level) görülebilir — yerçekimine bağlı olarak hücre artıkları alta çöker ve üstte berrak sıvı kalır. Bu heterojen patern hematomun çözünme sürecini yansıtır.
Rapor Cumlesi
Subkutan dokuda heterojen mikst ekojenitede koleksiyon izlenmekte olup sıvı-düzey varlığı subakut hematom ile uyumludur.
Kronik hematom (>2 hafta) US'de anekoik veya hipoekoik, kistik görünümde koleksiyon olarak izlenir. Posterior akustik güçlenme görülür — sıvı yapının karakteristik bulgusu. İnce hiperekoik duvar (kapsül/granülasyon dokusu) çevreleyebilir. İç yapı homojen ve berrak sıvı benzeridir. Bu görünüm basit kist, seroma veya apseden ayırt edilmelidir.
Rapor Cumlesi
Subkutan dokuda posterior akustik güçlenme gösteren anekoik koleksiyon izlenmekte olup kronik/organize hematom ile uyumludur.
Renkli ve power Doppler incelemede hematomda internal vaskülarite izlenmez — bu avasküler yapı tüm fazlarda korunur ve hematomu solid vasküler tümörlerden ayırt etmede en önemli US bulgusudur. Organize hematom çevresinde ince periferik vaskülarite (granülasyon dokusu) görülebilir ancak internal akım yoktur. Aktif kanama durumunda jet benzeri akım görülebilir — bu acil cerrahi/girişimsel müdahale endikasyonudur.
Rapor Cumlesi
Renkli Doppler incelemede koleksiyon içinde vaskülarite izlenmemekte olup avasküler hematom ile uyumludur.
MR T1'de hematomun sinyali hemoglobin yıkım evresine bağlıdır. Akut (deoksihemoglobin): T1 izointens-hafif hipointens. Erken subakut (intrasellüler methemoglobin): T1 hiperintens — bu methemoglobinin paramagnetik etkisinden kaynaklanır ve hematomun MR'daki en karakteristik bulgusudur. Geç subakut (ekstrasellüler methemoglobin): T1 hiperintens devam eder. Kronik (hemosiderin): T1 hipointens periferal halka. T1 hiperintensite hematom tanısının MR'daki temel taşıdır.
Rapor Cumlesi
T1 ağırlıklı sekanslarda lezyon hiperintens sinyal göstermekte olup subakut hematom evresindeki methemoglobin ile uyumludur.
MR T2'de hematom evreye bağlı değişken sinyal gösterir. Akut: deoksihemoglobin etkisi ile hipointens (intrasellüler). Erken subakut: intrasellüler methemoglobin ile hipointens. Geç subakut: ekstrasellüler methemoglobin ile hiperintens. Kronik: hemosiderin birikimi ile belirgin hipointens periferik halka — 'hemosiderin halkası' kronik hematomun patognomonik MR bulgusudur.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı sekanslarda lezyonun periferinde hemosiderin birikimini düşündüren hipointens halka izlenmekte olup kronik hematom ile uyumludur.
Kriterler
Taze kan, intakt eritrositler, fibrin ağı oluşumu, US'de hiperekoik
Ayirt Edici Ozellikler
Genellikle ağrılı ve hassas. Antikoagülan kullanımında hızla büyüyebilir. Aktif kanama belirtileri varsa acil müdahale gerektirebilir.
Kriterler
Eritrosit lizisi, pıhtı retraksiyonu, mikst ekojenite, sıvı-düzey
Ayirt Edici Ozellikler
Boyut stabil veya küçülmeye başlar. Ağrı azalmaya başlar. MR'da T1 hiperintens methemoglobin — en tanısal evre.
Kriterler
Seröz sıvı dominant, kapsül oluşumu, anekoik/kistik, hemosiderin birikimi
Ayirt Edici Ozellikler
Genellikle asemptomatik. Organize kapsüllü hematom cerrahi drenaj gerektirebilir. MR'da hemosiderin halkası patognomonik. Kronik kalsifiye hematom nadir komplikasyon.
Ayirt Edici Ozellik
Venöz malformasyon kompresbl ve Valsalva ile dolar (hematom değildir), flebolitleri içerebilir, doğumdan beri mevcuttur, zamana bağlı ekojenite değişimi göstermez.
Ayirt Edici Ozellik
Liposarkom internal vaskülarite gösterir (hematom avasküler), zamana bağlı ekojenite değişimi yoktur, kalıcı solid komponent içerir, travma öyküsü ile ilişkili değildir. MR'da non-adipöz kontrastlanan komponent liposarkomda patognomoniktir.
Ayirt Edici Ozellik
Yabancı cisim granülomu lineer hiperekoik yapı (yabancı cisim) + posterior gölgelenme/reverberasyon gösterir, zamana bağlı ekojenite değişimi yoktur, kronik inflamatuar periferal vaskülarite olabilir.
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
3-monthYüzeyel hematomların büyük çoğunluğu konservatif tedavi ile spontan rezolüsyon gösterir: buz, elevasyon, kompresyon. Antikoagülan kullanımında dozaj değerlendirmesi gerekebilir. Büyük veya semptomatik hematomlarda cerrahi drenaj endike olabilir. Organize kapsüllü hematomlarda aspirasyon veya cerrahi eksizyon gerekebilir. Tekrarlayan travmasız hematomlar altta yatan koagülasyon bozukluğu açısından araştırılmalıdır. Takip US ile rezolüsyon doğrulanır — 4-6 haftada belirgin küçülme beklenir.
Çoğu yüzeyel hematom kendiliğinden rezorbe olur ve tedavi gerektirmez. Büyük veya semptomatik hematomlarda aspirasyon veya cerrahi boşaltma gerekebilir. Antikoagülan kullanan hastalarda ek dikkat gereklidir. Travma öyküsü olmadan gelişen hematomlarda altta yatan koagülopati veya gizli tümör araştırılmalıdır.