Kolesterol granulomu, temporal kemigin petros apeksinde en sik gorulen lezyondur ve tum petros apeks lezyonlarinin yaklasik %40'ini olusturur. Patogenez hava hucrelerinin ventilasyon bozukluguna dayanir: obstruksiyon → mukozal odem → hemoraji → eritrosit yikimi → kolesterol kristalleri → yabanci cisim tipi granulomatoz reaksiyon. Klinik olarak pulsatil tinnitus, iletim tipi isitme kaybi, kranyal sinir defisitleri (V, VI, VII) ve vertigo ile prezente olabilir. MR'da T1 ve T2'de hiperintens sinyal patognomoniktir — bu, icerigindeki methemoglobin ve kolesterol kristallerinin paramanyetik etkisinden kaynaklanir. Kontrastlanma yoktur veya minimaldir. BT'de petros apekste ekspansil litik lezyon, duzgun sinirli kemik kenarlar ve korteks incelmesi izlenir. Tedavi semptomatik olgularda cerrahi drenajdir.
Yaş Aralığı
20-60
En Sık Yaş
40
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir Değil
Kolesterol granulomu, temporal kemigin pnomatize hava hucrelerinin ventilasyon bozukluguna bagli olarak gelisir. Normal sartlarda petros apeks hava hucreleri ostaki tup ve mastoid hucreleri araciligiyla ventile olur. Ventilasyon tikanduginda negatif basinc olusur → mukozal odem ve kapiller konjesyon → tekrarlayan mikro-hemorajiler → eritrosit yikimi ve kolesterol kristalleri aciga cikar → bu kristaller yabanci cisim tipi granulomatoz enflamatuar reaksiyonu tetikler. Granulom icindeki hemoglobin yikim urunleri (methemoglobin, hemosiderin) MR sinyal ozelliklerini belirler: methemoglobin T1 kisaltmasi yapar (T1 hiperintens), kolesterol kristalleri ve protein icerigi T2 uzatmasi yapar (T2 hiperintens). Yag baskilamada sinyal korunur cunku T1 hiperintensite yag kaynakli degil, paramanyetik kan urunleri kaynaklidir. Kontrastlanma yoktur/minimaldir cunku lezyon avaskuler bir granulomatoz reaksiyondur. Ekspansil buyume, lezyon icindeki basincin artmasi ve granulomatoz reaksiyonun enzimatik kemik rezorpsiyonu ile iliskilidir.
Petros apekste T1 ve T2 agirlikli sekanslarin her ikisinde de hiperintens sinyal gosteren lezyon kolesterol granulomu icin patognomoniktir. Bu ikili hiperintensite, lezyon icerigindeki methemoglobin (T1 kisaltici → T1 parlak) ve serbest sivi (T2 uzatici → T2 parlak) kombinasyonunu yansitir. Diger petros apeks lezyonlarinin hicbirinde bu sinyal kombinasyonu gorulmez: epidermoid T1 hipointens/T2 hiperintens, mukosel T1 degisken/T2 hiperintens, kolesteatom T1 hipointens/T2 hiperintens.
T1 agirlikli sekanslarda petros apekste belirgin hiperintens sinyal gosteren lezyon izlenir. T1 hiperintensite lesion icerigindeki methemoglobin ve kolesterol kristallerinin paramanyetik etkisinden kaynaklanir. Sinyal yogunlugu BOS'tan ve beyin parankiminden belirgin yuksektir. Lezyon homojen veya hafif heterojen hiperintens olabilir — heterojenite farkli evrelerdeki kan urunlerinin bir arada bulunmasini yansitir. Yag baskilamali T1 sekanslarda sinyal korunur (supprese olmaz) — bu T1 hiperintensitelin yag kaynakli olmadugini, paramanyetik madde kaynakli oldugunu dogrular.
Rapor Cumlesi
Sag/sol petros apekste T1 agirlikli sekanslarda belirgin hiperintens sinyal gosteren, yag baskilamada sinyal korunan lezyon izlenmekte olup kolesterol granulomu ile uyumludur.
T2 agirlikli sekanslarda lezyon hiperintens sinyal gosterir. T2 hiperintensite lezyon icerigindeki sivik komponent (hemorajik/proteinoz sivi) ve kolesterol kristallerinin etkisini yansitir. T2 sinyal yogunlugu genellikle BOS ile benzer veya hafif daha dusuktur. T1 ve T2'de eslik eden hiperintensite kombinasyonu (her ikisi de parlak) kolesterol granulomu icin patognomoniktir ve ayirici tanidaki en onemli bulgudur.
Rapor Cumlesi
Lezyon T2 agirlikli sekanslarda hiperintens sinyal gostermekte olup T1'deki hiperintens sinyal ile birlikte degerlendiginde kolesterol granulomu icin patognomonik sinyal paterni olusturmaktadir.
BT'de petros apekste ekspansil litik lezyon izlenir. Lezyon duzgun sinirli olup ince sklerotik kemik kenari izlenebilir. Kortikal kemik incelmis ancak genellikle devamliligin korunur — bu agressif destruksiyondan farkini gosterir. Lezyon icerigi homojen hipodans olup yumusak doku dansite degerlerindedir. Kalsifikasyon genellikle izlenmez. Karotis kanalin petros segmentine komsu yayilim olabilir. Bilateral petros apeks tutulumu nadir ancak bilateral gorulebilir.
Rapor Cumlesi
Sag/sol petros apekste ___ cm boyutunda ekspansil litik lezyon izlenmekte olup ince sklerotik kemik kenari mevcuttur; kolesterol granulomu oncelikle dusunulmelidir.
DWI'da kolesterol granulomu difuzyon kisitlamasi gostermez — bu bulgu epidermoid kist (konjenital kolesteatom) ve akkiz kolesteatomdan ayirici tanida en kritik MR bulgusudur. Epidermoid kist DWI'da belirgin parlak sinyal gosterirken (kisitli difuzyon, keratin icerigi), kolesterol granulomu DWI'da parlak gorulmez veya hafif hiperintens olabilir (T2 shine-through etkisi) ancak ADC haritasinda dusuk ADC degeri gozlenmez.
Rapor Cumlesi
DWI'da lezyonda difuzyon kisitlamasi izlenmemekte olup (ADC degerleri normal) epidermoid kist/kolesteatom tanisini ekarte eder ve kolesterol granulomu tanisini destekler.
Kontrastli T1 sekanslarda kolesterol granulomu kontrastlanma gostermez veya minimal periferal rim kontrastlanmasi izlenebilir. Kontrastlanma yoklugu lezyonun avaskuler granulomatoz icerigini yansitir. Minimal rim kontrastlanmasi varsa, bu cevredeki granulasyon dokusunun vaskuler komponentine aittir. Bu bulgu solid tümoral lezyonlardan (meninjiyom, schwannom, metastaz) ayirici tanida kritiktir — bu tümorler belirgin kontrastlanma gosterir.
Rapor Cumlesi
Kontrastli serilerde lezyonda anlamli kontrastlanma izlenmemekte olup (kontrastlanma yok/minimal periferal rim) avaskuler lezyon ile uyumludur; solid tümoral patoloji ekarte edilir.
Kriterler
En sik gorulen tip. Petros apeksteki pnomatize hava hucrelerinden gelisir. CPA'ya ve IAC'ye baski yapabilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Bilateral olabilir (%5-10). Trigeminal ve abdusens sinire baski yapabilir (V, VI kranyal sinir defisitleri).
Kriterler
Orta kulak mukozasinda gelisir. Kronik otitis media veya ostaki tupu disfonksiyonu zemininde.
Ayirt Edici Ozellikler
Otoskopide timpan membran arkasinda mavi/kahverengi gorunum (blue dome). Iletim tipi isitme kaybi. BT'de orta kulakta yumusak doku.
Kriterler
Mastoid hucrelerde gelisir. Kronik otomastoidit zemininde. Petros apeks tipinden daha sik gorulur ancak genellikle daha kucuk ve asemptomatiktir.
Ayirt Edici Ozellikler
Mastoidektomi materyalinde insidental olarak saptanabilir. MR sinyal ozellikleri petros apeks tipi ile aynidir.
Ayirt Edici Ozellik
Epidermoid/kolesteatom: T1 hipointens (kolesterol granulomunda T1 hiperintens), DWI parlak (kolesterol granulomunda DWI parlak degil), kontrastlanma yok (her ikisinde de yok).
Ayirt Edici Ozellik
Meninjiyom: yogun homojen kontrastlanma + dural kuyruk (kolesterol granulomunda kontrastlanma yok). Meninjiyom T1 izointens, kolesterol granulomu T1 hiperintens.
Ayirt Edici Ozellik
Labirentit: labirent duvari kontrastlanmasi mevcut, petros apeks lezyonu olusmaz. Labirentit T1 genellikle hipointens, kolesterol granulomu T1 hiperintens.
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
6-monthAsemptomatik lezyonlarda izlem yeterlidir (yillik MR). Semptomatik olgularda cerrahi drenaj uygulanir: transsfenoidal, infrakoklear veya infralabirinter yaklasimlar kullanilir. Drenaj tüpü/stent yerlesimi nüksü onler. Cerrahi amac tam eksizyon degil drenaj ve ventilasyonun saglanmasidir. Nuks orani %5-15 arasindadir. Karotis artere komsu buyuk lezyonlarda cerrahi risk artmistir. Preoperatif MR ile lezyonun sinyal ozellikleri ve karotis arter iliskisi degerlendirilmelidir.
Semptomatik olgularda cerrahi drenaj (transsfenoid veya infrakoklear yaklasim) uygulanir. Asemptomatik lezyonlarda takip yeterli olabilir. Karotis artere komsu lezyonlarda cerrahi risk artmistir. Reoperasyon orani dusuktur.