Kronik otitis media (KOM), orta kulak mukozasının 3 aydan uzun süren kronik enflamasyonudur. İki ana tip mevcuttur: basit tip (mukozal — kemik erozyonu yok, timpan membran perforasyonu ile karakterize) ve komplike tip (kolesteatom eşlikli — kemik erozyonu mevcut). BT'de orta kulak kavitesi ve mastoid hücrelerde yumuşak doku dansitesinde opasifikasyon, mastoid sklerozu (kronik enflamasyon nedeniyle aerasyon kaybı ve reaktif kemik oluşumu) izlenir. MR'da granülasyon dokusu ve efüzyon ayrımı kontrastlı serilerde yapılır; granülasyon kontrastlanır, efüzyon kontrastlanmaz. DWI kolesteatom eklenmesini değerlendirir. Tubotimpanik (basit) ve attikoantral (komplike) alt tipler klinik-radyolojik korelasyonla belirlenir.
Yaş Aralığı
5-70
En Sık Yaş
30
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Çok Sık
Kronik otitis media, tekrarlayan akut otit epizodları veya persistan Eustaki tüp disfonksiyonu sonucu gelişir. Eustaki tüp obstrüksiyonu orta kulakta negatif basınç oluşturur, mukozal enflamasyon ve sekretuar değişikliklere yol açar. Kronik enflamasyon mastoid hücrelerde aerasyonun kaybolmasına ve skleroze kemik oluşumuna neden olur — bu, osteoklastik rezorbsiyon yerine osteoblastik reaktif kemik birikimi olduğundan BT'de yoğun skleroze görünüm oluşturur. Granülasyon dokusu (yeni damar oluşumu + fibroblast proliferasyonu + kronik enflamatuar hücreler) zengin vasküler ağa sahiptir ve gadolinium bazlı kontrast maddeyle belirgin kontrastlanma gösterir — bu özellik onu avasküler efüzyondan ayırır. Timpan membran perforasyonu kronik basınç ve nekroz sonucu oluşur. Kolesteatom gelişimi retraksiyon cebi formasyonu veya perforasyon kenarından epitel migrasyonu ile başlar ve kemik erozyonuna yol açan ayrı bir komplikasyondur.
Normal pnömatize mastoid hücrelerin opasifikasyonu ve reaktif kemik sklerozu ile birlikte aerasyonun tamamen kaybolması kronik otitis medianın BT imzasıdır. Bu bulgu akut otitis mediadan ayrımda kritiktir — akut otitte mastoid hala kısmen pnömatize iken, kronik otitte tamamen skleroze olur.
HRCT'de orta kulak kavitesinde ve mastoid hücrelerde yumuşak doku dansitesinde (30-60 HU) opasifikasyon izlenir. Normal pnömatize mastoid hücreler opasifiye olmuş ve skleroze görünümdedir — bu kronik enflamasyonun sonucudur. Opasifikasyon efüzyon, mukozal kalınlaşma ve/veya granülasyon dokusunu yansıtabilir; BT bu üçünü güvenilir şekilde ayırt edemez (kontrastlı MR gerekli). Kemik yapılar intakt ise basit KOM tanısı konur.
Rapor Cumlesi
Sağ/Sol mastoid hücrelerde yaygın opasifikasyon ve skleroze görünüm izlenmekte olup, bulgular kronik otitis media ile uyumludur.
Kontrastlı T1 ağırlıklı serilerde granülasyon dokusu belirgin kontrastlanma gösterir (zengin vasküler ağ nedeniyle), efüzyon ise kontrastlanmaz. Bu ayrım tedavi planlamasında kritiktir: granülasyon dokusu antibiyotik tedaviye yanıt verebilir, efüzyon ventilasyon tüpü gerektirebilir. Mukozal kalınlaşma da kontrastlanabilir. DWI negatif ise kolesteatom ekarte edilir.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı serilerde orta kulaktaki opasifikasyonun bir kısmı kontrastlanma göstermekte (granülasyon dokusu) olup, kontrastlanmayan komponent efüzyon ile uyumludur.
Basit tip kronik otitis media'da ossiküler zincir intakttır — bu kolesteatom eşlikli tipten en önemli ayrımıdır. Malleus, inkus ve stapes normal konumda ve morfolojide izlenir. Ancak efüzyon/granülasyon dokusu ossikülleri çevreleyerek iletim tipi işitme kaybına katkıda bulunabilir (ossiküler fiksasyon). Kemik yapıların intakt olması cerrahi planlamada önemli bilgidir.
Rapor Cumlesi
Ossiküler zincir intakt olarak izlenmekte olup, kolesteatoma bağlı kemik erozyonu saptanmamıştır.
DWI MR'da kronik otitis media'nın efüzyon ve granülasyon dokusu difüzyon kısıtlaması göstermez. Bu bulgu kolesteatom eklenmesini ekarte eder ve tedavi planlamasını değiştirir. DWI negatif ise medikal tedavi ön planda tutulabilir; DWI pozitif ise kolesteatom düşünülmeli ve cerrahi planlanmalıdır.
Rapor Cumlesi
DWI'da orta kulaktaki opasifikasyonda difüzyon kısıtlaması izlenmemekte olup, kolesteatom lehine bulgu saptanmamıştır.
HRCT'de timpan membran perforasyonu doğrudan gösterilemese de dolaylı bulgular mevcuttur: dış kulak yolunda yumuşak doku/sıvı (perforasyon yoluyla akıntı), orta kulak ve dış kulak yolu arasında hava-sıvı seviyesinin sürekliliği, malleus handle ile timpan membran arasındaki normal ilişkinin bozulması. Koronal ve aksiyel düzlemlerde değerlendirilir.
Rapor Cumlesi
Dış kulak yolunda yumuşak doku/sıvı izlenmekte olup, timpan membran perforasyonu ile uyumlu dolaylı bulgudur; klinik korelasyon önerilir.
Kriterler
Kronik mukozal enflamasyon, timpan membran perforasyonu (anterior-inferior), kemik erozyonu yok, kolesteatom yok.
Ayirt Edici Ozellikler
Medikal tedaviye yanıt verebilir, timpanoplasti ile onarım mümkün, prognoz iyi.
Kriterler
Kolesteatom eşlikli, kemik erozyonu mevcut, posterior-superior perforasyon veya atik bölgesinde retraksiyon.
Ayirt Edici Ozellikler
Cerrahi tedavi zorunlu (timpanomastoidektomi), DWI MR ile kolesteatom doğrulanır, komplikasyon riski yüksek.
Kriterler
Kronik enflamasyon sonucu timpan membran ve/veya mukozada kalsifikasyon/hyalinizasyon.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de orta kulak yapılarında kalsifik plaklar (>200 HU), ossiküler fiksasyon, iletim tipi işitme kaybı.
Ayirt Edici Ozellik
Kolesteatom DWI'da parlak sinyal + kemik erozyonu + kontrastlanmaz; basit KOM DWI negatif + kemik intakt + granülasyon kontrastlanır
Ayirt Edici Ozellik
Glomus timpanicum promontoryumda fokal hipervasküler kitle; KOM diffüz opasifikasyon, promontoryumda fokal kitle yok
Ayirt Edici Ozellik
Otoskleroz otik kapsülde fokal lüsensi gösterir, orta kulak opasifikasyonu yok; KOM yaygın opasifikasyon, otik kapsül intakt
Aciliyet
routineYonetim
medicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
6-monthBasit tip KOM medikal tedavi (antibiyotik, kulak aspirasyonu) ile yönetilebilir; yanıt vermezse timpanoplasti düşünülür. Kolesteatom eşlikli tip cerrahi gerektirir. BT kemik detayı için, MR kolesteatom ekartasyonu ve granülasyon-efüzyon ayrımı için kullanılır. Komplikasyonlar (mastoidit, sigmoid sinüs trombozu, intrakraniyal apse) acil müdahale gerektirir.
Kronik otitis media iletim tipi isitme kaybinin en sik nedenlerinden biridir. Basit tip medikal tedaviye yanit verebilir; ancak kolesteatom eklenmisse cerrahi zorunludur. Komplikasyonlar arasinda mastoidit, petrozit, fasiyal sinir paralizisi ve intrakraniyal enfeksiyon yer alir.