Spermatosel, epididim başında (kaput epididimis) yerleşim gösteren, spermatozoa ve proteinöz sıvı içeren benign retansiyon kistidir. Erkeklerin %30'una kadar görülebilir ve en sık 40-60 yaş arasında saptanır. Ultrasonografi birincil görüntüleme yöntemidir; klasik olarak epididim başında iyi sınırlı, anekoik veya düşük düzeyde internal ekolar içeren, ince duvarlı kistik lezyon olarak görülür — posterior akustik güçlenme gösterir. İnternal ekolar spermatozoa ve sellüler debrise bağlıdır ve basit epididim kistinden ayırt edici en önemli bulgudur. Çoğu asemptomatiktir ve insidental saptanır. Büyük spermatoseller (>4-5 cm) ağrıya ve skrotal dolgunluk hissine neden olabilir. Spermatosel benign ve klinik önemi olmayan bir durumdur; tedavi sadece semptomatik olgularda (cerrahi eksizyon = spermatoselektomi) gerekir. Aspirasyon tek başına yüksek nüks oranına sahiptir ve genellikle önerilmez.
Yaş Aralığı
25-65
En Sık Yaş
45
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Sık
Spermatosel, epididim başındaki efferent duktüllerin veya tübüllerin tıkanması veya dilatasyonu sonucu oluşan retansiyon kistidir. Tıkanma konjenital (efferent duktül anomalisi), edinsel (epididimit sekeli, travma, vazektomi) veya idiopatik olabilir. Kist içeriği spermatozoa (canlı veya dejenere), lenfositler, sellüler debris ve proteinöz sıvıdan oluşur — bu içerik ultrasonografide düşük düzeyde internal ekoların kaynağıdır. Basit epididim kistinden farklı olarak spermatosel spermatozoa içerir; bu nedenle aspirasyon sıvısının mikroskopik incelemesinde spermatozoa görülmesi tanıyı doğrular. Kist duvarı tek katlı küboidal veya yassı epitelden oluşur. Spermatosel genellikle epididim başının posterosüperior yüzeyinden gelişir çünkü efferent duktüller burada testisten epididime bağlanır. Büyüme, sürekli spermatozoa ve sıvı üretiminin tıkalı segment disteline birikmesiyle progresif olabilir. Spermatozoa içeriğindeki hücresel debris ve proteinler, ultrasonografide internal eko oluşturur — basit kistlerdeki anekoik sıvıdan farklı olarak, spermatosel içeriği akustik empedans varyasyonlarına neden olarak düşük düzeyde saçılma gösterir. Büyük spermatosellerde sıvı basıncı çevre epididim ve testiküler yapıları komprese edebilir ve ağrıya neden olabilir.
Epididim başında iyi sınırlı kistik lezyon içinde düşük düzeyde internal ekolar — spermatozoa ve sellüler debris varlığını yansıtır. Bu kombinasyon spermatoselin imza bulgusudur ve basit epididim kistinden ayırıcıdır.
B-mod ultrasonografide epididim başında iyi sınırlı, yuvarlak veya oval, ince duvarlı kistik lezyon izlenir. Klasik spermatosel anekoik veya düşük düzeyde internal ekolar içerir — internal ekolar spermatozoa, sellüler debris ve proteinöz içeriğe bağlıdır. Hasta pozisyonu değiştirildiğinde internal ekoların hareketi (sloshing) görülebilir. Posterior akustik güçlenme mevcuttur — kistik yapının doğrulanması. Kist duvarı ince (<2 mm) ve düzgün olup, duvar kalınlaşması veya septasyon izlenmez. Multipl spermatoseller görülebilir ve epididim başı boyunca dizilim gösterebilir.
Rapor Cumlesi
Sol/sağ epididim başında iyi sınırlı, düşük düzeyde internal ekolar içeren, posterior akustik güçlenme gösteren, X mm çapında kistik lezyon izlenmekte olup; spermatosel ile uyumludur.
Renkli Doppler ultrasonografide spermatosel içinde kan akımı saptanmaz — avasküler kistik yapı doğrulanır. İnce kist duvarında da vaskülarite izlenmez. Bu bulgu spermatoseli solid veya vaskülarize lezyonlardan (epididim tümörü, epididimit) ayırt etmede önemlidir. Power Doppler daha duyarlı olmasına rağmen spermatosel içinde akım göstermez.
Rapor Cumlesi
Renkli Doppler ultrasonografide kistik lezyon içinde ve duvarında vaskülarite saptanmamış olup avasküler kistik yapı doğrulanmıştır.
MR'da spermatosel T2 ağırlıklı görüntülerde yüksek sinyal gösteren, iyi sınırlı kistik lezyon olarak izlenir. Sıvı içeriği nedeniyle T2 hiperintenstir ancak basit kistlere göre hafif daha düşük sinyal gösterebilir — proteinöz içerik ve sellüler debris T2 süresini hafifçe kısaltır. T1 ağırlıklı görüntülerde düşük sinyal gösterir; proteinöz içerik nedeniyle basit sıvıdan hafif daha yüksek T1 sinyal izlenebilir. Gadolinium sonrası duvar veya iç kontrastlanma göstermez — avasküler kistik yapı doğrulanır.
Rapor Cumlesi
MR'da epididim başında T2 hiperintens, T1 hipointens, kontrastlanma göstermeyen iyi sınırlı kistik lezyon izlenmekte olup; spermatosel ile uyumludur.
Spermatosel tipik olarak epididim başının (kaput) posterosüperior yüzeyinde lokalizedir — efferent duktüllerin epididime bağlandığı anatomik noktada. Bu lokalizasyon spermatoseli testis parankiminden (intratestiküler) net olarak ayırır — ekstratestiküler kistik lezyon olarak tanımlanır. Epididim başı ve gövdesiyle olan ilişki yüksek frekanslı prob ile ortaya konur. Spermatosel genellikle testisin süperior polüne yakın olup, testiküler parankimle arasında ince bir ekojen bant (tunika albuginea) izlenir.
Rapor Cumlesi
Kistik lezyon epididim başının posterosüperior yüzeyinde ekstratestiküler olarak lokalize olup, testis parankiminden tunika albuginea ile net olarak ayrılmaktadır; spermatosel ile uyumludur.
T1 ağırlıklı MR görüntülerde spermatosel basit kistlere göre hafif daha yüksek sinyal gösterebilir — proteinöz içerik (spermatozoa, sellüler debris) T1 süresini hafifçe kısaltır. Bu bulgu spermatoseli basit seröz kistlerden ayırt etmeye yardımcı olabilir. Hemoraji varlığında (komplike spermatosel) T1 sinyal belirgin şekilde artabilir (methemoglobin etkisi). Gadolinium sonrası duvar veya iç kontrastlanma göstermez.
Rapor Cumlesi
Spermatosel T1 ağırlıklı görüntülerde basit sıvıdan hafif daha yüksek sinyal göstermekte olup proteinöz içerikle uyumludur; kontrastlanma göstermemektedir.
Spermatoselin arkasında belirgin posterior akustik güçlenme izlenir — kistik lezyonun doğrulanması için temel ultrasonografik bulgu. Güçlenme kist boyutuna orantılı olup, büyük spermatosellerde daha belirgindir. Kist arkasındaki doku normalden daha parlak (hiperekoik) görünür. Bu bulgu solid lezyonları ekarte etmeye yardımcı olur — solid lezyonlarda posterior güçlenme beklenmez, hatta posterior gölgeleme izlenebilir.
Rapor Cumlesi
Kistik lezyonun arkasında belirgin posterior akustik güçlenme izlenmekte olup kistik natür doğrulanmıştır.
Kriterler
İnce duvarlı, uniloküler, düşük düzeyde internal ekolar. Septasyon veya duvar kalınlaşması yok. Genellikle <2 cm.
Ayirt Edici Ozellikler
Asemptomatik. Takip gerektirmez. İnsidental bulgu.
Kriterler
>4-5 cm boyut. Skrotal ağrı veya dolgunluk hissi. Palpabl kitle.
Ayirt Edici Ozellikler
Cerrahi eksizyon (spermatoselektomi) endikasyonu. Aspirasyon yüksek nüks oranına sahip ve önerilmez. Kompresyon bulguları değerlendirilmeli.
Kriterler
Hemoraji veya enfeksiyon komplikasyonu. İnternal ekolar daha yoğun. Duvar kalınlaşması olabilir. Ağrı belirgin.
Ayirt Edici Ozellikler
US'de daha heterojen görünüm — solid lezyon ile karışabilir. MR karakterizasyonu yararlı (T1 yüksek sinyal hemoraji, kontrastlanma yok). Klinik korelasyon kritik. Cerrahi gerekebilir.
Ayirt Edici Ozellik
Basit epididim kisti tamamen anekoiktir — internal eko yoktur. Spermatosel düşük düzeyde internal ekolar içerir (spermatozoa). Her ikisi de posterior akustik güçlenme gösterir. Klinik ayırımda aspirasyon sıvısında spermatozoa varlığı kesindir ancak görüntüleme genellikle yeterlidir.
Ayirt Edici Ozellik
Varikosel multipl dilate tübüler yapılar olarak görülür (venlerin >2-3 mm dilatasyonu). Valsalva manevrası ile çap artışı ve reflü gösterir. Spermatosel yuvarlak/oval kistik lezyon olup Valsalva'dan etkilenmez. Varikosel Doppler'da venöz akım gösterirken spermatosel avaskülerdir.
Ayirt Edici Ozellik
Adenomatoid tümör en sık epididim kuyruğunda solid, hipoekoik veya izoekoik kitle olarak izlenir — spermatoselin kistik natüründen farklıdır. Adenomatoid tümörde internal vaskülarite olabilir (Doppler'da düşük düzeyde akım). Posterior akustik güçlenme izlenmez (solid yapı). İyi sınırlı olup benigndir.
Ayirt Edici Ozellik
Epididim apsesi düzensiz sınırlı, kalın duvarlı, internal debrisli koleksiyon olarak izlenir — spermatoselin ince düzgün duvarından farklıdır. Apse çevresinde hipervaskülarite (inflamasyon) izlenir. Klinik olarak ateş, ağrı, skrotal eritem ve ödem belirgindir. Epididimit öyküsü araştırılmalıdır.
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upSpermatosel benign ve klinik önemi olmayan bir durumdur. Asemptomatik spermatoseller tedavi veya takip gerektirmez — hastaya bilgilendirme ve güvence yeterlidir. Semptomatik büyük spermatoseller (>4-5 cm, ağrı, skrotal dolgunluk) için cerrahi eksizyon (spermatoselektomi) uygulanır. Aspirasyon tek başına yüksek nüks oranına (%80+) sahiptir ve genellikle önerilmez. Skleroterapi (aspirasyon + sklerozan ajan enjeksiyonu) alternatif olabilir ancak epididimit riski taşır. Malignite riski yoktur — ek görüntüleme veya biyopsi gereksizdir. Hasta eğitimi: spermatoselin benign olduğu, kanser riski taşımadığı ve tedavi gerektirmediği açıklanmalıdır.
Spermatosel tamamen benign bir durumdur ve malignite riski taşımaz. Çoğu asemptomatiktir ve tedavi gerektirmez. Sadece semptomatik (büyük, ağrılı veya psikolojik rahatsızlık veren) olgularda spermatoselektomi (cerrahi eksizyon) uygulanır. Aspirasyon alternatif olabilir ancak nüks oranı yüksektir. US tanısı genellikle kesindir ve ek görüntüleme nadiren gerekir. En önemli klinik sorun intratestisüler malign lezyonlardan doğru ayrımıdır.