Adenomiyoma, adenomiyozisin fokal formudur — miyometriyum içinde ektopik endometriyal glandlar ve stroma içeren, iyi veya kötü sınırlı fokal kitledir. Diffüz adenomiyozisten farklı olarak lokalize bir lezyondur ve leiomyom ile karışabilir. Tipik olarak premenopozal kadınlarda (30-50 yaş) görülür ve dismenore, menoraji ile prezente olur. Görüntülemede miyometriyum içinde düzensiz sınırlı, T2 hipointens ağırlıklı heterojen kitle olarak izlenir — içinde küçük kistik alanlar (ektopik endometriyal glandlara karşılık gelen T2 hiperintens noktalar) tanı için kritik bulgudur. Leiomyomdan ayırımı tedavi planlamasını doğrudan etkiler.
Yaş Aralığı
30-55
En Sık Yaş
43
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Sık
Adenomiyoma, endometriyal glandların ve stromanın endometriyal-miyometriyal birleşim noktasından (junctional zone) miyometriyum derinliğine invaze olmasıyla oluşur. Bu invazyon lokal olarak yoğunlaşarak fokal kitle oluşturur — diffüz adenomiyozisten farklı olarak sınırlı bir alandadır. Ektopik endometriyal glandlar hormonal siklusa yanıt verir — menstrüasyon sırasında kanama ve inflamasyon oluşur. Bu tekrarlayan mikro-hemoraji ve inflamasyon çevre miyometriyumda reaktif düz kas hipertrofisi ve fibroza yol açar — T2'de hipointens görünümün nedeni budur. Ektopik glandlarda biriken kan ve sekresyonlar küçük kistik alanlar oluşturur — bunlar T2'de hiperintens noktalar olarak görülür ve adenomiyomanın tanısal imza bulgusudur. T1'de hiperintens noktalar ise glandlar içindeki hemorajik ürünleri (methemoglobin) yansıtır. Leiomyomdan farklı olarak adenomiyoma kapsülsüzdür ve çevre miyometriyumla net bir sınır oluşturmaz — bu fark MR'da 'pseudocapsule' yokluğu olarak yansır.
Adenomiyomanın imza bulgusu, T2 hipointens miyometriyal kitle içinde küçük (1-5 mm) T2 hiperintens kistik odakların varlığıdır. Bu odaklar ektopik endometriyal glandlardaki sıvı birikimini temsil eder. 'Karanlık zemin üzerinde parlak noktalar' paterni adenomiyomayı leiomyomdan (homojen T2 hipointens, kistik odak yok) ayıran patognomonik bulgudur. Bu odaklar T1'de de fokal hiperintens olabilir (hemorajik ürünler) ve tanıyı daha da güçlendirir.
T2 ağırlıklı görüntülerde miyometriyum içinde düzensiz sınırlı, ağırlıklı olarak hipointens fokal kitle — içinde küçük T2 hiperintens kistik odaklar (1-5 mm). Kistik odaklar ektopik endometriyal glandlara karşılık gelir ve adenomiyomanın tanısal imza bulgusudur. Kitle sınırları çevre miyometriyum ile kademeli geçiş gösterir — leiomyomdaki net sınır ve hipointens psödokapsül yoktur. Junctional zone bozulması veya kalınlaşması eşlik edebilir.
Rapor Cumlesi
Miyometriyumda düzensiz sınırlı, T2 hipointens fokal kitle izlenmekte olup içinde küçük T2 hiperintens kistik odaklar mevcuttur; fokal adenomiyozis (adenomiyoma) ile uyumludur.
T1 ağırlıklı görüntülerde kitle içinde fokal hiperintens noktalar — ektopik endometriyal glandlardaki hemorajik ürünlere (methemoglobin) karşılık gelir. Bu bulgu menstrüel siklus sırasında ektopik glandlarda biriken kanın subakut evresini yansıtır. T1 hiperintens odaklar özellikle yağ baskılı T1 sekanslarda değerlendirilmelidir — yağ baskılama sonrası hiperintens kalmaları hemorajik içeriği doğrular.
Rapor Cumlesi
T1 ağırlıklı görüntülerde kitle içinde fokal hiperintens odaklar izlenmekte olup ektopik endometriyal glandlardaki hemorajik ürünler ile uyumludur.
Kontrastlı MR'da adenomiyoma hafif-orta derecede heterojen kontrastlanma gösterir — leiomyomdan daha az kontrastlanma. Kistik odaklar kontrastlanma göstermez. Kitle sınırları kontrastlı fazda da belirsiz kalır — çevre miyometriyum ile kademeli geçiş görülür. Leiomyom ise psödokapsülü sayesinde kontrastlı fazda daha net sınırlanır.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı MR'da miyometriyal kitlenin hafif-orta derecede heterojen kontrastlanması izlenmekte olup kistik odaklarda kontrastlanma yoktur; adenomiyoma ile uyumludur.
Transvajinal US'de miyometriyum içinde düzensiz sınırlı, heterojen ekojeniteri gösteren fokal kitle. Çevre miyometriyumdan net bir sınırla ayrılmaz — leiomyomdaki keskin sınırdan farklıdır. Kitle içinde küçük anekoik kistik alanlar (1-5 mm) görülebilir — ektopik endometriyal glandlara karşılık gelir. Miyometriyal heterojenitenin eşlik etmesi diffüz adenomiyozis bileşenini düşündürür.
Rapor Cumlesi
Miyometriyumda düzensiz sınırlı, heterojen ekojeniteri gösteren fokal kitle izlenmekte olup içinde küçük kistik odaklar mevcuttur; adenomiyoma ile uyumludur.
DWI'da adenomiyoma belirgin difüzyon kısıtlaması göstermez — ADC değerleri genellikle normal miyometriyumla benzerdir veya hafif düşüktür. Kistik odaklar T2 shine-through etkisi ile DWI'da hiperintens görülebilir ancak ADC değerleri yüksektir. Belirgin difüzyon kısıtlaması leiomyosarkom veya endometriyal stromal sarkom gibi malign lezyonları düşündürür ve ayırıcı tanıda kritik rol oynar.
Rapor Cumlesi
DWI'da miyometriyal kitlede anlamlı difüzyon kısıtlaması izlenmemekte olup ADC değerleri korunmuştur; benign adenomiyoma ile uyumludur.
Doppler US'de adenomiyoma içinde hafif-orta derecede diffüz vaskülarite — çevre miyometriyum ile benzer vasküler patern. Leiomyomda görülen periferik halka vaskülaritesi (ring vascularity) bulunmaz. Besleyici arteriyel damar paterni leiomyomdan farklıdır — adenomiyoma diffüz, leiomyom periferik patern gösterir.
Rapor Cumlesi
Doppler US'de miyometriyal kitlede diffüz vaskülarite izlenmekte olup periferik halka paterni gözlenmemektedir; adenomiyoma lehine bulgudur.
Kriterler
Miyometriyum içinde düzensiz sınırlı fokal kitle — T2 hipointens zemin üzerinde T2 hiperintens kistik odaklar. Kapsülsüz. En sık tip. MR ile yüksek güvenirlikte tanınır.
Ayirt Edici Ozellikler
Klasik MR bulguları, düzensiz sınır, kistik odaklar belirgin, en sık tip
Kriterler
Adenomiyoma içinde dominant büyük kistik alan (>10 mm) — ektopik endometriyal glandlarda aşırı sıvı birikimi sonucu oluşur. Nadir görülür. MR'da miyometriyal kitle içinde büyük T2 hiperintens kistik lezyon olarak görülür. Genç kadınlarda şiddetli dismenore ile prezente olabilir. Cerrahi eksizyon veya marsupializasyon gerektirebilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Büyük dominant kist (>10mm), nadir, şiddetli dismenore, genç kadınlarda, cerrahi gerekebilir
Kriterler
Endometriyal kavitede polipoid kitle olarak görülen nadir adenomiyoma varyantı — atipik glandüler yapı ve miyomatöz stroma içerir. Tipik adenomiyomadan farklı olarak endometriyal kaviteden köken alır. Premalign potansiyel taşır (%8-12 endometriyal karsinom birlikteliği). Genç kadınlarda görülür ve fertilite koruyucu tedavi düşünülebilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Endometriyal kavitede polipoid, atipik glandüler yapı, premalign potansiyel, genç kadınlarda, fertilite korunabilir
Ayirt Edici Ozellik
Leiomyom iyi sınırlı, T2 hipointens psödokapsüllü homojen solid kitledir — içinde T2 hiperintens kistik odak bulunmaz (dejenerasyon hariç). Adenomiyoma düzensiz sınırlı, psödokapsülsüz olup içinde küçük T2 hiperintens kistik odaklar (ektopik glandlar) içerir. Psödokapsül varlığı ve T2 hiperintens odakların yokluğu leiomyom lehine; düzensiz sınır ve kistik odaklar adenomiyoma lehine ayırıcı bulgulardır.
Ayirt Edici Ozellik
Diffüz adenomiyozis miyometriyumun yaygın kalınlaşması ve junctional zone'un diffüz >12 mm kalınlaşması ile karakterizedir. Adenomiyoma ise fokal kitle oluşturur. Her ikisinde de T2 hiperintens kistik odaklar görülebilir ancak diffüz adenomiyoziste yaygın dağılım, adenomiyomada lokalize kümelenmedir.
Ayirt Edici Ozellik
Leiomyosarkom hızlı büyüyen, belirgin heterojen, geniş nekroz alanları içeren ve difüzyon kısıtlaması gösteren (ADC <1.0 x 10^-3) malign miyometriyal kitledir. Adenomiyoma yavaş büyüyen, anlamlı difüzyon kısıtlaması göstermeyen benign lezyondur. Hızlı boyut artışı, belirgin nekroz ve düşük ADC değerleri leiomyosarkom lehine ayırıcı bulgulardır.
Ayirt Edici Ozellik
Endometriyal stromal sarkom endometriyumdan miyometriyuma invaze olan, solucan benzeri uzanımlar ve vasküler invazyon gösteren malign tümördür. Adenomiyoma benign fokal kitledir ve vasküler invazyon göstermez. Stromal sarkomda parametriyal yayılım ve venöz invazyon (ligament/over veni) ayırıcı bulgulardır.
Aciliyet
routineYonetim
medicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
12-monthAdenomiyoma benign bir lezyon olup medikal tedavi (GnRH analogları, progestinler, levonorgestrel IUS) ile semptom kontrolü sağlanabilir. Fertilitesi tamamlanmış semptomatik hastalarda histerektomi küratif tedavidir. Fertilite koruyucu yaklaşımda fokal eksizyon (adenomiyomektomi) uygulanabilir ancak düzensiz sınırları nedeniyle tam eksizyon leiomyomektomiden daha zordur. MR ile doğru tanı tedavi planlamasını doğrudan etkiler — leiomyom miyomektomi ile kolayca çıkarılırken adenomiyoma kapsülsüz olduğundan cerrahi yaklaşım farklıdır. Atipik polipoid adenomiyoma varyantında malignite riski nedeniyle yakın takip veya histerektomi düşünülmelidir.
Adenomiyoma leiomyomdan ayrımı cerrahi planlamada önemlidir. Leiomyomdan farklı olarak miyomektomi sonrası rekürrens daha yüksektir. Hormonal tedavi (GnRH agonistleri) semptom kontrolünde kullanılabilir. Fertilitesi tamamlanmış hastalarda histerektomi kesin tedavidir.