Hematometra, uterin kavitenin kan ile distansiyonunu tanımlayan bir durumdur. Serviksin veya alt uterin segmentin obstrüksiyonu nedeniyle menstrüel kan veya diğer hemorajik sıvıların uterin kavitede birikmesiyle oluşur. En sık nedenleri servikal stenoz (postoperatif, radyoterapi sonrası, postmenopozal atrofi), servikal/endometriyal karsinom, konjenital anomaliler (imperfore himen, vajinal septum) ve servikal polip/miyomdur. Klinik olarak pelvik ağrı, amenore veya anormal uterin kanama ile prezente olabilir. Görüntülemede uterin kavitenin sıvı ile distansiyonu izlenir; MR'da T1 hiperintens sinyal kan ürünlerini (methemoglobin) yansıtır ve akut/subakut/kronik evrelemeyi mümkün kılar. Tanıda altta yatan obstrüktif nedenin belirlenmesi kritik öneme sahiptir çünkü malignite (servikal veya endometriyal karsinom) dışlanmalıdır.
Yaş Aralığı
15-85
En Sık Yaş
65
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir Değil
Hematometra, uterin kavitenin çıkışının (serviks veya vajina düzeyinde) tam veya parsiyel obstrüksiyonu sonucu oluşur. Menstrüel veya postoperatif kan akışı engellenir ve uterin kavitede birikir → progresif distansiyon. Obstrüksiyon nedenleri arasında servikal stenoz (radyoterapi fibrozisi, cerrahi skar, postmenopozal atrofi, konizasyon sonrası), malign tıkanıklık (servikal veya endometriyal karsinom), konjenital anomaliler (imperfore himen, transvers vajinal septum, servikal agenezi) ve benign lezyonlar (servikal polip, alt segment miyomu) yer alır. Biriken kan zamanla hemoglobin parçalanma sürecinden geçer: akut evrede oksihemoglobin (T1/T2 izointens) → subakut erken evrede deoksihemoglobin (T1 izo-hipointens, T2 hipointens) → subakut geç evrede methemoglobin (T1 hiperintens — intrasellüler: T2 hipointens, ekstrasellüler: T2 hiperintens) → kronik evrede hemosiderin (T1/T2 hipointens). Bu hemoglobin degradasyon ürünlerinin paramanyetik özellikleri MR'da farklı sinyal karakteristikleri üretir ve hematometraya zamana bağlı MR görünümünü verir. US'de kavitenin ekojen sıvı ile distansiyonu izlenir — kan ürünleri anekoik basit sıvıdan farklı olarak internal ekolar üretir.
Hematometranın imza bulgusu, uterin kavitenin T1 ağırlıklı MR görüntülerde hiperintens sinyal gösteren sıvı ile distansiyonudur. T1 hiperintensite subakut kan ürünlerindeki methemoglobinin paramanyetik etkisine bağlıdır. Bu bulgu basit sıvı koleksiyonlarından (hidrometra — T1 hipointens) ve piyometranın (enfekte sıvı — T1 değişken) ayrımında tanısaldır.
T1 ağırlıklı görüntülerde uterin kavite içinde hiperintens sinyal gösteren sıvı koleksiyonu izlenir. Bu hiperintensite subakut kan ürünleri içindeki methemoglobine bağlıdır. Sinyal intensitesi kan ürünlerinin evresine göre değişir — erken subakut (intrasellüler methemoglobin) homojen hiperintens, geç subakut (ekstrasellüler methemoglobin) daha yoğun ve homojen hiperintens. Akut evrede (deoksihemoglobin) T1 izointens olabilir. Kronik olgularda hemosiderin birikimi ile T1 sinyali azalır. Kavite duvarı (endometriyum) ince ve düzenli ise benign etiyoloji; kalın, düzensiz veya kontrastlanan duvar malignite şüphesi uyandırır.
Rapor Cumlesi
Uterin kavitede T1 ağırlıklı sekanslarda hiperintens sinyal gösteren distansiyon izlenmektedir; bu bulgu subakut kan ürünleri (methemoglobin) ile uyumlu olup hematometra ile uyumludur.
T2 ağırlıklı görüntülerde hematometranın T2 sinyali kan ürünlerinin evresine bağlıdır. Geç subakut evrede (ekstrasellüler methemoglobin) T2 hiperintens sinyal izlenir — en sık karşılaşılan paterndir. Erken subakut evrede (intrasellüler methemoglobin) T2 hipointens sinyal görülür. Kronik olgularda hemosiderin birikimi nedeniyle T2 hipointens periferal rim (halka) oluşabilir — bu bulgu kronik hematometranın işaretidir. Sıvı-sıvı seviyesi (fluid-fluid level) kavite içinde farklı evrelerdeki kan ürünlerinin yerçekimine bağlı birikimini yansıtır.
Rapor Cumlesi
Uterin kavitede T2 ağırlıklı sekanslarda hiperintens sinyal gösteren distansiyon izlenmekte olup periferik hipointens rim eşlik etmektedir; bu bulgular subakut-kronik kan ürünleri ile uyumlu olup hematometra tanısını desteklemektedir.
B-mod ultrasonografide uterin kavite ekojen sıvı ile distanse görünür. Basit sıvıdan (anekoik) farklı olarak hematometrada internal ekolar, debris seviyeleri ve heterojen eko yapısı izlenir. Akut hemoraji hiperekojen (parlak) görünürken, organize kan pıhtıları heterojen ekojenitede izlenir. Sıvı-debris seviyesi yerçekimine bağlı olarak oluşabilir. Endometriyal kalınlık değerlendirmesi önemlidir — kalınlaşmış, düzensiz endometriyum malignite (endometriyal karsinom) açısından şüphelidir. Servikste obstrüksiyon nedeni araştırılmalıdır (polip, miyom, stenoz, kitle).
Rapor Cumlesi
Uterin kavitede ekojen sıvı ile distansiyon izlenmekte olup internal ekolar ve debris seviyeleri kan ürünleri ile uyumludur; hematometra düşünülmekte olup altta yatan obstrüktif neden araştırılmalıdır.
Kontrastsız BT'de uterin kavitede yüksek dansiteli sıvı birikimi izlenir (40-70 HU). Taze kan proteinli sıvıdan (15-25 HU) ve basit sıvıdan (0-15 HU) daha yüksek dansite gösterir. Pıhtılaşmış kan daha yüksek dansite değerleri gösterebilir (70-90 HU). Uterin kavite genişlemiş ve myometriyum incelmiş olabilir (uzun süreli distansiyon). BT'de altta yatan obstrüksiyon nedeni değerlendirilmelidir — servikal kitle, servikal stenoz veya vajinal obstrüksiyon araştırılır. Kontrastlı BT'de endometriyal kalınlaşma ve kontrastlanma malignite açısından değerlendirilmelidir.
Rapor Cumlesi
Kontrastsız BT'de uterin kavitede yüksek dansiteli (40-70 HU) sıvı koleksiyonu izlenmektedir; bu dansite değerleri kan ürünleri ile uyumlu olup hematometra düşünülmektedir.
DWI'da hematometra değişken sinyal gösterir. Proteinöz ve hücresel kan ürünleri difüzyon kısıtlaması gösterebilir (T2 shine-through'dan ayrılmalı). Pıhtı alanlarında yüksek DWI sinyali ve düşük ADC izlenebilir. Ancak bu bulgu malign kavite içi kitlelerden (endometriyal karsinom) ayırt edilmelidir. Hematometrada difüzyon kısıtlaması homojen sıvı içinde ve kavite duvarında değil kavite merkezinde beklenir; endometriyal karsinomda ise solid duvar kalınlaşması veya kavite içi solid kitle difüzyon kısıtlaması gösterir.
Rapor Cumlesi
Uterin kavite içeriğinde DWI'da yüksek sinyal izlenmekte olup ADC haritasında kısmi sinyal düşüklüğü saptanmaktadır; bu bulgular organize kan ürünleri ile uyumlu olabilir ancak kavite içi solid lezyon dışlanmalıdır.
Doppler ultrasonografide hematometranın kavite içeriği avaskülerdir — renkli veya power Doppler'da akım sinyali izlenmez. Bu bulgu, kavite içi solid kitlelerden (endometriyal polip, karsinom) ayrımda önemlidir çünkü solid lezyonlar vaskülarite gösterir. Endometriyal duvar vaskülaritesi korunur ve hatta artmış olabilir (inflamatuar yanıt). Kavite duvarındaki artmış vaskülarite malignite şüphesi uyandırmaz ancak düzensiz duvar kalınlaşması ile birlikte değerlendirilmelidir.
Rapor Cumlesi
Uterin kavite içeriğinde Doppler incelemede vaskülarite saptanmamaktadır; bu bulgu kavite içi sıvı (hematometra) ile uyumlu olup solid kitle varlığını desteklememektedir.
Kriterler
Taze kan birikimi — semptom süresi <72 saat. Oksihemoglobin/deoksihemoglobin baskın.
Ayirt Edici Ozellikler
MR'da T1 izointens veya hafif hiperintens, T2 değişken. BT'de taze kan dansitesi (50-70 HU). US'de genellikle anekoik-hipoekoik sıvı. Acil serviste pelvik ağrı ile prezentasyon.
Kriterler
3 gün-4 hafta arası birikim. Methemoglobin baskın — MR'da en karakteristik görünüm.
Ayirt Edici Ozellikler
MR'da belirgin T1 hiperintensite (methemoglobin). Erken subakut: T2 hipointens (intrasellüler methemoglobin); geç subakut: T2 hiperintens (ekstrasellüler methemoglobin). En kolay tanınan evre.
Kriterler
4 haftadan uzun birikim. Hemosiderin baskın — T2 hipointens rim. Sıklıkla postmenopozal kadınlarda insidental saptanır.
Ayirt Edici Ozellikler
MR'da T1 sinyali azalmış olabilir (hemosiderin). T2'de hipointens periferik rim (hemosiderin birikimi). GRE/SWI sekanslarda belirgin blooming artefaktı. Miyometriyum incelmiş olabilir (uzun süreli distansiyon). Malignite dışlanmalıdır (endometriyal kalınlaşma?).
Ayirt Edici Ozellik
Endometriyal karsinom kavite içi solid kitle olarak kontrastlanma ve DWI kısıtlaması gösterir. Hematometra ise sıvı koleksiyonu olup kontrastlanma veya solid komponent göstermez. Endometriyal karsinom arka planında hematometra bulunabilir — kavite duvarı dikkatle değerlendirilmelidir.
Ayirt Edici Ozellik
Endometriyal polip kavite içi solid, vasküler yapı olarak Doppler'da beslenme damarı gösterir. Hematometranın kavite içeriği avaskülerdir. SIS (salin infüzyon sonohisterografi) ile polip net ayırt edilebilir.
Ayirt Edici Ozellik
Servikal karsinom hematometranın obstrüktif nedeni olabilir. MR'da servikste T2 hiperintens, DWI kısıtlaması gösteren kitle olarak izlenir. Hematometra tek başına servikste kitle oluşturmaz — servikal kitle varlığında karsinoma eşlik eden hematometra düşünülmelidir.
Aciliyet
urgentYonetim
interventionalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
3-monthHematometranın aciliyeti altta yatan nedene bağlıdır. Benign nedenli (servikal stenoz) olgularda servikal dilatasyon ve drenaj yeterlidir. Malignite şüphesinde (postmenopozal kadında hematometra) endometriyal biyopsi ve ileri değerlendirme zorunludur — endometriyal karsinom dışlanmalıdır. Konjenital anomalilerde (imperfore himen) cerrahi düzeltme gerekir. Postoperatif veya radyoterapi sonrası servikal stenozda dilatasyon ve stent uygulanabilir. Tedavi sonrası 3 aylık takip US ile rekürens izlenir. İnfekte hematometra (piyometra) acil drenaj ve antibiyoterapi gerektirir.
Hematometra bir bulgu olup altta yatan neden araştırılmalıdır. Postmenopozal hematometra endometriyal karsinom açısından değerlendirilmelidir. Konjenital anomali (imperfore himen) adolesan kızlarda siklik ağrı ile prezente olur. Servikal stenoz durumunda drenaj ve stenozun giderilmesi gerekir.