Adrenal hemoraji, adrenal bez içine kanama olup travmatik veya non-travmatik nedenlere bağlı gelişebilir. Non-travmatik nedenler arasında antikoagülan tedavi (en sık), sepsis (Waterhouse-Friderichsen sendromu — meningokok sepsisinde bilateral adrenal hemoraji), stres (büyük cerrahi, yanık), koagülopati, trombositopeni, yoğun bakım hastası (kritik hastalık), yenidoğan doğum travması ve gebelik sayılır. Unilateral veya bilateral olabilir. Bilateral adrenal hemoraji akut adrenal yetmezliğe (Addison krizi) yol açabilir — bu hayatı tehdit eden bir durumdur. Görüntüleme bulguları kanama evresine göre değişir: akut hemoraji BT'de hiperdens (50-80 HU), subakut evrede MRG'de T1 hiperintens (methemoglobin), kronik evrede atrofi ve kalsifikasyon gelişir.
Yaş Aralığı
0-85
En Sık Yaş
-
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir Değil
Adrenal bez, vücut ağırlığına oranla en yüksek kan akımına sahip organlardan biridir — üç arteriyel kaynak (inferior frenik, aorta, renal arter dalları) ve tek bir venöz drenaj (santral ven) arasındaki dengesizlik, venöz konjesyon ve hemorajiye yatkınlık oluşturur. Stres, sepsis veya ACTH stimülasyonu sırasında adrenal kan akımı artar ve zaten kırılgan olan medüller sinusoidal damarlar rüptüre olabilir. Antikoagülan ilişkili hemorajide ise küçük kapiller kanamaların kontrolsüz büyümesi söz konusudur. Waterhouse-Friderichsen sendromunda, meningokok endotoksinlerinin tetiklediği DIC (yaygın damar içi pıhtılaşma) adrenal mikrodamar trombozuna ve ardından hemorajik nekroza yol açar. Görüntüleme bulgularının patofizyolojik temeli: Akut hemorajide yüksek BT dansitesi (50-80 HU), hemoglobin proteininin yüksek elektron yoğunluğundan (demir atomu Z=26) kaynaklanır. MRG'de sinyal değişimleri hemoglobinin oksidasyon durumuna bağlıdır: hiperakut (oksihemoglobin: T1 izointens, T2 hafif hiperintens), akut (deoksihemoglobin: T1 izointens, T2 hipointens), erken subakut (intrasellüler methemoglobin: T1 hiperintens, T2 hipointens), geç subakut (ekstrasellüler methemoglobin: T1 hiperintens, T2 hiperintens), kronik (hemosiderin: T1 hipointens, T2 belirgin hipointens). Bu evreleme, hemoglobin yıkım ürünlerinin manyetik özelliklerindeki değişimleri yansıtır.
Akut BT'de hiperdens (50-80 HU), kontrastlanma göstermeyen adrenal kitle, kanama bağlamında (travma, antikoagülan, sepsis) adrenal hemoraji için yüksek düzeyde tanı koydurucudur. Takipte 6-8 hafta içinde boyut küçülmesinin başlaması tanıyı kesinleştirir. Küçülme olmaması veya solid kontrastlanan komponent gelişmesi, altta yatan tümöre bağlı hemorajik lezyonu düşündürmeli ve ileri değerlendirme yapılmalıdır.
Akut adrenal hemoraji kontrastsız BT'de hiperdens (50-80 HU) kitle olarak görülür. Kanama evresi ile dansite değişir: akut (1-3 gün): 50-80 HU, subakut (1-4 hafta): giderek azalan dansite (30-50 HU), kronik (>4 hafta): düşük dansite (10-30 HU) ve sonunda kalsifikasyon veya atrofi. Adrenal bez konturları korunmuş veya genişlemiş olabilir. Periadrenal stranding görülebilir.
Rapor Cumlesi
Sol/Sağ adrenal bezde yaklaşık ___ cm boyutunda, kontrastsız BT'de ___ HU hiperdens kitle izlenmekte olup, klinik bağlamda akut adrenal hemoraji ile uyumludur; takipte boyut kontrolü önerilir.
Kontrastlı BT'de hematom içinde kontrastlanma izlenmez — bu solid tümörlerden (metastaz, feokromositoma, ACC) en önemli ayrıcı bulgudur. İnce periferik kapsüler kontrastlanma görülebilir. Aktif kanama varlığında kontrast ekstravazasyonu (aktif bleeding focus) izlenebilir — acil durumlarda önemli bulgu.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı BT'de kitle içinde kontrastlanma izlenmemekte olup, hematom ile uyumludur; aktif kontrast ekstravazasyonu izlenmemektedir.
MRG'de adrenal hemorajinin T1 sinyali kanama evresine bağlıdır. Hiperakut (<24 saat): oksihemoglobin — T1 izointens. Akut (1-3 gün): deoksihemoglobin — T1 izointens. Erken subakut (3-7 gün): intrasellüler methemoglobin — T1 belirgin hiperintens (EN TANIISAL EVRE). Geç subakut (1-4 hafta): ekstrasellüler methemoglobin — T1 hiperintens. Kronik (>4 hafta): hemosiderin — T1 hipointens.
Rapor Cumlesi
MRG'de adrenal lezyon T1 ağırlıklı görüntülerde belirgin hiperintens sinyal göstermekte olup, subakut kanama (methemoglobin) ile uyumludur.
T2 sinyali kanama evresine bağlıdır. Akut: deoksihemoglobin — T2 belirgin hipointens ('dark blood'). Erken subakut: intrasellüler methemoglobin — T2 hipointens. Geç subakut: ekstrasellüler methemoglobin — T2 hiperintens. Kronik: hemosiderin halkası — T2 belirgin hipointens periferik rim (karakteristik). GRE/T2* sekanslarda blooming artefaktı izlenir.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı görüntülerde lezyon heterojen sinyal göstermekte olup, periferik hipointens hemosiderin halkası izlenmektedir; GRE sekanslarda susceptibility artefaktı mevcuttur.
DWI'da akut hematom hafif-orta difüzyon kısıtlaması gösterebilir (T2 shine-through etkisi dikkatle değerlendirilmeli). Subakut ve kronik evrelerde difüzyon kısıtlaması görülmez. DWI adrenal hemoraji tanısında primer araç değildir.
Rapor Cumlesi
DWI'da lezyonda akut fazla uyumlu hafif difüzyon kısıtlaması izlenmektedir; ADC haritası ile doğrulanması önerilir.
FDG PET-BT'de organize hematom genellikle anlamlı FDG tutulumu göstermez. Akut fazda hafif inflamatuvar FDG tutulumu olabilir ancak genellikle karaciğer SUV'unun altında kalır. Yüksek FDG tutulumu, altta yatan tümör veya enfeksiyonu düşündürmelidir — hemorajik tümör (örn. feokromositoma, ACC) ekarte edilmelidir.
Rapor Cumlesi
FDG PET-BT'de adrenal lezyonda anlamlı FDG tutulumu izlenmemekte olup, organize hematom ile uyumludur.
Kriterler
Travma sonrası. Sağ adrenal daha sık (%70-80, karaciğer ile kompresyon). Genellikle unilateral.
Ayirt Edici Ozellikler
Politravma BT'de %2 oranında saptanır. Genellikle kendi kendine rezolve olur. Kontrol BT önerilir.
Kriterler
Antikoagülan (warfarin, heparin, DOAK) kullanımı altında. Genellikle unilateral. Suprateraptik INR ile ilişkili.
Ayirt Edici Ozellikler
En sık non-travmatik neden. INR düzeltilmesi ve antikoagülan kesilmesi/değiştirilmesi gerekir. Büyük hematomlarda cerrahi drenaj.
Kriterler
Meningokok sepsisinde bilateral adrenal hemorajik nekroz. DIC tetikli. Akut adrenal yetmezlik. Mortalite çok yüksek.
Ayirt Edici Ozellikler
Acil steroid replasmanı hayat kurtarıcıdır. Bilateral adrenal genişleme + sepsis + şok triadı tanısaldır. Antibiyotik + steroid + yoğun bakım.
Ayirt Edici Ozellik
Metastaz kontrastlanan solid komponent içerir, takipte büyür. Hemoraji kontrastlanmaz, takipte küçülür.
Ayirt Edici Ozellik
Hemorajik feokromositoma solid kontrastlanan komponent + katekolamin yüksekliği. Basit hemoraji solid komponent yok, katekolaminler normal.
Ayirt Edici Ozellik
ACC solid kontrastlanan komponent, invazyon, büyük boyut, fonksiyonel sendrom. Hemoraji kontrastlanmaz, invazyon yok, takipte küçülür.
Ayirt Edici Ozellik
Psödokist organize kanama sonucu — kalın fibröz duvar, kalsifikasyon, kronik görünüm. Akut hemoraji hiperdens, ince duvar, akut klinik bağlam.
Aciliyet
urgentYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
6-monthAdrenal hemoraji yönetimi etyolojiye ve klinik duruma bağlıdır. Unilateral hemoraji genellikle konservatif yönetilir — antikoagülan dozaj ayarı, destekleyici tedavi. Bilateral hemoraji + hipotansiyon = acil kortizol replasmanı (IV hidrokortizon). Travmatik hemorajide eşlik eden organ yaralanmaları değerlendirilir. Takipte 6-8 hafta sonra BT kontrolü önerilir — küçülme tanıyı doğrular. Küçülme olmaması veya solid komponent gelişmesi altta yatan tümörü düşündürür ve ileri değerlendirme (MRG, biyopsi) gerektirir. Biyopsi genellikle gerekmez — solid komponent yokluğunda takip yeterlidir.
Adrenal hemoraji genellikle kendi kendine rezolve olur. Takip goruntuleme ile boyut kuculmesi dogrulanmalidir. Bilateral adrenal hemoraji adrenal yetmezlige yol acabilir (Waterhouse-Friderichsen).