Mesane skuamöz hücreli karsinomu (SCC), mesane ürotelyal mukozasının skuamöz metaplazisi zemininde gelişen malign tümördür. Batı ülkelerinde tüm mesane kanserlerinin %2-5'ini, Schistosoma haematobium'un endemik olduğu Mısır ve Doğu Afrika'da ise %30-75'ini oluşturur. Kronik irritasyon (uzun süreli kateter, mesane taşları, kronik UTI, şistosomiyaz) ana risk faktörleridir. Ortalama tanı yaşı 55-65'tir ve erkeklerde 3:1 oranında daha sık görülür. Tipik olarak geniş tabanlı, sesil, invaziv kitle olarak prezente olur — papiller büyüme nadirdir. Tanı anında hastaların %80'inde kas invazyonu mevcuttur. Kalsifikasyon sıktır, özellikle şistosomiyaz ilişkili olgularda mesane duvarında yaygın kalsifikasyon görülür. Prognoz ürotelyal karsinomdan daha kötüdür — 5 yıllık sağkalım %30-50 (kas-invaziv evrede).
Yaş Aralığı
50-80
En Sık Yaş
65
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir
Kronik irritasyon (şistosomiyaz, uzun süreli kateter, mesane taşı, tekrarlayan enfeksiyon) mesane ürotelyal mukozasında skuamöz metaplazi → displazi → karsinom sekansını tetikler. Schistosoma haematobium yumurtaları mesane duvarında kronik granülomatöz inflamasyon oluşturur ve ürotelyal hücreleri skuamöz diferansiyasyona yönlendirir. Bu süreçte keratin üretimi başlar — keratinize hücreler BT'de tümör dansitesini hafifçe artırır ve MR T2'de daha düşük sinyal intensitesi üretir (ürotelyal karsinoma göre). Tümör genellikle sesil, geniş tabanlı büyür ve erken kas invazyonu gösterir — bu, tümörün submukozal ve kas katmanlarına hızlı infiltrasyonundan kaynaklanır. Şistosomiyaz ilişkili olgularda mesane duvarı kalsifikasyonu patognomoniktir: parazit yumurtaları çevresinde distrofik kalsifikasyon oluşur ve BT'de ince lineer kalsifikasyon olarak görülür. Tümör neovaskülaritesi ürotelyal karsinomdan daha az belirgindir, bu nedenle kontrastlanma daha heterojen ve orta derecede olabilir.
Kontrastsız BT'de mesane duvarında iki paralel ince kalsifikasyon çizgisi olarak görülen tramvay yolu paterni. Schistosoma haematobium yumurtalarının mesane duvarı submukoza ve kas tabakasında birikimine bağlı distrofik kalsifikasyonu yansıtır. Bu bulgu şistosomiyaz ilişkili mesane SCC'si için patognomoniktir ve fokal kitle eşlik ediyorsa malignite şüphesini artırır. Non-endemik bölgelerde nadirdir.
Kontrastsız BT'de mesane duvarında ince lineer kalsifikasyon (tramvay yolu paterni). Şistosomiyaz ilişkili olgularda mesane duvarının tamamını çevreleyen halka şeklinde kalsifikasyon görülebilir. Tümör kitlesi içinde veya çevresinde distrofik kalsifikasyon sıktır. Non-şistosomiyaz olgularında kalsifikasyon daha fokal ve kaba olabilir.
Rapor Cumlesi
Kontrastsız BT'de mesane duvarında ince lineer/halka şeklinde kalsifikasyon izlenmekte olup şistosomiyaz ilişkili değişiklikler ile uyumludur; eşlik eden fokal kitle varlığında SCC düşünülmelidir.
Portal venöz fazda mesane duvarında geniş tabanlı, sesil, heterojen kontrastlanan kitle. Ürotelyal karsinomdan farklı olarak papiller yapı göstermez. Nekrotik alanlar ve intratümöral kalsifikasyon sıktır. Perivesikal yağ invazyonu erken evrede görülebilir. Genellikle >3 cm boyutta ve tanı anında kas-invaziv evrededir.
Rapor Cumlesi
Portal venöz fazda mesane ___ duvarında yaklaşık ___ mm boyutunda geniş tabanlı, sesil, heterojen kontrastlanan kitle izlenmekte olup intratümöral kalsifikasyon eşlik etmektedir; skuamöz hücreli karsinom ön planda düşünülmelidir.
T2W MR'da mesane duvarında orta-düşük sinyal intensitesinde geniş tabanlı kitle. Ürotelyal karsinomdan farklı olarak T2 sinyali genellikle daha düşüktür — keratinizasyon ve fibröz stroma T2 süresini kısaltır. Nekrotik alanlar yüksek T2 sinyali gösterebilir ve heterojen görünüm oluşturur. Detrüsör kas tabakası değerlendirmesi ürotelyal karsinomda olduğu gibi yapılır — genellikle tanı anında kas tabakası bozulmuştur (T2+ evre).
Rapor Cumlesi
T2W MR'da mesane ___ duvarında yaklaşık ___ mm boyutunda orta-düşük sinyal intensitesinde geniş tabanlı kitle izlenmekte olup detrüsör kas tabakası ___ olarak değerlendirilmiştir; keratinize özellik nedeniyle SCC düşünülmelidir.
DWI'da geniş tabanlı mesane kitlesi yüksek sinyal gösterir ve ADC haritasında düşük sinyal ile doğrulanır. Difüzyon kısıtlaması tümör sellülaritesini yansıtır. Ürotelyal karsinomdan farklı olarak stalk sign genellikle değerlendirilmez (sesil büyüme paterni). DWI yüksek sinyalinin kas tabakasına uzanması (ki tanı anında genellikle mevcuttur) kas invazyonunu doğrular.
Rapor Cumlesi
DWI'da mesane kitlesi belirgin difüzyon kısıtlaması göstermekte olup (ADC: düşük, ___ × 10⁻³ mm²/s) kısıtlanma kas tabakasına uzanmaktadır.
US'de mesane duvarında geniş tabanlı, hiperekoik veya mikst ekojenitede sesil kitle. Keratinizasyon ve kalsifikasyon alanları güçlü ekojenite ve akustik gölgelenme üretir. Mesane duvarında lineer kalsifikasyon şistosomiyaz ilişkili olgularda saptanabilir. Renkli Doppler'de kitle içi vaskülarite orta derecede olabilir. US ilk basamak tarama için uygundur ancak evreleme ve kalsifikasyon değerlendirmesi için BT gereklidir.
Rapor Cumlesi
US'de mesane ___ duvarında yaklaşık ___ mm boyutunda geniş tabanlı, sesil, mikst ekojenitede kitle izlenmekte olup kalsifikasyon alanları ve akustik gölgelenme eşlik etmektedir.
Gecikmiş fazda mesane kitlesi çevresinde perivesikal yağ dokusunda straending, komşu organ invazyonu ve/veya üreter orifis obstrüksiyonuna bağlı hidronefröz. SCC erken kas invazyonu ve lokal ileri evre gösterme eğiliminde olduğundan perivesikal invazyon ve komşu organ tutulumu tanı anında sık saptanır. Bilateral hidronefröz trigon tutulumunu düşündürür.
Rapor Cumlesi
Mesane kitlesi çevresinde perivesikal yağ dokusunda düzensiz stranding ve ___taraflı hidronefröz izlenmekte olup lokal ileri evre (T3+) düşünülmelidir.
Kriterler
Schistosoma haematobium enfeksiyonu zemininde gelişen SCC. Endemik bölgelerde (Mısır, Doğu Afrika) baskın form. Daha genç yaş (ortalama 40-50). Mesane duvarı kalsifikasyonu ve kronik inflamasyon bulguları eşlik eder.
Ayirt Edici Ozellikler
Mesane duvarında diffüz kalsifikasyon (tramline sign), iyi diferansiye keratinize histoloji baskın, genellikle düşük-orta dereceli, daha iyi prognoz (non-bilharzial'e göre). BT'de kalsifiye duvar + fokal kitle kombinasyonu karakteristik. Distal üreter ve renal pelvis de tutulabilir.
Kriterler
Kronik kateterizasyon, mesane taşı, tekrarlayan UTI veya nörojenik mesane zemininde gelişen SCC. Batı ülkelerinde baskın form. Daha ileri yaş (ortalama 60-70). Şistosomiyaz ilişkili olgulardan daha agresif seyir.
Ayirt Edici Ozellikler
Duvar kalsifikasyonu daha az belirgin veya yok, fokal kaba kalsifikasyon olabilir. Yüksek dereceli histoloji baskın. Tanı anında genellikle ileri evre (T3-T4). Prognoz daha kötü (5 yıllık sağkalım %20-30).
Kriterler
Nadir varyant (%1-3). Papillomatöz, ekzofitik, iyi diferansiye skuamöz tümör. Lokal invaziv ancak metastaz potansiyeli düşük.
Ayirt Edici Ozellikler
Diğer SCC tiplerinden farklı olarak ekzofitik, papillomatöz büyüme gösterir. BT/MR'da lobüle, iyi sınırlı kitle olarak görülür. Keratinizasyon belirgindir. Kas invazyonu daha geç. Cerrahi eksizyon ile iyi prognoz.
Ayirt Edici Ozellik
Ürotelyal karsinom genellikle papiller büyüme paterni gösterir, SCC ise sesil/geniş tabanlıdır. Ürotelyal karsinomda kalsifikasyon nadir, SCC'de sıktır. Ürotelyal karsinom daha homojen kontrastlanırken SCC heterojen kontrastlanır. Kronik irritasyon öyküsü SCC'yi destekler.
Ayirt Edici Ozellik
Adenokarsinom en sık mesane kubbesinde (urakal köken) lokalize olurken SCC lokasyonu değişkendir. Adenokarsinom müsinöz içerik nedeniyle daha düşük dansite gösterebilir. Urakal karsinom kubbe-göbek arasında yumuşak doku kitlesi olarak görülür — bu lokasyon SCC'de nadir.
Ayirt Edici Ozellik
Sistit diffüz duvar kalınlaşması gösterir, fokal kitle oluşturmaz. DWI'da fokal belirgin difüzyon kısıtlaması göstermez. Tedavi sonrası hızlı düzelme. SCC'de fokal kitle + kalsifikasyon + kas invazyonu ayırıcıdır.
Ayirt Edici Ozellik
Radyasyon sistiti pelvik radyoterapi öyküsü ile ilişkilidir. Diffüz duvar kalınlaşması ve ödem gösterir ancak fokal kitle oluşturmaz. Kalsifikasyon nadirdir. Radyasyon alanı ile uyumlu dağılım gösterir. SCC'de fokal kitle ve distrofik kalsifikasyon ayırıcıdır.
Aciliyet
urgentYonetim
surgicalBiyopsi
GerekliTakip
specialist-referralMesane SCC tanısı sistoskopi + TUR-BT biyopsi ile doğrulanır. Evreleme BT + MR ile yapılır. Tedavi genellikle radikal sistektomi + pelvik lenfadenektomidir (tanı anında genellikle kas-invaziv). SCC ürotelyal karsinomdan farklı olarak sisplatin bazlı kemoterapiye daha az duyarlıdır — bu nedenle cerrahi birincil tedavidir. Şistosomiyaz ilişkili olgularda antiparaziter tedavi eşlik eder. İmmünoterapi etkinliği ürotelyal karsinomdan daha düşüktür. Prognoz evreye bağlıdır ancak genel olarak ürotelyal karsinomdan daha kötüdür.
Mesane SCC'si TCC'den daha agresiftir ve tanı anında genellikle kas invazivdir. Schistosoma haematobium endemik bölgelerde (Mısır, Orta Doğu, Afrika) en sık nedendir. Kronik mesane taşları ve uzun süreli kateterizasyon diğer risk faktörleridir. Tedavi genellikle radikal sistektomidir. Kemoterapi yanıtı TCC'den düşüktür. 5 yıllık sağkalım oranı düşüktür (%30-50).