Kolloid kist, ucuncu ventrikul on kisminda (foramen Monro duzeyinde) yerlesim gosteren, nadir gorulen benign intraventrikular kistik lezyondur. Endoderm kaynakli oldugu dusunulur. Tipik olarak 20-50 yas arasinda semptom verir ve en onemli klinik onemi foramen Monro'yu tıkayarak akut obstruktif hidrosefali olusturabilmesidir — bu durum ani olume yol acabilir. Goruntuleme ozellikleri klasiktir: BT'de hiperdens yuvarlak lezyon, MR'da T1 hiperintens sinyal. Kist iceriginin kolesterol kristalleri, eski kan urunleri ve musin icermesi sinyal ozelliklerini belirler.
Yaş Aralığı
20-60
En Sık Yaş
40
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir
Kolloid kist embriyolojik donemde endoderm kaynakli neuroepitelyal dokunun ucuncu ventrikul tavaninda ektopik olarak yerlesimi ile olusur. Kist duvari tek katli kolumnar veya kuboidal epitelyum ile doselidir ve musin-sekrete eden goblet hucreleri icerir. Kist icerigi yuksek konsantrasyonda kolesterol kristalleri, musin (glikoprotein), eski kan urunleri (hemosiderin, methemoglobin) ve dejenere epitelyal hücrelerden olusur. Bu yogun proteinace ve kolesterol icerigi BT'de yüksek dansiteye (hiperdens) neden olur cunku protein ve kolesterol kristalleri X-isini atenüasyonunu arttirir. MR'da T1 hiperintensite kist icerigindeki paramanyetik maddelere (methemoglobin, kolesterol) ve yuksek protein konsantrasyonuna baglidir — proteinler su molekullerinin T1 relaksasyonunu hizlandirir (dipolar relaksasyon mekanizmasi). Kistin foramen Monro'yu tıkamasi ile bilateral lateral ventrikul dilatasyonu (obstruktif hidrosefali) gelisir; ucuncu ventrikul ve posterior fossa ventrikuleri normal boyuttadir. Akut tikaniklikta intrakraniyal basınc hizla yukselir ve herniyasyon ile ani olum gerceklesebilir — bu durum ozellikle pozisyon degisikligi ile kistin top-valv mekanizmasıyla foramen Monro'yu intermittent tikamasi sonucu oluşur.
Ucuncu ventrikul on kisminda, foramen Monro duzeyinde T1 agirlikli sekanslarda hiperintens, T2'de degisken (genellikle hipointens), kontrastlanma gostermeyen yuvarlak lezyon kolloid kistin imza bulgusudur. Bu kombinasyon baska hicbir intraventrikular lezyonda gorulmez ve praktik olarak tanisaldir.
Kontrastsiz BT'de ucuncu ventrikul on kisminda, foramen Monro duzeyinde 5-20 mm boyutunda yuvarlak/oval, iyi sinirli, homojen hiperdens (50-70 HU, nadiren 80+ HU) lezyon izlenir. Hiperdensite kist icerigindeki yogun proteinace materyal, kolesterol kristalleri ve eski kan urunlerine baglidir. Bilateral lateral ventrikul dilatasyonu (obstruktif hidrosefali) eslik edebilir — ucuncu ventrikul ve aquedukt normal boyutta kalir. Nadiren izointens veya hipodans olabilir (%30 olguda), bu durumda BT'de tespit zorlasir.
Rapor Cumlesi
Kontrastsiz BT'de ucuncu ventrikul on kisminda, foramen Monro duzeyinde [boyut] mm boyutunda yuvarlak, iyi sinirli, homojen hiperdens ([HU] HU) lezyon izlenmekte olup, kolloid kist ile uyumludur. [Bilateral lateral ventrikul dilatasyonu mevcuttur/mevcut degildir].
T1 agirlikli sekanslarda ucuncu ventrikul on kisminda homojen hiperintens yuvarlak lezyon izlenir — en karakteristik MR bulgusudur. T1 hiperintensite kist icerigindeki kolesterol, methemoglobin ve yuksek protein konsantrasyonuna baglidir. %60-70 olguda T1 hiperintens gorunurken, %20-30 olguda izointens, nadiren hipointens olabilir (kist iceriginin kompozisyonuna bagli). Kontrastli sekanslarda kist icerigi kontrastlanma gostermez; kist duvari minimal veya hic kontrastlanma gostermez (avaskular). Bu negatif kontrastlanma ozelligi tanida onemlidir.
Rapor Cumlesi
T1 agirlikli sekanslarda ucuncu ventrikul on kisminda [boyut] mm boyutunda homojen hiperintens yuvarlak lezyon izlenmekte olup, kontrastli sekanslarda kontrastlanma saptanmamistir. Bulgular kolloid kist ile uyumludur.
T2 agirlikli sekanslarda kolloid kist degisken sinyal gosterir: %50-60 olguda hipointens (yogun proteinace icerik), %30 olguda hiperintens (daha seyreltik icerik), nadiren mikst sinyal. T2 hipointensite yuksek protein ve kolesterol konsantrasyonunun T2 relaksasyonunu belirgin kisaltmasindan kaynaklanir. Bu T1 hiperintens + T2 hipointens kombinasyonu oldukca karakteristiktir ve tani icin guclü ipucudur. Cevre BOS T2'de hiperintens oldugu icin hipointens kist net olarak secilir.
Rapor Cumlesi
T2 agirlikli sekanslarda ucuncu ventrikul on kismindaki lezyon [hipointens/hiperintens/mikst] sinyal gostermektedir. T1 hiperintens + T2 [hipointens] kombinasyonu kolloid kist icin karakteristiktir.
FLAIR sekanslarda kolloid kist hiperintens sinyal gosterir — BOS'tan farklidir ve baskilanmaz. Bu ozelligi ile vezikuler evre sistiserkus kisti veya araknoid kist gibi BOS benzeri sivili kistlerden ayrilir. FLAIR hiperintensite kist iceriginin protein ve kolesterol icerigine bagli olarak T1 suresinin BOS'tan farkli olmasından kaynaklanir. Eger bilateral hidrosefali varsa periventrikular transependimal odem FLAIR'de ventrikul kenarinda hiperintens sinyal olarak gorulebilir.
Rapor Cumlesi
FLAIR sekanslarda ucuncu ventrikul on kismindaki lezyon hiperintens sinyal gostermekte olup, BOS'tan farkli icerige isaret etmektedir. [Periventrikular transependimal odem izlenmektedir/izlenmemektedir].
DWI sekanslarda kolloid kist genellikle difuzyon kisitlamasi gostermez — ADC degerleri normal veya hafif dusuktur. Ancak yogun proteinace icerikli kistler T2 shine-through nedeniyle DWI'da parlak gorunebilir; ADC haritasi gercek difuzyon kisitlamasi olmadigini dogrular (ADC dusuk degil). Bu ozellik apse ve epidermoid kist gibi gercek difuzyon kisitlamasi gosteren lezyonlardan ayirici taniyi saglar. Nadiren viskoez icerikli kistlerde hafif difuzyon kisitlamasi gorulebilir.
Rapor Cumlesi
DWI sekanslarda lezyon [hafif hiperintens (T2 shine-through)/hipointens] sinyal gostermekte olup, ADC haritasinda gercek difuzyon kisitlamasi saptanmamistir.
SWI sekanslarda kolloid kist genellikle belirgin suseptibilite artefakti gostermez — kanama veya kalsifikasyon icermedigini dogrular. Bu ozelligi ile kavernoz malformasyon (belirgin hemosiderin blooming) veya kalsifiye lezyonlardan ayrilir. Kist icerigi paramanyetik methemoglobin icerse bile miktari SWI'de belirgin artefakt olusturacak seviyede degildir. Nadir olgularda kist icinde kanama varsa hafif suseptibilite artefakti gorulebilir.
Rapor Cumlesi
SWI sekanslarda lesyonda belirgin suseptibilite artefakti izlenmemekte olup, kanama veya kalsifikasyon icermedigini dusundurmektedir.
Perfuzyon MR goruntulerde kolloid kist artmis perfuzyon gostermez — avaskular benign lezyondur. CBV ve CBF degerler normal serebral parankimden dusuk veya yoktur. Bu ozellik vaskuler tumorlerden (ependimom, koroid pleksus papillomu) ve hipervaskular metastazlardan ayirici taniyi saglar. Foramen Monro tikaniikligi nedeniyle hidrosefali varsa periventrikular parankimde perfuzyon degisiklikleri (azalmis CBF) gorulebilir.
Rapor Cumlesi
Perfuzyon MR goruntulerde lesyonda artmis perfuzyon bulgusu izlenmemekte olup (CBV/CBF ~0), avaskular kistik lezyonla uyumludur.
Kriterler
BT'de hiperdens (50-70+ HU), MR'da T1 hiperintens, T2 hipointens. En sik gorulen tip (%60-70). Yogun proteinace icerik, kolesterol kristalleri ve eski kan urunleri. Goruntuleme tanisi genellikle kesindir.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de kolayca teshis edilir — foramen Monro'da hiperdens nodul patognomoniktir. MR'da T1 hiperintens + T2 hipointens kombinasyonu destekler. FLAIR'de hiperintens (BOS'tan farkli). DWI'da genellikle difuzyon kisitlamasi yok.
Kriterler
BT'de izointens veya hipodans (%20-30 olgu). Kist icerigi daha seyreltik, protein konsantrasyonu dusuk. BT'de teshis zor olabilir — MR zorunlu. MR'da T1 degisken (izointens-hafif hiperintens), T2 hiperintens olabilir.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de gozden kaçabilir — lokalizasyon (foramen Monro) kilit ipucu. MR'da FLAIR hiperintens (BOS'tan farkli) taniyi destekler. Hidrosefali varsa foramen Monro'da lezyon aranmalidir. Bu tip daha az semptomatik olabilir (daha dusuk viskozite = daha az obstruksiyon riski).
Kriterler
Foramen Monro'nun tam veya kısmi tıkanıklığına bağlı bilateral lateral ventrikül dilatasyonu. Klinik semptomlar: baş ağrısı (pozisyonla değişen), bulantı/kusma, papilödem, bilinç bulanıklığı. Acil durumda ani ölüm riski (%10 olgu serisinde bildirilmiş).
Ayirt Edici Ozellikler
Bilateral lateral ventrikul genislermis, ucuncu ventrikul normal veya hafif genis (obstruksiyon duzeyine bagli). Periventrikular transependimal odem (FLAIR hiperintens). Acil cerrahi endikasyonu (endoskopik veya mikrocerrrahi). Top-valv mekanizmasi ile intermittent obstruksiyon pozisyon degisikligi ile tetiklenebilir.
Ayirt Edici Ozellik
Santral norositom lateral ventrikul govdesinde (foramen Monro yakininda) yerlesir ancak solid kitle olarak kontrastlanma gosterir, 'Isvicre peyniri' gorunumu (kistik+solid) vardir ve genc eriskinlerde gorulur. T1 hiperintens degildir (izointens-hafif hipointens), kontrastli sekanslarda orta derecede kontrastlanir. Perfuzyonda artmis CBV gosterir (vaskuler tumor). DWI'da orta derecede difuzyon kisitlamasi olabilir. Kolloid kistten farkli olarak solid komponent iceriri ve kontrastlanir.
Ayirt Edici Ozellik
Koroid pleksus papillomu intraventrikular yerlesimli yogun kontrastlanan lobule kitle olup, genellikle cocuklarda lateral ventrikul trigonunda, eriskinde ucuncu/dort uncu ventrikuldedir. Yogun kontrastlanma gosterir (hipervaskular). Perfuzyonda belirgin artmis CBV. T1'de izointens, kontrastli T1'de parlak. Kalsifikasyon eslik edebilir. Hidrosefali vardir ancak BOS asiri uretimi nedeniyle (non-obstruktif) veya obstruktif olabilir. Kolloid kistten farkli olarak solid, lobule ve yogun kontrastlanir.
Ayirt Edici Ozellik
Kraniyofarenjiyom suprasellar/ucuncu ventrikul bolgede yerlesir, kistik+solid komponentler icerir ve tipik kalsifikasyon+kontrastlanma gosterir. Adamantinomatos tip (cocuk) yogun kalsifikasyon ve kist sivisi sinyal farklilasmasi (makine yagi gorunumu — T1 hiperintens) gosterir. Ancak kolloid kistten farkli olarak solid komponent kontrastlanir, kalsifikasyon belirgindir, lokalizasyon genellikle daha kaudal (suprasellar) ve boyut daha buyuktur. Papiller tip (eriskin) ucuncu ventrikulu doldurabilir ancak kontrastlanir.
Ayirt Edici Ozellik
Ependimom intraventrikular yerlesimli solid kitle olup, heterojen kontrastlanma, kistik/nekrotik komponentler ve kalsifikasyon gosterir. Foramen aracılığıyla plastik biçimde yayilim gosterebilir ('toothpaste sign'). T1 izointens-hipointens, T2 heterojen hiperintens. DWI'da orta derecede difuzyon kisitlamasi. Perfuzyonda artmis CBV. Kolloid kistten farkli olarak solid komponent kontrastlanir, heterojen gorunumludur ve T1 hiperintens degildir. Cocuklarda dort uncu ventrikul, eriskinde supratentoryal olabilir.
Aciliyet
highYonetim
Semptomatik veya buyuyen kolloid kistlerde cerrahi rezeksiyon (endoskopik transventrikular veya mikrocerahi transkortial/transkallosal). Akut hidrosefali durumunda acil ventrikular drenaj. Asemptomatik kucuk (<10mm) kistlerde konservatif takip tartismali (ani olum riski nedeniyle profilaktik cerrahi onerilir).Biyopsi
Gerekli DegilTakip
Konservatif takipte yillik MR (boyut degisikligi, hidrosefali gelisimi). Cerrahi sonrasi 3-6 ay kontrol MR (reziduel/rekurrens). Nuks orani dusuk (<5%) ancak uzun sureli takip onerili.Kolloid kist benign histolojili ancak potansiyel olarak hayati tehdit eden bir lezyondur. Foramen Monro'yu tikayarak akut obstruktif hidrosefali olusturabilir ve ani olume yol acabilir — ozellikle pozisyon degisikligi ile top-valv mekanizmasi ile intermittent tikaniklik riski vardir. Bu nedenle asemptomatik kucuk kistlerde bile profilaktik cerrahi tartışılır. Goruntuleme tanisi genellikle kesindir: BT'de foramen Monro'da hiperdens nodul + MR'da T1 hiperintens, kontrastlanmayan lezyon pratik olarak patognomoniktir. Cerrahi secenekler endoskopik transventrikular (minimal invaziv, tercih edilen) veya mikrocerahi (transkortial/transkallosal) yaklasimlaridir. Cerrahi basari orani yuksek (%90+) ve nuks nadirdir.
Kolloid kistler genellikle asemptomatiktir ancak foramen Monro obstrüksiyonu ile akut hidrosefaliye ve ani ölüme yol açabilir. Semptomatik kistlerde tedavi cerrahidir: endoskopik veya açık rezeksiyon. Asemptomatik küçük (<7mm) kistlerde seri MR ile takip kabul edilebilir. Pozisyonel baş ağrısı (ball-valve mekanizması) klasik klinik bulgudur.