Kolorektal adenomatöz polip, kolon ve rektum mukozasının glandüler epitelinden köken alan neoplastik poliplerdir. Adenom-karsinom sekansında premalign lezyon olarak kabul edilir. Genel popülasyonun %25-30'unda bulunur ve yaşla birlikte insidansı artar. Displazi derecesine göre düşük ve yüksek dereceli ayrılır. Boyut (>10 mm), villöz histoloji ve yüksek dereceli displazi malign transformasyon riskini artırır. BT kolonografi ve kolonoskopi tanıda birincil yöntemlerdir.
Yaş Aralığı
40-80
En Sık Yaş
60
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Sık
Adenomatöz polipler kolon mukozasının glandüler epitelinden köken alan klonal neoplastik proliferasyonlardır. APC tümör süpresör geninin inaktivasyonu (Wnt sinyal yolunun aşırı aktivasyonu) başlatıcı olaydır — beta-katenin birikimi hücre proliferasyonunu artırır. Polipler mukozadan lümene doğru büyür ve pedünküle (saplı) veya sesil (tabanlı) morfoloji gösterir. Histolojik olarak tübüler (%80), villöz (%5) veya tübulovillöz (%15) paternde glandüler yapılar oluşturur. Villöz komponent arttıkça malignite riski artar çünkü villöz yapılar daha fazla yüzey alanı ve genomik instabilite taşır. BT'de polipler intraluminal yumuşak doku dansitesinde protrüzyonlar olarak görülür — kontrastlanma tümör neovaskülarizasyonunu yansıtır. BT kolonografide >6 mm polipler güvenilir şekilde saptanır; <6 mm olanların klinik önemi tartışmalıdır.
BT kolonografide hava ile çevrili kolon lümeninde kontrastlanma gösteren yumuşak doku dansitesinde polipoid protrüzyon. Kontrastlanma varlığı fekal artıktan ayırımın temelidir. Bu görünüm adenomatöz polibin imza bulgusudur ve kolonoskopik polipektomi endikasyonu oluşturur.
BT kolonografide intraluminal yumuşak doku dansitesinde polipoid lezyon. Homojen kontrastlanma gösterir. Pedünküle tipte sap yapısı seçilebilir. Sesil tipte geniş tabanla duvara oturur.
Rapor Cumlesi
___ segmentinde yaklaşık ___ mm boyutunda intraluminal polipoid lezyon izlenmekte olup adenomatöz polip ile uyumludur; kolonoskopik değerlendirme önerilir.
Homojen kontrastlanma — adenomatöz polibin düzenli vasküler yapısını yansıtır. İnternal nekroz veya kalsifikasyon beklenmez. Kontrastlanma varlığı polip-fekal artık ayrımında kritiktir.
Rapor Cumlesi
Lezyon kontrastlı serilerde homojen kontrastlanma göstermekte olup gerçek polip ile uyumludur.
Kontrastsız BT'de yumuşak doku dansitesinde (30-60 HU) intraluminal protrüzyon. Hava ile çevrili polip profili net seçilir. Kalsifikasyon yoktur.
Rapor Cumlesi
___ segmentinde yumuşak doku dansitesinde intraluminal protrüzyon izlenmekte olup polip ile uyumludur.
Pedünküle poliplerde sap (stalk) yapısı — ince vasküler pedikel polip başını duvar tabanına bağlar. Sap BT'de lineer yumuşak doku bandı olarak görülür.
Rapor Cumlesi
Polipoid lezyon sap (pedikel) yapısı ile duvar tabanına bağlı olup pedünküle adenom ile uyumludur.
Sesil polip — geniş tabanla (>polip yüksekliğinin 2/3'ü) duvara oturan, sap oluşturmamış polip. Düz veya hafif kabarık olabilir.
Rapor Cumlesi
___ segmentinde geniş tabanlı sesil polipoid lezyon izlenmekte olup sesil adenom ile uyumludur.
Birden fazla polipoid lezyon varlığı. 3-10 polip sporadik çoklu polipler, >10 polip polipozis sendromu (FAP, AFAP, MAP) düşündürür. >100 polip klasik FAP için tanısaldır.
Rapor Cumlesi
Kolon boyunca toplam ___ adet polipoid lezyon izlenmekte olup polipozis sendromu açısından klinik/genetik değerlendirme önerilir.
Kriterler
En sık tip (%80). Tübüler glandüler yapılar oluşturur. Villöz komponent <%25.
Ayirt Edici Ozellikler
Genellikle küçük (<10 mm), pedünküle morfoloji sık. Malign transformasyon riski en düşük (%5).
Kriterler
Villöz komponent %25-75. Olguların %15'ini oluşturur.
Ayirt Edici Ozellikler
Orta boy (10-20 mm), sesil morfoloji daha sık. Malign transformasyon riski orta (%20).
Kriterler
Villöz komponent >%75. Olguların %5'ini oluşturur. En yüksek malignite riski.
Ayirt Edici Ozellikler
Genellikle büyük (>20 mm), sesil veya halı-tipi (carpet lesion). Rektumda sık. Müsin salgılayabilir. Malign transformasyon riski %40-50. BT'de büyük, lobüle, düşük dansiteli (müsinöz) kitle olarak görülebilir.
Ayirt Edici Ozellik
Adenokarsinom transmural invazyon, perikolik fat stranding, lenfadenopati ve uzak metastaz gösterir. Adenomatöz polip mukozal sınırlıdır, duvar intakttır, fat stranding yoktur.
Ayirt Edici Ozellik
Lipom yağ dansitesinde (-50 ile -100 HU) homojen kitle olarak görülür ve kontrastlanmaz. Adenomatöz polip yumuşak doku dansitesindedir (30-60 HU) ve kontrastlanır.
Ayirt Edici Ozellik
FAP'ta >100 polip bulunur ve kolon boyunca yaygın dağılım gösterir. Sporadik adenomatöz polip genellikle <3 adet ve fokaldir. Genetik test ile doğrulanır.
Ayirt Edici Ozellik
Villöz adenom genellikle >20 mm, sesil/halı-tipi ve müsin salgılayabilir. Standart adenomatöz polip daha küçük, pedünküle olabilir ve müsin salgılamaz. Histolojik ayrım gerekir.
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
GerekliTakip
3-monthAdenomatöz poliplerin tedavisi kolonoskopik polipektomidir. Pedünküle polipler snare polipektomi, sesil polipler EMR veya ESD ile çıkarılır. Histopatolojik inceleme displazi derecesini ve malign odak varlığını belirler. Tam çıkarılamayan veya malign odak içeren poliplerde cerrahi rezeksiyon gerekebilir. Takip kolonoskopisi risk grubuna göre planlanır: düşük riskli (1-2 tübüler adenom <10 mm) → 5-10 yılda, yüksek riskli (≥3 adenom, >10 mm, villöz, HGD) → 3 yılda. Polipozis sendromu saptanırsa genetik danışmanlık ve aile taraması başlatılır.
Kolorektal kanser için premalign lezyondur. Boyut (>10mm), villöz histoloji ve yüksek dereceli displazi malign transformasyon riskini artırır. Kolonoskopik polipektomi ile çıkarılır.