Villöz adenom, kolorektal mukozadan köken alan premalign neoplazmdır ve tüm kolorektal adenomların %5-10'unu oluşturur. Uzun papiller villuslardan oluşan karakteristik 'frond-like' (eğreltiotu benzeri) yapısı ile diğer adenom tiplerinden ayrılır. En sık rektum ve sigmoid kolonda görülür ve tipik olarak geniş tabanlı (sesil), büyük (genellikle >2 cm), yumuşak kıvamlı, 'carpet-like' (halı benzeri) büyüme paterni sergiler. Villöz adenomun malign transformasyon riski en yüksek adenom tipidir (%30-40). Sekretuvar diyare ile hipokalemi ve dehidratasyon (McKittrick-Wheelock sendromu) nadir ancak karakteristik bir komplikasyondur. BT kolonografide intraluminal, düzgün veya lobüle yüzeyli, kontrast tutan polipoid veya carpet lezyon olarak izlenir. MR'da T2 hiperintens villöz projeksiyonlar ve difüzyon kısıtlaması displazi derecesi ile koreledir.
Yaş Aralığı
45-80
En Sık Yaş
65
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir Değil
Villöz adenom, kolorektal kript tabanındaki kök hücrelerde APC (adenomatous polyposis coli) tümör süpresör gen mutasyonunun başlattığı adenom-karsinom sekansının bir parçasıdır. APC mutasyonu Wnt/beta-katenin sinyal yolağının konstitütif aktivasyonuna yol açarak kontrolsüz hücre proliferasyonunu başlatır. Villöz adenom histolojik olarak >%75 villöz komponent içerir — uzun, ince papiller projeksiyonlar (villüsler) mukoza yüzeyinden intraluminal uzanır. Bu villöz yapı, normal mukozal gland mimarisinin bozulmasını ve displastik epitelin papiller konfigürasyonda büyümesini yansıtır. Yüksek malignite riski, villöz adenomlarda genetik instabilitenin (mikrosatellit instabilitesi, KRAS mutasyonu, p53 kaybı) tübüler adenomlara göre daha hızlı birikiminden kaynaklanır. Carpet-like büyüme paterni, lezyonun mukoza yüzeyinde geniş alan kaplamasını ancak invazyon derinliğinin sığ kalmasını yansıtır. McKittrick-Wheelock sendromu, villöz epitelin aşırı müsin sekresyonundan kaynaklanır — mukoza yüzey alanının artması sekretuar kapasiteyi artırır ve günlük 1.5-3 litre mukuslu diyareye yol açarak ciddi elektrolit dengesizliği (hipokalemi, hiponatremi) ve prerenal böbrek yetmezliği gelişebilir. BT'de kontrast tutulumu, displastik epitelin indüklediği neovasküler kapiller ağdan kaynaklanır. MR'da T2 hiperintens villöz projeksiyonlar, uzun papiller yapılar arasındaki serbest sıvı (müsin) birikimini yansıtır.
Kolon mukozasında geniş alan kaplayan, mukoza yüzeyinde düz yayılım gösteren, kalın olmayan ancak yaygın lezyon — villöz adenom için patognomonik büyüme paterni. Fokal kitle oluşturmak yerine mukoza yüzeyinde halı gibi yayılır.
BT portal venöz fazda rektum veya sigmoid kolonda geniş tabanlı, mukoza yüzeyinde yayılan, kontrast tutan 'carpet-like' lezyon izlenir. Lezyon kolon duvarını dairesel veya yarım daire şeklinde kaplayabilir. Yüzeyde lobüle veya papiller kontür seçilir.
Rapor Cumlesi
[Rektum/sigmoid] kolonda [boyut] mm uzunluğunda, geniş tabanlı, mukozal yüzeyde yayılan, kontrast tutan carpet-like lezyon izlenmekte olup villöz adenom ile uyumludur.
MR T2 ağırlıklı sekanslarda villöz projeksiyonlar belirgin hiperintens sinyal gösterir — villuslar arasında biriken müsinöz sıvı uzun T2 sinyali üretir. Lezyonun 'frond-like' morfolojisi T2'de en iyi değerlendirilir. Submukozal invazyon derinliği T2 hipointens muskularis propria ile lezyon arasındaki ilişkiden değerlendirilir.
Rapor Cumlesi
MR T2 ağırlıklı sekansta [lokasyon] kolonda hiperintens villöz projeksiyonlar gösteren carpet-like mukozal lezyon izlenmektedir.
DWI'da villöz adenom difüzyon kısıtlaması gösterir ve kısıtlamanın derecesi displazi derecesi ile koreledir. Yüksek dereceli displazi veya invaziv karsinom odaklarında ADC değerleri belirgin düşer (<0.9 × 10⁻³ mm²/s). Bu özellik DWI'yı displazi derecesinin non-invaziv değerlendirmesinde değerli kılar.
Rapor Cumlesi
DWI'da lezyon difüzyon kısıtlaması göstermekte olup ADC haritasında [fokal/diffüz] sinyal düşüklüğü izlenmektedir — displazi açısından değerlendirilmelidir.
Kontrastsız BT'de villöz adenomun müsin sekresyonu nedeniyle rektal veya kolonik lümende düşük dansiteli intraluminal materyal izlenebilir. Yoğun müsin birikimi lezyonun yüzeyinde 'mucin cap' oluşturabilir.
Rapor Cumlesi
[Rektum/kolon] lümeninde lezyon yüzeyinde düşük dansiteli müsinöz materyal birikimi izlenmektedir.
Transrektal US'de rektumda geniş tabanlı, heterojen ekojenitede, papiller yüzey paterni gösteren mukozal kitle izlenir. Muskularis propria intakt ise non-invaziv adenom düşünülür. Submukozal invazyon hipoekoik penetrasyon olarak görülebilir.
Rapor Cumlesi
Transrektal US'de rektumda [boyut] mm uzunluğunda, geniş tabanlı, papiller yüzey paterni gösteren mukozal kitle izlenmekte olup muskularis propria [intakt/bozulmuş]tur.
Arteriyel fazda villöz adenom erken kontrastlanma gösterir — displastik neovasküler kapiller ağ arteryel fazda kontrast tutulumuna yol açar. Kontrastlanma tübüler adenomlara göre daha belirgindir.
Rapor Cumlesi
Arteriyel fazda lezyon erken kontrastlanma göstermekte olup neovasküler yapıyı yansıtmaktadır.
Kriterler
Displazi düşük dereceli, invazyon yok. Çoğu villöz adenom bu kategoride.
Ayirt Edici Ozellikler
DWI'da hafif difüzyon kısıtlaması. Endoskopik rezeksiyon yeterli olabilir.
Kriterler
Displazi yüksek dereceli, bazal membran intakt (invazyon yok). Karsinoma in situ.
Ayirt Edici Ozellikler
DWI'da belirgin difüzyon kısıtlaması. ADC <0.9 × 10⁻³ mm²/s. Cerrahi rezeksiyon önerilir.
Kriterler
Displastik odakta bazal membran aşılmış, submukozal invazyon mevcut.
Ayirt Edici Ozellikler
BT/MR'da fokal duvar kalınlaşması, submukozal invazyon. DWI'da en belirgin kısıtlama. Cerrahi rezeksiyon zorunlu.
Ayirt Edici Ozellik
Karsinom duvar invazyonu, irregüler kontur, LAP; villöz adenom mukozal sınırlı, carpet-like yayılım, muskularis propria intakt
Ayirt Edici Ozellik
Tübüler adenomatöz polip küçük, pedünküle, lobüle; villöz adenom büyük, sesil, carpet-like
Ayirt Edici Ozellik
Lipom yağ dansitesinde (-80 ile -120 HU), kontrastlanmaz; villöz adenom yumuşak doku dansitesinde, kontrast tutar
Ayirt Edici Ozellik
ÜK diffüz sürekli duvar kalınlaşması, rektumdan proksimale; villöz adenom fokal mukozal lezyon, lokalize
Aciliyet
urgentYonetim
surgicalBiyopsi
GerekliTakip
6-monthVillöz adenom premalign lezyon olup mutlaka tam eksizyon ve histopatolojik değerlendirme gerektirir. Küçük (<2 cm) lezyonlarda endoskopik mukozal rezeksiyon (EMR) veya endoskopik submukozal diseksiyon (ESD) yapılabilir. Büyük (>4 cm) veya yüksek dereceli displazi içeren lezyonlarda cerrahi rezeksiyon (anterior rezeksiyon, low anterior rezeksiyon) tercih edilir. McKittrick-Wheelock sendromunda acil elektrolit replasmanı + cerrahi rezeksiyon gerekir. Polipektomi sonrası 3-6 ay aralıklarla kolonoskopik kontrol — nüks ve metakron lezyon takibi. %30-40 malign transformasyon riski nedeniyle tüm villöz adenomlar potansiyel olarak premalign kabul edilmelidir.
Villöz adenomlar tüm kolorektal adenomların en yüksek malign dönüşüm riskini taşır (%40'a kadar). Boyut arttıkça kanser riski artar. Komplet endoskopik rezeksiyon veya cerrahi gerektirir.