Stump apandisit, önceki apendektomi (laparoskopik veya açık) sonrası kalan appendiks güdüğünün (stump) akut enflamasyonudur. İnsidansı düşük (%1/50.000 apendektomi) olmasına rağmen klinik olarak büyük tanısal zorluk oluşturur — hasta ve klinisyen 'apandisit ekarte' kabul eder. Güdük uzunluğu >5 mm olduğunda risk artar. BT'de çekal baziste enflamatuar kısa tübüler yapı, peristump fat stranding ve cerrahi materyal (klips/sütür) birlikteliği tanıya götürür. Tanıda gecikmeler perforasyon, apse ve sepsis gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. İlk apendektomi ile stump apandisit arasındaki süre günlerden yıllara uzayabilir (ortalama 8-10 yıl).
Yaş Aralığı
10-80
En Sık Yaş
40
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir
Stump apandisit, apendektomi sırasında bırakılan rezidüel appendiks güdüğünün enflamasyonudur. Patofizyoloji primer akut apandisitle aynıdır: güdük lümeninin tıkanması (fekalit, lenfoid hiperplazi, yapışıklık veya kıvrılma) intraluminal basıncı artırır, mukozal bariyer bozulur ve bakteriyel translokasyon gerçekleşir. Güdük uzunluğu >5 mm olduğunda yeterli lüminal alan kalır ve tıkanma riski artar. Laparoskopik apendektomide güdük uzunluğunun kontrol edilmesi daha zor olabilir — bazı serilerde laparoskopik prosedürlerden sonra stump apandisit oranı daha yüksek bildirilmiştir. Enflamasyon güdük duvarını transmural olarak etkiler ve çevre dokulara yayılır — BT'de bu peristump fat stranding olarak görülür. Perfore primer apandisit sonrası inkomplet apendektomi (güdüğün tanımlanamaması) özel bir risk faktörüdür. BT'de enflamatuar güdük yapısı çekal baziste kısa tübüler yapı olarak görülür — cerrahi klipsler veya sütür materyali varlığı önceki operasyonu doğrular ve tanıya yönlendirir.
Çekal baziste cerrahi klips veya sütür materyali ile birlikte enflamatuar, dilate kısa tübüler yapının (güdük) ve peristump fat stranding'in birlikteliği stump apandisit için patognomoniktir. Bu triad — cerrahi materyal + enflamatuar güdük + fat stranding — önceki apendektomi öyküsü ile birleştiğinde tanıyı kesinleştirir. Klinisyenlerin bu kombinasyonu tanımaları yaşam kurtarıcı olabilir çünkü tanı gecikmesi %60-70 perforasyon oranına yol açar.
Çekal baziste enflamatuar, dilate kısa tübüler yapı (güdük). Güdük çapı >5 mm ve duvar kalınlaşması (>3 mm) gösterir. Lümen sıvı veya fekal materyal ile dolu olabilir. Tam apendiksten farklı olarak güdük kısadır (genellikle <3 cm) ve çekal baziste sonlanır.
Rapor Cumlesi
Çekal baziste yaklaşık ___ mm çapında, kalınlaşmış duvarlı kısa tübüler enflamatuar yapı (appendiseal güdük) izlenmekte olup stump apandisit ile uyumludur.
Güdük çevresindeki yağ dokusunda dansite artışı (fat stranding). Enflamasyonun peristump dokulara transmural yayılımını gösterir. Primer apandisitteki periapendiseal fat stranding ile aynı mekanizma — ancak lokalizasyonu çekal bazis ile sınırlıdır.
Rapor Cumlesi
Güdük çevresinde belirgin peristump yağ dokusu dansite artışı (fat stranding) izlenmektedir.
Çekal baziste metalik cerrahi klipsler veya sütür materyali. Önceki apendektominin direkt BT kanıtıdır. Klipsler güdüğün proksimal ucunda (kapatma hattında) izlenir ve güdüğü tanımlamada referans noktası oluşturur.
Rapor Cumlesi
Çekal baziste önceki apendektomiye ait cerrahi klipsler/sütür materyali izlenmektedir.
Çekal baziste komprese edilemeyen kısa tübüler yapı (güdük). Çevre yağ dokusunda ekojenite artışı (enflamasyon). Graded compression tekniği ile değerlendirilir. Tam appendiksten farklı olarak yapı kısadır ve çekumdan kör-uç şeklinde sonlanmaz — cerrahi kapatma noktasında sonlanır.
Rapor Cumlesi
Çekal baziste komprese edilemeyen, yaklaşık ___ mm çapında kısa tübüler yapı ve çevresinde hiperekoik yağ dokusu izlenmekte olup stump apandisit ile uyumludur.
Güdükte T2A'da yüksek sinyal (enflamatuar ödem). Peristump dokularda da T2 sinyal artışı izlenir. T2 fat-sat sekansları peristump ödemi en iyi gösterir. Gebelerde ve genç hastalarda radyasyon-free alternatif olarak tercih edilir.
Rapor Cumlesi
Appendiseal güdükte T2 sinyal artışı ve peristump dokularda ödem izlenmekte olup stump apandisit ile uyumludur.
Komplike stump apandisitte: güdük duvar devamlılığında kesinti, peristump serbest sıvı, ekstraluminal hava, apse formasyonu (rim kontrastlanan koleksiyon). Stump apandisitte perforasyon oranı primer apandisitten yüksektir (%60-70 vs %20-30) çünkü tanı gecikir.
Rapor Cumlesi
Appendiseal güdük çevresinde serbest sıvı/hava ve ___ cm boyutunda rim kontrastlanan koleksiyon izlenmekte olup perfore stump apandisit ile uyumludur.
Kriterler
Enflamatuar güdük, peristump fat stranding mevcut. Perforasyon, apse veya serbest hava yok. Nadir alt tip — çoğu olgu komplike olarak başvurur.
Ayirt Edici Ozellikler
Tamamlayıcı apendektomi ile tedavi edilir. Erken tanı komplikasyonları önler. Antibiyotik + elektif cerrahi planlanabilir.
Kriterler
Güdük duvar devamlılığında kesinti, ekstraluminal hava, serbest sıvı. Olguların %60-70'inde gelişir (primer apandisitten çok daha yüksek). Tanı gecikmesi ana neden.
Ayirt Edici Ozellikler
Acil cerrahi gerektirir. Yüksek morbidite. Çekal rezeksiyon gerekebilir (güdüğün çekal bağlantı alanı geniş enflamasyon gösterebilir).
Kriterler
Peristump rim kontrastlanan sıvı koleksiyonu. Omentum ve barsak yapışmasıyla sınırlanmış lokalize enfeksiyon.
Ayirt Edici Ozellikler
Perkütan drenaj + IV antibiyotik ile başlangıç tedavisi. Gecikmiş tamamlayıcı apendektomi 6-8 hafta sonra. Önceki cerrahiden yapışıklıklar drenajı zorlaştırabilir.
Ayirt Edici Ozellik
Primer akut apandisitte tam appendiks dilate ve enflamedir — cerrahi klips veya önceki apendektomi kanıtı yoktur. Stump apandisitte güdük kısadır ve cerrahi materyal eşlik eder. Klinik öykü (önceki apendektomi) ayırıcı tanının anahtarıdır.
Ayirt Edici Ozellik
Çekal divertikülitten ayrımı: Divertikülitte çekal duvarda fokal kalınlaşma ve enflamatuar divertikül görülür, tübüler güdük yapı yoktur. Stump apandisitte kısa tübüler güdük ve cerrahi klipsler tanısaldır. Her iki durumda da çekal bazis enflamasyonu mevcuttur.
Ayirt Edici Ozellik
Crohn hastalığında terminal ileum kalınlaşması, skip lezyonlar, comb sign ve fistül traktları görülür — multifokal tutulum tipiktir. Stump apandisitte bulgular çekal bazise ve güdüğe izole lokalizedir. Crohn'da cerrahi klips bulunmaz (önceki apendektomi dışında).
Ayirt Edici Ozellik
Çekal adenokarsinom kitle formasyonu, apple-core görünümü ve bölgesel lenfadenopati gösterir — daha kronik süreçtir. Stump apandisit akut enflamatuar bulgular (fat stranding, duvar kontrastlanması) ile başvurur. Adenokarsinomda cerrahi klips beklenmez.
Aciliyet
emergentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upStump apandisit acil cerrahi endikasyondur — tamamlayıcı apendektomi (güdük rezeksiyonu) gerektirir. Tanı gecikmesi en büyük tehlikedir: olguların %60-70'inde perforasyon gelişir (primer apandisitte %20-30). Gecikmenin nedeni hasta ve klinisyenin apandisiti ekarte kabul etmesidir. Radyologlar için kritik mesaj: önceki apendektomi öyküsü olan hastada sağ alt kadran ağrısı ve çekal bazis enflamasyonunda stump apandisit akla gelmelidir. BT'de cerrahi klips aramalı ve güdük yapıyı değerlendirmelidir. İlk apendektomide güdüğün <3 mm tutulması önleyicidir. Komplike olgularda çekal rezeksiyon gerekebilir. Patolojik inceleme tümör (karsinoid, müsinöz neoplazm) ekartasyonu için zorunludur.
Tamamlayıcı apendektomi (güdük rezeksiyonu) gerektirir. Cerrahi öykü bilinmezse tanı gecikebilir ve komplikasyonlar (perforasyon, apse) gelişebilir. Güdüğün >5 mm bırakılması risk faktörüdür. İlk cerrahide güdüğün kısa tutulması (<3 mm) önleyicidir.