Safra çamuru (sludge), safra kesesinde kalsiyum bilirubinat kristalleri, kolesterol monohidrat kristalleri ve müsin karışımından oluşan partiküler materyaldir. Safra stazı, uzun süreli açlık, TPN, gebelik ve kritik hastalık durumlarında gelişir. Çoğu asemptomatiktir ve spontan rezolüsyon gösterebilir. Ancak safra taşı oluşumunun öncüsü olabilir ve nadir durumlarda akut kolesistit veya akut pankreatite yol açabilir. US'de gravitasyonel olarak bağımlı pozisyonda biriken düşük ekojenli materyal olarak izlenir ve akustik gölge oluşturmaz.
Yaş Aralığı
25-80
En Sık Yaş
50
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Sık
Safra sludge'ı safra stazının sonucudur. Normal koşullarda safra kesesi düzenli kontraksiyon ile safra bileşenlerini karıştırır ve konsantre eder. Staz durumunda (açlık, TPN, gebelik) safra kesesi kontraksiyonu azalır ve safra bileşenleri çökelmeye başlar. Kalsiyum bilirubinat kristalleri ilk çökelen bileşendir — bilirubin glukuronidazın bilirubin dekonjugasyonunu katalize etmesi ile oluşur. Kolesterol kristalleri süpersature safradan çökelir ve müsin jeli bu kristalleri bir arada tutar. US'de akustik gölgenin olmaması sludge'ın taş gibi kompakt katı yapıda olmamasından kaynaklanır — gevşek partiküler yapı ultrason enerjisini tamamen absorbe edemez. Sludge safra taşı oluşumunun ilk basamağı olabilir ve %5-15 hastada taşa dönüşür.
Safra kesesinde bağımlı pozisyonda biriken düşük ekojenli materyal + akustik gölge yokluğu + pozisyon değişikliğinde yavaş hareket. Bu üçlü sludge'ı taştan (akustik gölge var) ve polipten (immobil) ayırır. Berrak safra sıvısı ile arasında horizontal sıvı-sludge seviyesi oluşturması tipiktir.
Safra kesesi lümeninde gravitasyonel olarak bağımlı pozisyonda biriken düşük düzeyde ekojenik materyal. Üst kısımda berrak safra sıvısı, alt kısımda sludge tabakası ile sıvı-sludge seviyesi oluşur. Akustik gölge yoktur.
Rapor Cumlesi
Safra kesesinde bağımlı pozisyonda düşük ekojenli materyal (sludge) izlenmekte olup akustik gölge oluşturmamaktadır.
Tumefaktif (organize) sludge: sludge materyalinin kitle benzeri yapı oluşturması ('sludge ball'). Polip veya tümör ile karışabilir. Pozisyon değişikliğinde yavaşça hareket etmesi ve Doppler'da vaskülarite olmaması ayırt edicidir.
Rapor Cumlesi
Safra kesesinde kitle benzeri organize sludge (tumefaktif sludge) izlenmektedir — Doppler'da vaskülarite saptanmamaktadır.
Kontrastsız BT'de safra kesesinde bağımlı pozisyonda hafif hiperdens materyal — safra sıvısından daha yoğun. Kalsiyum bilirubinat kristallerinin yoğunluğunu yansıtır.
Rapor Cumlesi
Kontrastsız BT'de safra kesesinde bağımlı pozisyonda hafif hiperdens materyal izlenmekte olup safra sludge'ı ile uyumludur.
T1A MR'da safra sludge'ı proteinöz ve konsantre yapısı nedeniyle T1 hiperintens görülebilir. Normal safra sıvısı T1'de hipointenstir — bu kontrast farkı sludge'ı belirginleştirir.
Rapor Cumlesi
T1A MR'da safra kesesinde T1 hiperintens materyal izlenmekte olup safra sludge'ı ile uyumludur.
T2A MR'da sludge safra sıvısından daha düşük sinyal gösterir (ara sinyal). Safra sıvısı T2'de çok parlaktır, sludge ise partiküler yapısı nedeniyle daha düşük sinyal verir.
Rapor Cumlesi
T2A MR'da safra kesesinde safra sıvısından daha düşük sinyal gösteren materyal izlenmekte olup sludge ile uyumludur.
Doppler US'de sludge materyalinde vaskülarite saptanmaz — poliplerden ve tümörlerden ayrımda kritik bulgu. Tumefaktif sludge'da bile Doppler akım sinyali yoktur.
Rapor Cumlesi
Sludge materyalinde Doppler US'de vaskülarite saptanmamıştır.
Kriterler
Homojen düşük ekojenli materyal — sıvı-sludge seviyesi oluşturur. En sık form.
Ayirt Edici Ozellikler
Düzgün tabaka şeklinde birikir. Pozisyon değişikliğinde kolayca hareket eder. Spontan rezolüsyon olasılığı yüksek.
Kriterler
Organize sludge topu — kitle benzeri görünüm. Polip veya tümörle karışabilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Kitle benzeri yapı ancak: Doppler'da vaskülarite yok, pozisyon değişikliğinde yavaş hareket, akustik gölge yok. Takip US ile boyut değişikliği veya rezolüsyon doğrulanabilir.
Kriterler
Çok küçük (<3 mm) kristaller — sludge ve taş arasında geçiş formu. Bazen akustik gölge ipuçları verebilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Sludge'a göre daha yüksek ekojenite. Hafif akustik gölge ipuçları olabilir. İdiopatik rekürren pankreatit nedeni olabilir.
Ayirt Edici Ozellik
Safra taşları belirgin hiperekojenik yapı ve temiz posterior akustik gölge gösterir — sludge'da akustik gölge yoktur. Taşlar pozisyon değişikliğinde hızla hareket ederken sludge yavaşça akar.
Ayirt Edici Ozellik
Polipler duvara yapışıktır ve pozisyon değişikliğinde hareket etmez (immobil). Pedünküllü polipler Doppler'da vaskülarite gösterebilir. Sludge mobil ve avaskülerdir.
Ayirt Edici Ozellik
Safra kesesi karsinomunda intraluminal kitle vaskülarize yapıdadır (Doppler pozitif), immobildir ve duvar destrüksiyonu/invazyonu gösterebilir. Sludge avasküler, mobil ve duvar invazyonu göstermez.
Ayirt Edici Ozellik
Akut kolesistitte duvar kalınlaşması, perikolesistik sıvı ve pozitif Murphy bulgusu mevcuttur. İzole sludge'da bu inflamatuar bulgular yoktur.
Aciliyet
surveillanceYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
6-monthSafra sludge'ı çoğunlukla benign ve geçici bir durumdur. Predispozan faktör düzeldiğinde (açlık sonlanması, TPN kesilmesi, doğum sonrası) spontan rezolüsyon olasılığı yüksektir. Tedavi genellikle gerekmez — altta yatan nedenin düzeltilmesi yeterlidir. Ancak semptomatik sludge (bilier kolik, pankreatit) durumunda kolesistektomi endikedir. Persistan sludge safra taşı gelişimi açısından risk faktörüdür — 6 ay sonra kontrol US önerilir. Tumefaktif sludge'da polip/tümör ekartasyonu için kısa dönem takip US (4-6 hafta) ile rezolüsyon veya stabilite doğrulanmalıdır.
Safra camuru genellikle benign ve gecici bir durumdur. Altta yatan neden ortadan kalkinca cogunlukla kendiliğinden cozulur. Ancak biliyer kolik, akut kolesistit veya pankreatite yol acabilir. Tumefaktif sludge neoplazi ile karisabilir.