Metastatik skuamöz hücreli karsinom (SCC) lenf nodu tutulumu, baş-boyun bölgesinde en sık görülen malign lenfadenopati nedenidir. Orofarenks, larenks, hipofarenks ve oral kavite SCC'leri genellikle ipsilateral servikal lenf nodu zincirlerine metastaz yapar. Santral nekroz, metastatik SCC nodlarının en karakteristik bulgusu olup %50-70 oranında görülür — küçük boyutlu (<10 mm) nodlarda bile saptanabilir. Kistik nekroz özellikle HPV-pozitif orofarenks SCC'lerinde belirgindir ve primer tümör küçük olmasına rağmen büyük kistik metastatik nodlar oluşabilir. Ekstranokal uzanım (ENE) evrelemeyi doğrudan etkiler ve T/N evresinden bağımsız olarak kötü prognoz göstergesidir.
Yaş Aralığı
45-80
En Sık Yaş
60
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Sık
SCC hücreleri primer tümörden lenfatik kanallar aracılığıyla bölgesel lenf nodlarına yayılır. Tümör hücreleri önce subkapsüler sinüslere yerleşir, ardından korteksi infiltre eder ve hiler yapıyı bozar. Santral nekroz, hızlı tümör büyümesinin vasküler arzı aşmasından kaynaklanır — merkezdeki tümör hücreleri iskemik nekroza uğrar ve BT'de düşük dansiteli merkezi alan, periferde kontrastlanan rim olarak görülür. HPV-pozitif orofarenks SCC'lerinde kistik nekroz özellikle belirgindir — bu tümörlerin keratinize olmayan yapısı ve kistik dejenerasyon eğilimi, büyük kistik metastatik nodlar oluşturur. Ekstranokal uzanım (ENE), tümörün lenf nodu kapsülünü aşıp çevre yumuşak dokuya invazyon yapmasıdır — BT'de perinodal yağ planlarının silinmesi ve düzensiz sınır olarak izlenir.
Lenf nodu içinde santral düşük dansiteli alan (nekroz) ve periferik rim kontrastlanma. Servikal lenf nodlarında santral nekroz, SCC metastazı için en spesifik bulgudur (%95+ spesifisite). Küçük boyutlu nodlarda bile saptanması metastazı güçlü şekilde düşündürür.
Kontrastlı BT'de santral nekroz (düşük dansiteli merkez) ve periferik rim kontrastlanma gösteren lenf nodu. Nekroz genellikle düzensiz sınırlıdır. Nod yuvarlak morfolojiye sahiptir ve hilum kaybolmuştur. Perinodal yağ planları silinmiş olabilir (ENE). HPV-pozitif tümörlerde neredeyse tamamen kistik görünüm izlenebilir.
Rapor Cumlesi
Servikal bölgede santral nekroz ve periferik rim kontrastlanma gösteren ... mm kısa aksli lenf nodu izlenmekte olup metastatik SCC ile uyumludur.
Yuvarlak, hipoekoik, hilumu kaybolmuş lenf nodu. İntranodal nekroz — santral anekoik/hipoekoik alan. Düzensiz sınırlı nekroz bölgesi ile heterojen iç yapı. Nod kapsülü kalınlaşmış ve düzensiz olabilir — ENE göstergesi. HPV-pozitif tümörlerde belirgin kistik komponent izlenebilir (lateral kistik kitle).
Rapor Cumlesi
Yuvarlak, hipoekoik, hilumu kaybolmuş, intranodal nekroz içeren lenf nodu izlenmekte olup metastatik lenfadenopati ile uyumludur.
Renkli Doppler'de periferik vaskülarite ve avasküler merkez izlenir. Nekrotik alan kan akımı göstermez (avasküler). Periferik viable tümör dokusu düzensiz vaskülarite gösterir. RI genellikle yüksektir (>0.8). Power Doppler'de periferde artmış, merkezde azalmış vaskülarite net olarak ayrılır.
Rapor Cumlesi
Lenf nodunda periferik vaskülarite ve avasküler nekrotik merkez izlenmektedir — nekrotik metastatik lenfadenopati ile uyumludur.
DWI'da periferik belirgin difüzyon kısıtlaması ve merkezi yüksek ADC (nekroz). Viable tümör periferde düşük ADC (0.6-0.9 × 10⁻³ mm²/s) gösterir. Nekrotik merkez yüksek ADC (>1.5) ile T2 parlama gösterir. Postkontrast T1'de rim kontrastlanma. ENE varsa çevre yumuşak dokuda düzensiz kontrastlanma.
Rapor Cumlesi
Lenf nodunda periferik difüzyon kısıtlaması ve merkezi nekroz (yüksek ADC) izlenmekte olup metastatik lenfadenopati ile uyumludur.
PET-BT'de halka şeklinde (ring-shaped) FDG tutulumu — periferik yoğun tutulum ve merkezi fotopenik alan (nekroz). SUVmax genellikle >5-10 düzeyindedir. Primer tümör bölgesinde eş zamanlı FDG tutulumu tanıyı destekler. ENE varlığında perinodal artmış tutulum izlenebilir.
Rapor Cumlesi
Servikal lenf nodunda halka şeklinde FDG tutulumu izlenmekte olup nekrotik merkez ve viable periferik tümör dokusuna işaret etmektedir (SUVmax: ...) — metastatik SCC ile uyumludur.
Nod kapsülünün aşılması ve çevre yumuşak doku invazyonu — perinodal yağ planlarının silinmesi, düzensiz nod sınırı, çevre kas veya damar invazyonu. Kontrastlanan tümör dokusunun nod sınırlarını aşarak çevre dokuya uzandığı izlenir. ENE varlığı AJCC 8. edisyon evrelemede N kategorisini otomatik olarak yükseltir.
Rapor Cumlesi
Metastatik lenf nodunda ekstranokal uzanım bulguları izlenmektedir — perinodal yağ planları silinmiş olup çevre yumuşak dokuya invazyon mevcuttur.
Kriterler
p16 pozitif, genellikle genç erkekler (<60 yaş), sigara öyküsü olmayabilir. Tonsil ve dil kökü primer tümörleri. Kistik nodal metastaz karakteristik.
Ayirt Edici Ozellikler
Belirgin kistik (neredeyse tamamen sıvı dansiteli) metastatik nod — brankiyal kleft kisti ile karışabilir. Primer tümör küçük olmasına rağmen büyük kistik LAP. İyi prognoz — HPV-negatif SCC'den daha yüksek sağkalım.
Kriterler
p16 negatif, genellikle ileri yaş (>60), sigara ve alkol öyküsü. Larenks, hipofarenks, oral kavite primer tümörleri. Solid nekrotik nod karakteristik.
Ayirt Edici Ozellikler
Solid nekrotik nod — kistik değişiklik daha az belirgin. ENE daha sık. Daha kötü prognoz — HPV-pozitif'e göre düşük sağkalım.
Kriterler
Servikal metastatik SCC nodu + primer tümör saptanamaz. Hastaların %3-5'inde görülür. PET-BT ve panendoskopi ile primer araştırılır.
Ayirt Edici Ozellikler
Kistik nodal metastaz varsa HPV-pozitif tonsil/dil kökü SCC olasıdır. PET-BT primer tümör saptama oranı %30-50. Tonsillektomi ve dil kökü biyopsisi önerilir.
Ayirt Edici Ozellik
TB lenfadenitte nodal matting (nodların birbirine yapışması), perinodal inflamatuar değişiklikler ve kalsifikasyon tipiktir — SCC metastazında matting yoktur, ENE ve primer tümör varlığı ayırıcıdır.
Ayirt Edici Ozellik
NHL'de multipl istasyonlarda konglomere LAP, sandwich sign ve bilateral tutulum tipiktir — SCC metastazı genellikle ipsilateral, primer tümör drenajına uygun istasyonlarda ve santral nekrozlu izlenir.
Ayirt Edici Ozellik
Adenokarsinom metastazında santral nekroz daha az sıktır, kistik değişiklik SCC'ye göre nadir ve primer tümör genellikle akciğer, meme veya GIS'tir — SCC metastazında kistik nekroz belirgin ve primer baş-boyun bölgesindedir.
Ayirt Edici Ozellik
Kedi tırmığı hastalığında genç hasta, kedi teması öyküsü, nekrotik nod ağrılıdır ve perifokal inflamatuar değişiklikler belirgindir — SCC metastazında ağrısız nod, bilinen primer tümör ve ENE ayırıcıdır.
Aciliyet
urgentYonetim
surgicalBiyopsi
GerekliTakip
specialist-referralMetastatik SCC nodal tutulum saptandığında multidisipliner tümör konseyi (KBB, radyasyon onkolojisi, medikal onkoloji) değerlendirmesi zorunludur. Primer tümör bilinmiyorsa PET-BT + panendoskopi ile araştırılmalıdır. ENE varlığı AJCC 8. edisyon'da evrelemeyi doğrudan etkiler ve kötü prognoz göstergesidir. Tedavi primer tümör evresi ve lokalizasyonuna göre cerrahi (boyun disseksiyonu) ± kemoradyoterapi şeklindedir. HPV-pozitif tümörlerde de-eskalasyon protokolleri araştırılmaktadır.
Metastatik SCC servikal LAP'ın en sık malign nedenidir. TNM evrelemede nodal evre (N) önemlidir: N1 (tek ipsilateral ≤3 cm), N2 (3-6 cm veya bilateral), N3 (>6 cm). Ekstrakapsüler yayılım (ENE) varlığı kötü prognostik faktördür ve tedaviyi değiştirir. HPV+ orofaringeal SCC metastazlarında kistik nekroz tipiktir ve HPV- SCC'ye göre daha iyi prognoza sahiptir.