Non-Hodgkin lenfoma (NHL), Hodgkin lenfoma dışındaki tüm lenfoproliferatif neoplazileri kapsayan heterojen bir hastalık grubudur. Tüm lenfomaların %85-90'ını oluşturur. B-hücreli (%85) ve T-hücreli (%15) olarak ikiye ayrılır. Düşük dereceli (indolent: folliküler, marjinal zon, küçük lenfositik) ve yüksek dereceli (agresif: diffüz büyük B-hücreli, Burkitt, mantle cell) tipler klinik ve radyolojik açıdan farklılık gösterir. NHL, Hodgkin lenfomadan farklı olarak atlayıcı (skip) tutulum paterni, sık ekstranodal tutulum (%40), nekroz eğilimi ve konglomere lenfadenopati gösterir. İleri evrede (%60-70) tanı alması sıktır.
Yaş Aralığı
20-75
En Sık Yaş
55
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir Değil
Non-Hodgkin lenfomada neoplastik lenfositler klonal proliferasyon gösterir ve normal lenf nodu mimarisini tamamen bozar. DLBCL'de hızlı hücre bölünmesi vasküler arzı aşarak nekroza yol açar — bu BT'deki heterojen kontrastlanma ve santral nekrozun nedenidir. Folliküler lenfomada yavaş büyüme ve düşük mitotik aktivite daha homojen yapıyı açıklar. Ekstranodal yayılım, tümör hücrelerinin hematojen ve lenfatik kanallar aracılığıyla uzak bölgelere göç etmesinden kaynaklanır — bu HL'nin ardışık yayılımından farklı olarak atlayıcı patern oluşturur. Konglomere lenfadenopati, komşu nodların kapsül aşırarak birbirine yapışmasından kaynaklanır. PET-BT'de FDG tutulumu tümör gradına bağlıdır: agresif NHL (DLBCL, Burkitt) yoğun tutulum gösterirken, indolent tipler (folliküler grad I-II) düşük-orta tutulum gösterebilir.
Mezenterik damarların (SMA ve dalları) lenfomatöz kitleler arasında sıkışmış görünümüdür. NHL'nin mezenterik tutulumuna oldukça spesifik bir bulgudur ve diğer mezenterik patolojilerden (karsinomatozis, dezmofit tümör) ayırt etmede yardımcıdır.
Kontrastlı BT'de birden fazla bölgede konglomere lenfadenopati izlenir. Nodlar birbirine yapışık, sınırları silikleşmiştir. Heterojen kontrastlanma ve santral nekroz alanları görülebilir (özellikle DLBCL'de). Vasküler sarılım (SMA, aorta, IVC) izlenebilir. Mezenterik, retroperitoneal ve pelvik istasyonlar sıklıkla tutulmuştur. Sandwich sign (mezenterik damarların lenfomatöz kitle arasında sıkışması) karakteristiktir.
Rapor Cumlesi
Multipl istasyonlarda konglomere lenfadenopati izlenmekte olup heterojen kontrastlanma ve santral nekroz alanları mevcuttur — non-Hodgkin lenfoma ile uyumludur.
PET-BT'de FDG tutulumu tümör alt tipine göre değişir. Agresif NHL'de (DLBCL, Burkitt, mantle cell) SUVmax genellikle >10-25 düzeyindedir. İndolent tiplerde (folliküler grad I-II) SUVmax 3-8 arasında olabilir. Tutulum atlayıcı patern gösterir — nonkontüg istasyonlar. Ekstranodal tutulum (dalak, kemik iliği, GIS, SSS) PET-BT'de en iyi değerlendirilir. Transformasyon (indolent→agresif) sırasında SUVmax belirgin artar.
Rapor Cumlesi
Nonkontüg lenf nodu istasyonlarında yoğun FDG tutulumu (SUVmax: ...) izlenmekte olup atlayıcı patern göstermektedir — non-Hodgkin lenfoma ile uyumludur.
Ultrasonografide yuvarlak, hipoekoik, hilumu kaybolmuş lenf nodları izlenir. Konglomere yapı — birden fazla nod birbirine yapışık, sınırlar silik. İntranodal nekroz (kistik alan) ve heterojen ekojenite agresif tiplerde görülebilir. Posteriör akustik amplifikasyon (psödokistik görünüm) çok hipoekoik nodlarda izlenebilir.
Rapor Cumlesi
Yuvarlak, hipoekoik, hilumu kaybolmuş, birbiriyle konglomere yapı oluşturan multipl lenf nodları izlenmektedir — lenfoproliferatif hastalık ile uyumludur.
Renkli Doppler'de kaotik, düzensiz vaskülarite paterni izlenir. Hiler vaskülarite kaybolmuş, yerine periferik, subkapsüler ve intranodal düzensiz vasküler dallanma gelmiştir. Power Doppler'de zengin vaskülarite ancak düzensiz dağılım gösterir. İntranodal vasküler resistif indeks yükselebilir (RI >0.8). Nekrotik alanlarda avasküler zonlar izlenebilir.
Rapor Cumlesi
Lenf nodlarında hiler vaskülarite kaybı ile kaotik periferik vaskülarite ve intranodal avasküler nekroz alanları izlenmektedir — malign lenfadenopati ile uyumludur.
DWI'da belirgin difüzyon kısıtlaması — agresif tiplerde ADC genellikle 0.4-0.8 × 10⁻³ mm²/s. İndolent tiplerde ADC daha yüksek olabilir (0.8-1.2). Nekrotik alanlarda heterojen ADC değerleri — nekroz yüksek ADC, viable tümör düşük ADC gösterir. Konglomere kitlelerde difüzyon kısıtlaması heterojen dağılım gösterir.
Rapor Cumlesi
Konglomere lenf nodu kitlesinde DWI'da belirgin ve heterojen difüzyon kısıtlaması izlenmekte olup nekrotik alanlarda ADC artışı mevcuttur — agresif lenfoma ile uyumludur.
Kontrastlı BT'de mezenterik damarlar (SMA dalları) lenfomatöz kitleler arasında 'sandviç' gibi sıkışmış izlenir — sandwich sign. Retroperitoneal büyük yumuşak doku kitlesi aortayı ve IVC'yi sarabilir (vascular encasement). Dalak tutulumu fokal hipodens lezyonlar veya diffüz splenomegali şeklinde görülebilir. Kemik iliği tutulumu difüz sklerotik/litik lezyonlar olarak izlenebilir.
Rapor Cumlesi
Mezenterik damarlar lenfomatöz kitleler arasında sandviç gibi sıkışmış izlenmektedir (sandwich sign) — non-Hodgkin lenfoma ile uyumludur.
Kriterler
En sık NHL alt tipi (%30-35). Agresif, hızlı büyüyen. Büyük boyutlu, heterojen kitleler, nekroz sık. SUVmax genellikle >10-15.
Ayirt Edici Ozellikler
Heterojen kontrastlanma, nekroz, hızlı büyüme. Ekstranodal tutulum sık (GIS, SSS, kemik). R-CHOP kemoterapisi ile %60-70 kür oranı.
Kriterler
İkinci sık NHL tipi (%20-25). İndolent, yavaş seyirli. t(14;18) BCL2 translokasyonu karakteristik. Yaygın LAP ancak semptomlar hafif olabilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Homojen kontrastlanan, küçük-orta boyutlu multipl nodlar. Nekroz nadir. PET'te düşük-orta FDG tutulumu (SUVmax 3-8). DLBCL'ye dönüşüm (transformation) %3/yıl risk.
Kriterler
Çok agresif, en hızlı büyüyen insan tümörlerinden biri (doubling time 24-48 saat). MYC translokasyonu. Çocuklar ve genç erişkinlerde sık. Abdominal tutulum ön planda (ileoçekal bölge).
Ayirt Edici Ozellikler
Büyük abdominal kitle, belirgin nekroz, tümör lizis sendromu riski. PET'te çok yoğun FDG tutulumu (SUVmax >15-20). Acil tedavi gerektirir — spontan tümör lizis hayatı tehdit edebilir.
Ayirt Edici Ozellik
HL'de kontüg yayılım, anterior mediastinal predileksiyon, homojen yapı ve nekroz yokluğu tipiktir — NHL'de atlayıcı patern, konglomere yapı, nekroz ve ekstranodal tutulum ayırıcıdır.
Ayirt Edici Ozellik
Metastatik adenokarsinomda primer tümör odağı, periferik kontrastlanan santral nekrotik nodlar ve nod sayısı ile sınırlı tutulum tipiktir — NHL'de primer odak yoktur, yaygın konglomere LAP ve sandwich sign ayırıcıdır.
Ayirt Edici Ozellik
TB'de rim kontrastlanma, nodal matting, kalsifikasyon ve perinodal infiltrasyon tipiktir — NHL'de homojen veya heterojen kontrastlanma, sandwich sign ve ekstranodal kitle ayırıcıdır. TB genellikle bir bölgeye sınırlıdır.
Ayirt Edici Ozellik
Castleman hastalığında (hyalin vasküler tip) tek, belirgin hipervasküler kitle ve yoğun homojen kontrastlanma tipiktir — NHL'de multipl konglomere nodlar ve heterojen kontrastlanma ayırıcıdır.
Aciliyet
urgentYonetim
medicalBiyopsi
GerekliTakip
specialist-referralNHL şüphesinde eksizyonel veya kor biyopsi ile doku tanısı zorunludur — İİAB alt tip belirleme için yetersizdir. Evreleme Ann Arbor/Lugano sistemi ile yapılır. FDG-avid tiplerde (DLBCL, Burkitt, mantle cell) PET-BT, FDG-nonavid tiplerde (marjinal zon, SLL) kontrastlı BT evreleme için kullanılır. Tedavi alt tipe göre farklılık gösterir: R-CHOP (DLBCL), R-CHOP/BR (folliküler), hyper-CVAD/R (Burkitt). Agresif tiplerde acil tedavi başlanmalıdır — tümör lizis sendromu riski nedeniyle. İndolent tiplerde watch-and-wait stratejisi uygulanabilir.
Non-Hodgkin lenfoma heterojen bir hastalık grubudur. İndolent (düşük dereceli — folliküler) ve agresif (yüksek dereceli — diffüz büyük B hücreli) tipler arasında prognoz ve tedavi büyük farklılık gösterir. Ann Arbor/Lugano evreleme sistemi kullanılır. PET-BT evreleme ve tedavi yanıtında standarttır. Agresif NHL R-CHOP ile tedavi edilir ve %60-70 kür oranına sahiptir.