Akut mediastinit, mediastinal dokuların akut bakteriyel enfeksiyonudur ve hayatı tehdit eden acil bir durumdur. En sık özofagus perforasyonu (Boerhaave sendromu, endoskopik/cerrahi perforasyon, yabancı cisim), sternotomi sonrası enfeksiyon ve orofarengeal/servikal enfeksiyonların kaudal yayılımından (descending nekrotizan mediastinit) kaynaklanır. BT'de mediastinal yağ planlarının silinmesi, sıvı koleksiyonları, pnömomediastinum (serbest hava), hava-sıvı seviyeleri ve çevre dokuların kalınlaşması patognomoniktir. Mortalite tedavisiz %40-60'a ulaşır; erken tanı ve acil cerrahi drenaj hayat kurtarıcıdır.
Yaş Aralığı
30-70
En Sık Yaş
50
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir
Akut mediastinit mediastinal dokuların polimikrobiyal bakteriyel enfeksiyonudur. Özofagus perforasyonunda tükürük ve gıda partikülleri ile kontamine mide asidinin mediastene sızması hızlı bakteriyel proliferasyonu tetikler — anaeroblar (Bacteroides, Peptostreptococcus), aeroblar (Streptococcus, Staphylococcus) ve gram-negatif basiller (E. coli, Klebsiella) birlikte enfeksiyon oluşturur. Descending nekrotizan mediastinitte derin boyun boşluklarındaki (parafarengeal, retrofarengeal) enfeksiyon fasiya planları boyunca kaudal olarak mediastene yayılır — boyun fasiyaları mediastene süreklilik gösterir ve enfeksiyonun yerçekimi ile aşağı ilerlemesine olanak tanır. BT'de pnömomediastinum özofageal perforasyon veya gaz üreten bakterilerin metabolik aktivitesini yansıtır — serbest hava mediastinal yağ içinde çok düşük dansiteli odaklar (-1000 HU) olarak görülür. Mediastinal yağ planlarının silinmesi inflamatuar ödem ve hücresel infiltrasyonun yağ dansitesini artırmasından kaynaklanır (normal yağ -100 HU iken enflamatuar değişiklik -20 ile +20 HU arası). Sıvı koleksiyonları organize apse formasyonunu gösterir — rim kontrastlanma avasküler nekrotik merkez ile periferik hiperperfüze granülasyon dokusu arasındaki farkı yansıtır.
Mediastinal yağ planlarının silinmesi + pnömomediastinum (serbest hava) + rim kontrastlanma gösteren sıvı koleksiyonu (apse) üçlüsü — akut mediastinitin patognomonik BT triadıdır.
Mediastinal yağ planlarının silinmesi ve yağ dansitesinin artması — normal mediastinal yağın temiz düşük dansitesi (-100 HU) kaybolur ve bulanık, artmış dansiteli görünüm ortaya çıkar. En erken BT bulgusudur ve diffüz enflamatuar infiltrasyonu yansıtır.
Rapor Cumlesi
Mediastinal yağ planlarında silinme ve dansite artışı izlenmekte olup akut mediastinal inflamasyon ile uyumludur.
Mediastinal yağ içinde serbest hava (pnömomediastinum) — lineer veya düzensiz hava kabarcıkları şeklinde görülür. Özofagus perforasyonunda patognomonik bulgudur. Hava özofagus çevresinde, büyük damarlar etrafında ve subkutan dokuya uzanabilir (subkutan amfizem).
Rapor Cumlesi
Mediastinal yağ içinde serbest hava izlenmekte olup pnömomediastinum mevcuttur; özofagus perforasyonu ekarte edilmelidir.
Mediastende sıvı koleksiyonları — organize apse formasyonu rim kontrastlanma (periferik kalın duvar kontrastlanması + santral düşük dansiteli nekrotik merkez) gösterir. Hava-sıvı seviyeleri gaz üreten bakterilerin varlığını gösterir. Koleksiyonlar anterior, orta veya posterior mediastene yerleşebilir.
Rapor Cumlesi
Mediastende rim kontrastlanma gösteren sıvı koleksiyonu (apse) izlenmekte olup acil cerrahi drenaj gereksinimi değerlendirilmelidir.
Özofagus duvar kalınlaşması ve/veya duvar bütünlüğünün bozulması — perforasyon yeri olarak fokal duvar defekti, periözofageal hava ve sıvı izlenir. Oral kontrast verildiğinde ekstravazasyon perforasyon yerini doğrular. Alt özofagus sol posterolateral duvar en sık perforasyon bölgesidir (Boerhaave sendromu).
Rapor Cumlesi
Özofagus duvarında fokal kalınlaşma/defekt ve periözofageal hava/sıvı izlenmekte olup özofagus perforasyonu ile uyumludur.
Plevral efüzyon (genellikle sol tarafta, Boerhaave'de) ve/veya perikardiyal efüzyon — mediastinal enfeksiyonun komşu seröz boşluklara yayılımını gösterir. Empiema gelişimi plevral sıvıda septasyon ve kontrastlanma ile kendini gösterir.
Rapor Cumlesi
Sol/bilateral plevral efüzyon ve perikardiyal efüzyon izlenmekte olup mediastinal enfeksiyonun komşu boşluklara yayılımı ile uyumludur.
Descending nekrotizan mediastinitte boyundan mediastene kaudal yayılım — retrofarengeal ve parafarengeal yumuşak doku kalınlaşması, boyun yağ planlarının silinmesi ve mediastene süreklilik gösteren sıvı koleksiyonu. Boyun BT'si ile mediastinal BT arasında devamlılık gösterilmelidir.
Rapor Cumlesi
Retrofarengeal/parafarengeal yumuşak doku kalınlaşması ve sıvı koleksiyonu boyundan mediastene kaudal devam etmekte olup inen nekrotizan mediastinit ile uyumludur.
Kriterler
Spontan (Boerhaave: kusma sonrası sol alt özofagus perforasyonu), iyatrojenik (endoskopi, cerrahi, stent), travmatik (yabancı cisim, korozif madde). Periözofageal hava, sol plevral efüzyon karakteristik.
Ayirt Edici Ozellikler
Oral kontrast ile perforasyon yeri doğrulanabilir. Mackler triadı: kusma + göğüs ağrısı + subkutan amfizem. Erken cerrahi onarım kritik.
Kriterler
Derin boyun enfeksiyonundan (peritonsillar/parafarengeal/retrofarengeal apse, diş enfeksiyonu, Ludwig anjini) kaudal yayılım. Boyun-mediastinum fasyal plan sürekliliği BT'de gösterilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Boyun BT'si ile mediastinal BT birlikte değerlendirilmelidir. Geniş alan BT zorunludur. Agresif cerrahi debridman + drenaj + uzun süreli antibiyoterapi gerekir.
Kriterler
Median sternotomi sonrası (%1-5), genellikle koroner bypass veya kapak cerrahisi sonrası. Sternal dehisens, sternal osteomiyelit, retrosternal sıvı koleksiyonu. Cerrahi sonrası 2-4 hafta içinde gelişir.
Ayirt Edici Ozellikler
Sternal tellerin etrafında sıvı, sternal açılma, retrosternal hava ve sıvı. Normal postoperatif değişikliklerden (6 hafta sonra devam eden sıvı/hava şüpheli) ayrım kritik. S. aureus en sık patojen.
Ayirt Edici Ozellik
Fibrozan mediastinit kronik fibröz kitle ve kalsifikasyon gösterir, akut enfeksiyon bulguları (sıvı, hava, ateş) yoktur. Akut mediastinit sıvı koleksiyonları, pnömomediastinum ve septik tablo ile akut prezentasyon gösterir.
Ayirt Edici Ozellik
Lenfoma solid lenfadenopatiler şeklinde, pnömomediastinum ve apse formasyonu olmaksızın görülür. Akut mediastinit sıvı koleksiyonları, serbest hava ve akut enfeksiyon bulguları gösterir.
Ayirt Edici Ozellik
Teratom iyi sınırlı, yağ-sıvı-kalsifikasyon içeren heterojen kitledir. Akut mediastinit infiltratif, kötü sınırlı, sıvı koleksiyonları ve pnömomediastinum gösterir.
Ayirt Edici Ozellik
Bronkojenik kist iyi sınırlı, ince duvarlı, kontrastlanma göstermeyen kistik lezyondur. Akut mediastinit infiltratif, kötü sınırlı, rim kontrastlanma gösteren sıvı koleksiyonları ve pnömomediastinum ile birliktedir. Enfekte bronkojenik kist akut mediastiniti taklit edebilir ancak lokalize kalır.
Aciliyet
emergentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralAkut mediastinit hayatı tehdit eden cerrahi acildir — mortalite tedavisiz %40-60, tedaviyle %10-25'e düşer. Acil geniş spektrumlu antibiyoterapi (aerob+anaerob kapsam) başlanmalı ve acil cerrahi drenaj/debridman planlanmalıdır. Özofagus perforasyonunda primer onarım veya stent yerleştirme uygulanır. Descending nekrotizan mediastinitte agresif servikal + mediastinal cerrahi debridman gerekir. BT bulguları saptandığında göğüs cerrahisi acil konsültasyonu zorunludur. Postoperatif seri BT ile tedavi yanıtı izlenir.
Akut mediastinit hayatı tehdit eden bir acil durumdur ve mortalite %40-50'ye ulaşabilir. Acil cerrahi drenaj ve geniş spektrumlu antibiyotik tedavisi gereklidir. Özofagus perforasyonu varsa cerrahi onarım uygulanır. Erken BT tanısı sağkalım açısından kritiktir.