Over torsiyonu, overin ve/veya tuba uterina'nın kendi vasküler pedikülü etrafında dönmesidir. Jinekolojik acillerin %3'ünü oluşturur. Venöz dönüş bozulmasıyla başlar, ardından arteriyel kan akımı kesilir ve over iskemisi/nekrozu gelişir. Erken tanı ve cerrahi müdahale over koruyucu tedavi (detorsiyon) için kritiktir. Geç tanı over nekrozu ve ooferektomi gerektirir. Reprodüktif çağdaki kadınlarda daha sık olup over kist/tümörü zemin hazırlayıcı faktördür.
Yaş Aralığı
15-45
En Sık Yaş
25
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir Değil
Over torsiyonunda over ve/veya tuba uterina vasküler pedikül etrafında döner. İlk olarak düşük basınçlı venöz ve lenfatik dönüş bozulur — bu overde konjesyon, ödem ve büyümeye yol açar. Artmış interstisyel basınç arteriyel akımı da bozar ve over iskemisi başlar. Bu patofizyolojik süreç görüntüleme bulgularını doğrudan belirler: konjesyon → overde büyüme ve periferik folliküller (stromal ödem follikülleri perifere iter); venöz staz → over parankiminde ödem (T2/FLAIR hiperintensite, US'de azalmış ekojenite); arteriyel oklüzyon → Doppler'da azalmış/kayıp akım ve BT/MR'da kontrastlanma kaybı. Whirlpool bulgusu bükülmüş vasküler pedikülün Doppler veya BT'deki doğrudan görüntüsüdür.
Bükülmüş vasküler pedikülün renkli Doppler'da spiral/girdap şeklinde görünümüdür. Ovaryen damarlar ve tuba uterina pedikül etrafında birden fazla kez döner — bu dönme renkli Doppler'da iç içe geçmiş kırmızı-mavi renk eşlenmesi (spiral patern) olarak izlenir. Over torsiyonunun en spesifik ultrason bulgusudur (%87-94 özgüllük). B-mod'da da bükülmüş pedikül konsantrik hiperekoik ve hipoekoik halkaların alternanslı dizilimi olarak ('target sign') görülebilir. Whirlpool bulgusu torsiyon derecelendirmesinde de yardımcıdır — pedikül etrafında dönme sayısı arttıkça iskemi riski artar.
Büyümüş over (genellikle >5 cm) ile perifere itilmiş folliküller. Stromal ödem follikülleri periferye iter ve 'periferik follikül bulgusu' oluşur. Over stroması hipoekoik/ödemli görünümdedir.
Rapor Cumlesi
Over belirgin büyümüş olup (... cm) perifere itilmiş folliküler yapılar izlenmektedir; bu bulgular over torsiyonu ile uyumludur.
Doppler incelemede overde azalmış veya kayıp arteriyel/venöz akım. Venöz akım önce kaybolur (düşük basınç). İleri evrede arteriyel akım da kaybedilir. Whirlpool sign — vasküler pedikülde spiral/girdap şeklinde Doppler sinyali.
Rapor Cumlesi
Doppler incelemede overde arteriyel/venöz akım izlenmemekte olup over torsiyonu ile uyumludur; whirlpool bulgusu mevcuttur.
Bükülmüş vasküler pedikülde spiral/girdap şeklinde Doppler sinyali (whirlpool sign). Tuba ve ovaryen damarların pedikül etrafında dönmesinin doğrudan görüntüsüdür. Over torsiyonunun en spesifik US bulgusudur.
Rapor Cumlesi
Vasküler pedikülde Doppler incelemede whirlpool bulgusu izlenmekte olup over torsiyonunu doğrulamaktadır.
Kontrastlı BT'de büyümüş over kontrastlanma göstermez veya azalmış kontrastlanma izlenir. İskemik over normal kontralateral overden belirgin farklıdır. Bükülmüş pedikül BT'de de spiral görünüm verebilir.
Rapor Cumlesi
Sol/sağ over belirgin büyümüş olup kontrastlı fazlarda kontrastlanma göstermemekte; bu bulgular over iskemisi/torsiyonu ile uyumludur.
T2A görüntülerde over stromasında belirgin ödem (hiperintensite). Periferik folliküller yüksek T2 sinyalli olup ödemli stromadan ayırt edilir. Over genel olarak büyümüş ve sinyal yoğunluğu artmıştır.
Rapor Cumlesi
T2A sekanslarda over stromasında belirgin ödem ile uyumlu hiperintensite izlenmekte olup over torsiyonu/iskemisini düşündürmektedir.
İleri evre torsiyonda DWI'da over parankiminde difüzyon kısıtlaması. Hemorajik infarkt alanlarında sitotoksik ödem nedeniyle parlak DWI sinyali. Bu bulgu nekroz geliştiğini gösterir.
Rapor Cumlesi
DWI'da over parankiminde difüzyon kısıtlaması izlenmekte olup hemorajik infarkt geliştiğini düşündürmektedir.
Kontrastsız BT'de overde yüksek dansiteli alanlar (50-70 HU) — hemorajik infarktı yansıtır. Periferal folliküler yapılar düşük dansiteli olup kontrastla fark artarak belirginleşir.
Rapor Cumlesi
Kontrastsız BT'de overde hemorajik infarkt ile uyumlu yüksek dansiteli alanlar izlenmektedir.
Kriterler
Sadece overin kendi ekseni etrafında dönmesi. Tuba uterina tutulmaz. Daha nadir.
Ayirt Edici Ozellikler
Pedikül daha kısa olabilir, whirlpool bulgusu sadece ovaryen damarlarda izlenir. Çocuk ve adölesan yaş grubunda daha sık.
Kriterler
Over ve tuba uterina birlikte vasküler pedikül etrafında döner. En sık form. Over kist/tümörü predispozan faktör.
Ayirt Edici Ozellikler
Dilate tuba uterina eşlik edebilir. Whirlpool bulgusu hem ovaryen hem tubal damarları içerir. Daha büyük pedikül alanı.
Kriterler
Over tekrarlayan şekilde torsiyon ve spontan detorsiyon yapar. Aralıklı pelvik ağrı atakları. Görüntüleme bulguları değişken.
Ayirt Edici Ozellikler
Ağrısız dönemde over normal görünebilir. Doppler akımı korunmuş olabilir. Büyümüş over + normal Doppler = intermitan torsiyon düşünülmeli. Ağrı atağı sırasında klasik bulgular izlenir.
Ayirt Edici Ozellik
Hemorajik kist genellikle normal boyutlu overde, retiküler/fibrin ağı paterni, Doppler'da çevresel vaskülarite ('ring of fire') korunmuştur, whirlpool bulgusu yoktur. Torsiyon ise büyümüş overde, periferik folliküller, azalmış/kayıp Doppler akımı ve whirlpool bulgusu ile ayrılır.
Ayirt Edici Ozellik
Tubo-ovaryen apse ateş + lökositoz + inflamatuar belirteçler yüksekliği ile seyreder. Kalın duvarlı kompleks kistik yapı, over-tuba birbirinden ayırt edilemez (cogwheel sign), internal debris, artmış vaskülarite. Torsiyon ise akut ağrı + whirlpool + azalmış akım ile ayrılır.
Ayirt Edici Ozellik
Endometrioma homojen hipoekoik iç ekolar ('buzlu cam'), kalın kapsül, siklik ağrı. Doppler akımı duvar çevresinde korunmuştur. Over boyutu genellikle normaldir. Torsiyon ise akut başlangıçlı ağrı, büyümüş over, periferik folliküller ve azalmış Doppler ile ayırt edilir.
Ayirt Edici Ozellik
Basit kist anekoik, ince duvarlı, posterior akustik güçlenme, asemptomatik veya hafif ağrı. Doppler normal. Over boyutu normal. Torsiyon genellikle mevcut bir kist zemininde gelişir — ancak büyümüş over, periferik folliküller ve kayıp Doppler akımı eklenir.
Aciliyet
emergentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upOver torsiyonu ACİL cerrahi endikasyondur. Erken tanı (<6-8 saat) over koruyucu laparoskopik detorsiyon imkanı sunar — over canlılığı korunursa ooferektomi gerekmez. Geç tanıda nekrotik over ooferektomisi zorunludur. Torsiyona yol açan predispozan lezyon (kist, tümör) varsa eş zamanlı tedavi edilir. Reprodüktif çağda over koruma önceliktir. Çocuklarda predispozan lezyon olmadan da görülebilir. Tanıda US ilk tercih modalitesidir — whirlpool sign ve azalmış Doppler akımı tanısaldır. BT/MR torsiyonun kesin dışlanması veya doğrulanması için kullanılır. Klinik şüphe yüksek ve görüntüleme equivocal ise → tanısal laparoskopi önerilir çünkü over kaybı riski beklenenden daha yüksektir.
Over torsiyonu cerrahi acildir. Erken tanı ve detorsiyon ile over kurtarılabilir. Gecikmiş tanıda iskemik nekroz ve over kaybı riski vardır. En sık dermoid kist ve büyük kistler torsiyona zemin hazırlar.