Mezenterik venöz tromboz (MVT), süperior mezenterik ven (SMV) veya inferior mezenterik ven (IMV) ve/veya bunların dallarında trombüs oluşumu ile karakterize vasküler bir acil durumdur. Tüm mezenterik iskemi olgularının %5-15'ini oluşturur. Patogenezde Virchow triadı (staz, endotel hasarı, hiperkoagülabilite) rol oynar; portal hipertansiyon, siroz, myeloproliferatif hastalıklar, trombofililer, oral kontraseptifler ve intraabdominal inflamasyon (pankreatit, apandisit, divertikülit) predispozan faktörlerdir. Trombüs mezenterik venöz drenajı bozarak barsak duvarında konjesyon, ödem, hemoraji ve sonuçta transmural iskemi/nekroza yol açar. BT anjiyografide SMV/IMV içinde dolma defekti, barsak duvar kalınlaşması, mezenterik ödem ve asit tanısal bulgulardır. Tedavide antikoagülasyon temeldir; peritonit bulguları varlığında cerrahi eksplorasyon gerekir.
Yaş Aralığı
30-75
En Sık Yaş
55
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir Değil
MVT'de trombüs oluşumu mezenterik venöz drenajı bozar ve venöz basınç artar. Venöz hipertansiyon barsak duvarında kapiller basıncı yükselterek transkapiller sıvı kaçağına neden olur → barsak duvar ödemi ve kalınlaşma. İlerleyen venöz staz eritrosit ekstravasasyonuna yol açar → submukozal hemoraji ve hemorajik barsak duvar kalınlaşması (BT'de hiperdens duvar). Venöz drenaj tam tıkandığında arteriyel inflow da bozulur → transmural iskemi ve nekroz gelişir. Nekrotik barsak segmentinden peritoneal kaviteye sıvı sızması asit oluşturur; perforasyon durumunda peritonit gelişir. BT'de venöz dolma defekti trombüsün doğrudan göstergesidir; barsak duvar kalınlaşması venöz konjesyonu, mezenterik bulanıklık perivenöz ödemi, asit ise ciddiyet derecesini yansıtır. Portal ven tutulumu varlığında karaciğer perfüzyon bozuklukları da eklenebilir.
Portal venöz fazda süperior mezenterik ven lümeninde kontrastlanmayan dolma defekti — akut mezenterik venöz trombozun doğrudan göstergesi.
Portal venöz fazda SMV lümeninde kontrastlanmayan dolma defekti. Akut trombozde trombüs hipodens ve homojendir; subakut evrede periferik kontrastlanma (ven duvarı inflamasyonu) görülebilir. Kronik trombozde ven kalibresi azalmış, kolateral damarlar gelişmiş ve trombüs kalsifiye olabilir. Dolma defektinin uzanımı (SMV gövdesi, dallar, portal ven) iskemik barsak segmentinin yaygınlığını tahmin ettirir.
Rapor Cumlesi
Süperior mezenterik vende dolma defekti izlenmekte olup akut mezenterik venöz tromboz ile uyumludur.
Tutulan barsak segmentinde diffüz duvar kalınlaşması (>3 mm) ve submukozal ödem. Venöz konjesyon nedeniyle barsak duvarı hemorajik olabilir — non-kontrast BT'de hiperdens duvar. Kontrastlı BT'de 'target sign' (hedef işareti) görülebilir: kontrastlanan mukoza, hipodens submukozal ödem ve kontrastlanan seroza. Duvar kalınlaşması diffüz ve simetrik olup arteriyel okluzyondaki segmental kalınlaşmadan farklıdır.
Rapor Cumlesi
Tutulan barsak segmentinde diffüz duvar kalınlaşması ve submukozal ödem izlenmekte olup mezenterik venöz konjesyon ile uyumludur.
Mezenterde diffüz bulanıklık, vasküler engorgement ve perivenöz ödem. Mezenterik venler genişlemiş ve engorje görünümdedir. Perivenöz yağ dokusu ödem nedeniyle dansitesi artmıştır (misty mesentery benzeri ancak vasküler patoloji zemininde). Bu bulgu venöz drenaj bozukluğunun mezentere yansımasıdır ve trombüsün ciddiyeti ile orantılıdır.
Rapor Cumlesi
Mezenterde diffüz bulanıklık, vasküler engorgement ve perivenöz ödem izlenmekte olup mezenterik venöz tromboza bağlı venöz konjesyon ile uyumludur.
Non-kontrast BT'de SMV lümeni içinde hiperdens trombüs (50-70 HU). Akut trombüs taze pıhtının yüksek hemoglobin konsantrasyonu nedeniyle çevre kan ve yumuşak dokudan daha yoğundur. Bu bulgu kontrastsız çekimlerde trombüsün doğrudan göstergesidir ve özellikle kontrast madde allerjisi olan hastalarda tanısal değer taşır. Kronik trombozde trombüs dansitesi düşer ve organize olur.
Rapor Cumlesi
Non-kontrast BT'de süperior mezenterik ven lümeninde hiperdens trombüs izlenmekte olup akut mezenterik venöz tromboz ile uyumludur.
Arteriyel fazda tutulan barsak segmentinde azalmış veya hetereojen duvar kontrastlanması. Venöz konjesyonun arteriyel inflow'u da bozması durumunda barsak duvarı yeterli kontrastlanma gösteremez. Kontrastlanma kaybı transmural iskeminin bir göstergesidir ve cerrahi müdahale gereksinimini düşündürür. Normal kontrastlanan komşu barsak segmentleri ile karşılaştırmalı değerlendirme önemlidir.
Rapor Cumlesi
Tutulan barsak segmentinde arteriyel fazda azalmış duvar kontrastlanması izlenmekte olup transmural iskemi riski açısından dikkatli değerlendirme önerilmektedir.
Peritoneal kavitede serbest sıvı (asit). Venöz tromboza bağlı transüdatif asit başlangıçta basit sıvı dansitesindedir (0-15 HU). İskemik barsak nekrozu geliştiğinde asit hemorajik hale gelebilir (>20 HU). Asit miktarı trombüsün ciddiyetini ve barsak iskemisinin yaygınlığını yansıtır. Masif asit ve hemorajik asit kötü prognoz göstergeleridir.
Rapor Cumlesi
Peritoneal kavitede serbest sıvı izlenmekte olup mezenterik venöz tromboza bağlı komplikasyon olarak değerlendirilmiştir.
Kriterler
Semptom süresi <4 hafta; SMV'de taze hipodens trombüs; barsak duvar kalınlaşması ve ödem
Ayirt Edici Ozellikler
Ani başlangıçlı karın ağrısı, kusma, kanlı dışkılama; BT'de genişlemiş SMV içinde dolma defekti ve barsak duvar ödemi
Kriterler
Semptom süresi 4-6 hafta; trombüs organize olmaya başlamış; erken kolateral gelişimi
Ayirt Edici Ozellikler
Kronikleşen karın ağrısı; BT'de organize trombüs, periferik rekanalizasyon başlangıcı ve erken kolateral venler
Kriterler
Semptom süresi >6 hafta; kavernöz transformasyon ve belirgin kolateral ağ; portal hipertansiyon bulguları
Ayirt Edici Ozellikler
Portal hipertansiyon, splenomegali, gastrik varisler; BT'de SMV kavernöz transformasyonu ve periportal/peripankreatik kolateral venöz ağ
Ayirt Edici Ozellik
Omental infarkt genellikle fokal yağ dansitesinde inflamatuar alan olup mezenterik ven trombozu görülmez; MVT'de ise venöz dolma defekti ve diffüz barsak tutulumu baskındır
Ayirt Edici Ozellik
Mezenterik pannikülitin fat ring sign'ı ve psödokapsülü vardır; MVT'de venöz dolma defekti, barsak duvar kalınlaşması ve hemorajik bulgular öne çıkar
Ayirt Edici Ozellik
Bakteriyel peritonitte diffüz peritoneal kalınlaşma ve kontrastlanma baskındır; MVT'de venöz dolma defekti ayırıcı bulgudur
Ayirt Edici Ozellik
Retroperitoneal hematom retroperitoneal alana sınırlı hiperdens koleksiyon olup mezenterik ven trombozu bulguları yoktur
Aciliyet
emergentYonetim
medicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralMVT acil antikoagülasyon gerektiren bir vasküler acildir. Tanı konulduğunda derhal heparin infüzyonu başlanmalıdır. Peritonit bulguları veya transmural iskemi/nekroz şüphesinde acil cerrahi eksplorasyon gerekir. Tromboliz veya mekanik trombektomi seçilmiş olgularda uygulanabilir. Altta yatan trombofili taraması yapılmalıdır.
MVT acil bir durumdur ve barsak iskemisi/nekrozu ile sonuçlanabilir. Erken tanı ve antikoagülasyon tedavisi kritik öneme sahiptir. Altta yatan nedenler (malignite, trombofili, siroz) araştırılmalıdır. Barsak nekrozu bulguları varsa cerrahi müdahale gerekir.