Süksentüryat (aksesuar) lob, ana plasenta lobundan ayrı, membranlar üzerinden bağlantı damarlarıyla beslenen ek plasenta parçasıdır. İnsidans ~%3-5'tir ve plasentanın en sık görülen morfolojik anomalilerinden biridir. Çoğu asemptomatiktir ve prenatal US'de insidental olarak saptanır; ancak iki önemli klinik riski vardır: (1) bağlantı damarları internal os'u geçerse vasa previa gelişir — membran rüptüründe fetal exsanguinasyon riski, (2) doğumda aksesuar lob uterin kavitede kalırsa retansiyon gelişir → postpartum kanama ve enfeksiyon riski. US'de ana lobdan ayrı, aynı ekojenitede plasenta dokusu + aralarında membranlar üzerinde seyreden bağlantı damarları izlenir. Prenatal tanı vasa previa taraması ve doğum planlaması için kritik öneme sahiptir — doğum ekibine bildirilmesi yaşam kurtarıcıdır.
Yaş Aralığı
18-45
En Sık Yaş
30
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir Değil
Süksentüryat lob, erken embriyonik dönemde villöz ağacın ana plasental disk dışında da desidual tabakada gelişmesiyle oluşur — bazı koryonik villüsler ana implantasyon alanından uzakta gelişmeye devam eder ve ayrı bir lob oluşturur. Bu durum implantasyon sırasındaki desidual yüzeyin düzensiz vaskülarizasyonu veya trofoblastik invazyonun periferik sınırlanması ile ilişkili olabilir. Ana lob ile aksesuar lob arasında vasküler bağlantı koryonik arterler ve venler aracılığıyla sağlanır — bu damarlar ana lobdan çıkarak membranlar (amnion + koryon) üzerinden serbest olarak seyreder ve aksesuar loba ulaşır. Kritik fark şudur: bu damarlar Wharton jeli (umbilikal korddaki koruyucu mukopolisakkarit jel) tarafından korunmaz ve plasenta dokusu tarafından da desteklenmez → mekanik olarak son derece savunmasızdırlar. Bağlantı damarlarının internal os'u geçmesi vasa previa oluşturur — membran rüptüründe (doğal veya amniyotomi) bu korunmasız damarlar yırtılarak fetal kan kaybına yol açar. Fetal kan hacmi term gebelikte yalnızca ~250 mL olduğundan, birkaç dakika içinde fatal exsanguinasyon gelişebilir. Doğum sırasında ana plasenta lobu doğduğunda, aksesuar lobun kavitede kalma riski vardır — uterin kontraksiyon aksesuar lobu ayrıştıramayabilir. Retine aksesuar lob uterin involüsyonu engelleyerek postpartum kanama ve enfeksiyon riskini artırır. Prenatal US'de aksesuar lob tanındığında bağlantı damarlarının seyri Doppler ile tam olarak haritalanmalı ve internal os ile ilişkisi kesin olarak belirlenmelidir — bu değerlendirme doğum yönetimini direkt olarak etkiler.
Ana lobdan ayrı plasenta dokusu + aralarında membranlar üzerinden seyreden bağlantı damarları (Doppler ile gösterilir) — süksentüryat lobun patognomonik bulgusu. Internal os ile ilişki vasa previa riskini, lobun lokalizasyonu retansiyon riskini belirler.
Ana plasenta lobundan birkaç cm mesafede, aynı ekojenitede ayrı plasenta dokusu izlenir. Loblar arasında membranlar ve amniyotik sıvı ile dolu boşluk vardır — bu alanda plasenta dokusu (villöz yapı) yoktur, sadece membranlar ve bağlantı damarları seyreder. Aksesuar lob genellikle 2-5 cm çapındadır, iyi sınırlıdır ve ana lobla aynı villöz doku yapısında olduğundan identik ekojenite gösterir. Lob boyutu ve lokalizasyonu üç boyutlu ölçümlerle belirlenir. Ana lobdan mesafesi ve internal os ile ilişkisi raporlanmalıdır.
Rapor Cumlesi
Ana plasenta lobundan __ cm mesafede, __ × __ mm boyutunda ayrı plasenta dokusu (süksentüryat lob) izlenmektedir — __ (alt uterin segment/lateral/posterior) lokalizasyonludur.
Renkli Doppler'de ana lob ile aksesuar lob arasında membranlar üzerinden seyreden bağlantı damarları (genellikle 1-2 koryonik arter + 1 ven, çap 2-4 mm) gösterilir. Damarların tüm seyri membranlar boyunca takip edilir ve internal os ile ilişkisi kesin olarak değerlendirilir — damarlar os'u geçiyorsa vasa previa tanısı konur ve planlı sezaryen zorunlu hale gelir. Pulse-wave Doppler ile fetal kalp hızına senkron akım doğrulanarak maternal damarlardan ayırt edilir.
Rapor Cumlesi
Renkli Doppler'de ana lob ile aksesuar lob arasında membranlar üzerinde seyreden bağlantı damarları gösterilmektedir — internal os ile ilişki: ___ (geçmiyor / geçiyor — vasa previa).
T2 ağırlıklı MR'da ana lobdan ayrı plasenta dokusu (aynı sinyal intensitesinde — intermediate T2) izlenir. Bağlantı damarları hızlı akımlı fetal arter akımı nedeniyle flow-void (sinyal kaybı) olarak görülebilir — siyah tübüler yapılar. Loblar arasındaki boşlukta amniyotik sıvı yüksek T2 sinyal gösterir. MR özellikle obez hastalarda, posterior plasentada veya US ile kesin lokalizasyon yapılamayan olgularda tamamlayıcıdır. Sagittal ve koronal düzlemlerde lobun kaviteye ve os'a göre pozisyonu ile damar seyrinin tam değerlendirilmesi yapılır.
Rapor Cumlesi
MR'da ana lobdan ayrı plasenta dokusu izlenmekte olup süksentüryat lob ile uyumludur; bağlantı damarları flow-void olarak gösterilmektedir.
Ana lob ile aksesuar lob arasında membranlarla köprülenmiş alan izlenir — bu alanda plasenta dokusu yoktur, sadece membranlar ve bağlantı damarları vardır. Amniyotik sıvı bu boşluğu doldurur. Bu bulgu süksentüryat lobu fokal plasental kalınlaşma veya bilobat plasentanın sürekli formasından ayırt eder.
Rapor Cumlesi
Ana lob ile aksesuar lob arasında __ cm genişliğinde membranlarla köprülenmiş alan izlenmektedir — bu alanda plasenta dokusu yoktur.
Aksesuar lob genellikle alt uterin segmentte veya lateral duvarda lokalize olup internal os ile ilişkisi değerlendirilir. Alt segmentteki lob doğum sırasında retansiyon ve kanama riski taşır — özellikle sezaryen sırasında cerrahi alanın içinde kalabilir. Aksesuar lobun fundal lokalizasyonu retansiyon riski açısından daha düşük risk taşır ancak bağlantı damarları hala os'u geçebilir.
Rapor Cumlesi
Aksesuar lob ___ (alt uterin segment/lateral/fundal) lokalizasyonda olup internal os ile mesafesi __ cm'dir.
BT genellikle süksentüryat lob tanısında birincil modalite değildir ancak travma, pulmoner emboli veya diğer acil endikasyonlarla çekilen BT'lerde insidental olarak saptanabilir. Kontrastlı BT'de ana lobdan ayrı, aynı kontrastlanma paterninde plasenta dokusu izlenir. Bağlantı damarları kontrastlanan tübüler yapılar olarak görülebilir. İnsidental saptandığında US ile tamamlayıcı değerlendirme önerilir.
Rapor Cumlesi
BT'de ana plasenta lobundan ayrı, aynı kontrastlanma paterninde plasenta dokusu izlenmekte olup süksentüryat lob ile uyumlu olabilir — US doğrulaması önerilir.
Kriterler
Bağlantı damarları os'u geçmez, klinik komplikasyon yok
Ayirt Edici Ozellikler
Vajinal doğum mümkün, retansiyon riski doğum ekibine bildirilir, postpartum plasenta muayenesinde aksesuar lob ekspülsiyonu doğrulanmalı
Kriterler
Bağlantı damarları internal os'u geçer (Doppler ile doğrulanmış)
Ayirt Edici Ozellikler
Planlı sezaryen ZORUNLU (34-37. hafta), amniyotomi KESİNLİKLE kontrendike, fetal mortalite riski prenatal tanısız %60 — prenatal tanı ile <%5'e düşer
Kriterler
Büyük aksesuar lob (>3 cm), alt uterin segment lokalizasyonu, ince bağlantı damarları
Ayirt Edici Ozellikler
Doğum ekibine özel dikkat bildirimi, postpartum plasenta muayenesi kritik, retansiyon gelişirse elle çıkarma veya küretaj, potansiyel postpartum kanama ve enfeksiyon
Ayirt Edici Ozellik
Vasa previada damarlar os'u geçer ve klinik önem taşır; süksentüryat lobda damarlar her zaman os'u geçmez — Doppler ile kontrol edilir, os'u geçiyorsa tanılar örtüşür (süksentüryat lob + vasa previa)
Ayirt Edici Ozellik
Previada plasenta dokusu internal os'u direkt örter; süksentüryat lobda ayrı lob os'a yakın olabilir ancak membranlarla ayrılmıştır ve os'u plasenta dokusuyla örtmez — farklı tanısal ve tedavi yaklaşımları
Ayirt Edici Ozellik
Retansiyon doğum sonrası endometriyal kalınlaşma ve vaskülarite gösterir (postpartum tanı); süksentüryat lob prenatal dönemde tanı alır (ayrı lob + bağlantı damarları prenatal US'de saptanır) — zamanlama farkı
Ayirt Edici Ozellik
Koryoanjiyomda kitle plasenta içinde/yüzeyinde hipervasküler solid kitledir; süksentüryat lobda ayrı lob ana lobla aynı ekojenite ve yapıda olup bağlantı damarlarıyla beslenir — morfoloji ve vaskülarite paterni farkı
Aciliyet
routineYonetim
surveillanceBiyopsi
Gerekli DegilTakip
6-monthSüksentüryat lob prenatal tanısında iki kritik değerlendirme yapılmalıdır: (1) Vasa previa taraması — bağlantı damarlarının internal os ile ilişkisi Doppler ile kesin olarak belirlenmeli; os'u geçiyorsa planlı sezaryen (34-37. hafta) zorunludur, amniyotomi kesinlikle kontrendikedir, hospitalizasyon genellikle 30-34. haftada önerilir. (2) Retansiyon riski bildirimi — doğum ekibine prenatal bildirim gereklidir; postpartum plasenta muayenesinde aksesuar lobun ekspülsiyonu doğrulanmalıdır, çıkmamışsa elle çıkarma veya küretaj uygulanır (retansiyon = postpartum kanama + enfeksiyon riski). Vasa previa yoksa vajinal doğum mümkündür ancak retansiyon riski göz önünde tutulmalıdır. Seri US takip ile bağlantı damarlarının pozisyon değişimi (plasental migrasyon ile) ve servikal uzunluk izlenebilir. 3. trimesterde bağlantı damarları os'tan uzaklaşmışsa risk değerlendirmesi güncellenir. Doğum sırasında ani fetal bradikardi + vajinal kanama kombinasyonu damar yırtılmasını düşündürmelidir → acil sezaryen.
Suksenturiyat lob kendi başına zararsızdır ancak üç önemli komplikasyona yol açabilir: (1) Bağlantı damarları internal os üzerinden geçerse vasa previa — membran rüptüründe fetal kanama, (2) Doğumda aksesuar lobun uterusta kalması — postpartum kanama ve enfeksiyon, (3) Bağlantı damarlarının kopması — fetal kanama. Prenatal tanı doğum planlaması için kritiktir — plasenta doğumunda aksesuar lob kontrol edilmelidir.