Parotis apsesi, parotis bezi parankimi içinde pürülan materyalin lokalize koleksiyonudur ve genellikle akut bakteriyel sialadenitin ilerlemiş bir komplikasyonu olarak gelişir. Staphylococcus aureus en sık etkendir, ancak anaeroblar ve polimikrobiyal enfeksiyonlar da görülebilir. Predispoze faktörler arasında ileri yaş, dehidrasyon, diyabetes mellitus, immünsüpresyon (HIV, kemoterapi), sialolitiazis ve kanal obstrüksiyonu yer alır. Postoperatif dönemde özellikle ağız cerrahisi sonrası parotis apsesi gelişebilir. Klinik olarak tek taraflı parotis bölgesinde ağrılı, fluktuan şişlik, eritem, trismus ve ateş ile prezente olur. Stensen kanalından pürülan akıntı gelebilir. Tedavi edilmezse fasiyal sinir paralizisi, karotid arter erozyonu, mediastinit veya sepsis gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Görüntülemede kontrastlı BT altın standart tanı yöntemidir; rim kontrastlanan düşük dansiteli koleksiyon karakteristiktir. MR, difüzyon kısıtlaması ile apse içeriğini (viskoz pü) doğrular ve fasiyal sinir ile ilişkiyi gösterir. US, yüzeyel apselerin saptanmasında ve perkütan drenaj rehberliğinde kullanılır.
Yaş Aralığı
20-80
En Sık Yaş
55
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir Değil
Parotis apsesinin görüntüleme bulgularının patofizyolojik temeli, enfeksiyöz sürecin bez parankimi içinde yarattığı yapısal değişikliklerdir. Akut sialadenitis bakteriyel kolonizasyonla başlar ve kanal obstrüksiyonu (sialolitiazis veya mukus tıkacı) kolaylaştırıcı faktördür. Enfeksiyonun ilerlediği aşamada nötrofilik infiltrasyon ve doku nekrozu gelişir; nekrotik alan sıvılaşarak pürülan koleksiyonu oluşturur. BT'de rim kontrastlanma, apse duvarındaki granülasyon dokusunun yoğun neovaskülarizasyonunu yansıtır — kapiller geçirgenlik artmıştır ve kontrast madde interstisyel alana sızar. Santral hipodens alan, nekrotik debrisin sıvı dansitesine yakın olmasından kaynaklanır (10-30 HU). MR'da difüzyon kısıtlaması, apse kavitesindeki viskoz pü içeriğinin yüksek sellülarite ve protein konsantrasyonuna bağlıdır — nötrofiller, bakteri kalıntıları ve fibrin ağı su moleküllerinin serbest hareketini engeller, ADC değerlerini düşürür (tipik olarak <0.7 × 10⁻³ mm²/s). T2'de hiperintensite yüksek su içeriğini yansıtırken, T1 sinyali protein içeriğine göre değişkendir — yüksek proteinli pü T1'de hafif hiperintensite gösterebilir. Çevre yağ planlarındaki bulanıklaşma (fat stranding), inflamatuar ödemin periglandüler dokulara yayılmasını gösterir ve selülit komponentini işaret eder.
Kontrastlı BT'de düzenli veya düzensiz rim kontrastlanma gösteren hipodens koleksiyon, parotis apsesinin en tanısal görüntüleme bulgusudur. Granülasyon dokusunun yoğun neovaskülarizasyonu nedeniyle apse duvarı belirgin kontrastlanırken, nekrotik santral kavite hipodens kalır.
Kontrastlı BT'de parotis parankimi içinde rim kontrastlanma gösteren hipodens koleksiyon, parotis apsesinin kardinal görüntüleme bulgusudur. Apse duvarı granülasyon dokusu nedeniyle yoğun kontrastlanırken, santral nekrotik kavite sıvı dansitesindedir (10-30 HU). Duvar kalınlığı düzenli veya düzensiz olabilir; kalın, düzensiz duvar kronik apse veya süperenfekte nekrotik tümörü düşündürebilir. Çevre parotis parankiminde diffüz kontrastlanma artışı (reaktif hiperemi) ve periglandüler yağ planlarında bulanıklaşma (fat stranding) eşlik eder. Multipl apse odakları görülebilir. İntraglandüler sialolitiazis varsa hiperdens taş izlenebilir — bu durumda etiyoloji belirlenmiş olur.
Rapor Cumlesi
Parotis bezi parankimi içinde rim kontrastlanma gösteren, yaklaşık __×__ mm boyutlu hipodens koleksiyon izlenmektedir; çevre yağ planlarında bulanıklaşma mevcuttur. Bulgular parotis apsesi ile uyumludur.
Difüzyon ağırlıklı görüntülemede parotis apsesi belirgin difüzyon kısıtlaması gösterir — yüksek b-değerlerinde (b=1000) hiperintensite ve ADC haritasında hipointensite ile doğrulanır. ADC değerleri tipik olarak <0.7 × 10⁻³ mm²/s'dir ve bu değer kistik lezyonlardan (ADC >2.0) ve nekrotik tümörlerden (ADC genellikle >1.0) belirgin şekilde düşüktür. Difüzyon kısıtlaması, apse kavitesindeki viskoz pü içeriğinin yüksek sellülaritesini (nötrofiller, makrofajlar) ve protein/fibrin konsantrasyonunu yansıtır. Bu bulgu, rim kontrastlanma gösteren lezyonların ayırıcı tanısında en değerli kriterdir — nekrotik tümör genellikle daha yüksek ADC değerleri gösterir.
Rapor Cumlesi
Lezyon difüzyon ağırlıklı sekanslarda belirgin kısıtlama göstermekte olup, ADC haritasında düşük sinyal izlenmektedir; bu bulgular intrakaviter viskoz pü içeriğini desteklemektedir.
T2 ağırlıklı sekanslarda parotis apsesi hiperintens-belirgin hiperintens santral koleksiyon olarak görülür. Apse duvarı T2'de düşük sinyal gösteren ince veya kalın bir rim olarak izlenebilir (fibröz granülasyon dokusu). Çevre parotis parankiminde ödem nedeniyle diffüz T2 sinyal artışı eşlik eder. Periglandüler yağ dokusunda da T2 sinyal artışı (ödem) görülür. Multiloküle apse formasyonunda internal septalar izlenebilir.
Rapor Cumlesi
Parotis bezi içinde T2 ağırlıklı sekanslarda hiperintens santral koleksiyon izlenmiş olup, çevre parankimde diffüz ödem bulguları eşlik etmektedir.
B-mod ultrasonografide parotis apsesi genellikle mikst ekojenik veya hipoekoik koleksiyon olarak görülür. Sıvı-debri seviyeleri ve internal ekojeniteler (pü sellülaritesi) izlenebilir. Kompresyonla deformasyon (flüktüasyon) saptanabilir. Çevre parotis parankiminde diffüz hipoekoik değişiklikler (inflamasyon/ödem) eşlik eder. Apse matürasyonu ile duvar kalınlaşması ve daha organize koleksiyon görünümü gelişir. US, yüzeyel apselerin tespitinde ve perkütan drenaj rehberliğinde ilk tercih modalitedir.
Rapor Cumlesi
Parotis bezi içinde mikst ekojenik koleksiyon izlenmiş olup, internal debri ekojenitelerine ve çevre parankimdeki ödem bulgularına eşlik etmektedir; apse ile uyumludur.
Renkli Doppler ultrasonografide apse çevresinde artmış vaskülarite (periferik hipervaskülaritenin) izlenmesi, inflamatuar granülasyon dokusunun neovaskülarizasyonunu yansıtır. Santral kavite avasküllerdir (nekrotik). Bu periferal vaskülarite-santral avaskülarite paterni, apse ile solid kitle ayrımında yardımcıdır.
Rapor Cumlesi
Doppler incelemede koleksiyon çevresinde periferik hipervaskülaritenin izlenmektedir; santral alan avasküllerdir.
Kriterler
Hızlı gelişim (<2 hafta), belirgin inflamatuar bulgular, tek odaklı koleksiyon
Ayirt Edici Ozellikler
İnce düzenli rim kontrastlanma, belirgin çevre ödem, genellikle tek odaklı
Kriterler
Uzamış seyir (>2 hafta), kalın duvar, organize koleksiyon
Ayirt Edici Ozellikler
Kalın düzensiz duvar, multiloküle yapı olabilir, daha az çevre ödem
Kriterler
İmmünsüpresyon veya diyabet zemininde, multipl apse odakları
Ayirt Edici Ozellikler
Multipl rim kontrastlanan koleksiyonlar, yaygın parankimal inflamasyon
Ayirt Edici Ozellik
Akut sialadenitte apse kavitesi oluşmaz — diffüz bez büyümesi ve kontrastlanma artışı vardır, rim kontrastlanan koleksiyon yoktur
Ayirt Edici Ozellik
Nekrotik mukoepidermoid karsinomda difüzyon kısıtlaması daha az belirgindir (ADC >1.0) ve solid komponent kontrastlanması belirgindir
Ayirt Edici Ozellik
Enfekte olmamış brankiyal yarık kistinde difüzyon kısıtlaması ve rim kontrastlanma yoktur; ince, düzenli duvarlı kistik lezyondur
Ayirt Edici Ozellik
Lenfoepitelyal kistler bilateral ve multipldır, rim kontrastlanma yoktur, difüzyon kısıtlaması yoktur
Aciliyet
urgentYonetim
interventionalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralParotis apsesi acil tedavi gerektiren bir durumdur. İntravenöz antibiyoterapi başlanmalıdır (ampirik olarak amoksisilin-klavulanat veya klindamisin). Organize apse için perkütan drenaj (US rehberliğinde) veya cerrahi drenaj (I&D) gereklidir. Tedavi edilmezse fasiyal sinir paralizisi, karotid arter erozyonu veya mediastinit gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir. Altta yatan etiyoloji (sialolitiazis) araştırılmalıdır.
Antibiyoterapi + perkütan drenaj veya cerrahi drenaj gerektirir. Erken tedavi komplikasyonları önler.