İntussepsiyon, bir barsak segmentinin komşu distal segmentin lümenine teleskopik olarak invajine olmasıdır. İnce barsakta jejunojejunal ve jejunoileal intussepsiyon en sık tipleridir. Çocuklarda genellikle idiyopatiktir ve ileoçekal bölgede görülür; erişkinlerde ise vakaların %90'ında anatomik bir lead point (öncü lezyon) mevcuttur — lipom, polip, adenom, lenfoma, metastaz veya Meckel divertikülü gibi. Erişkin intussepsiyonu tüm barsak obstrüksiyonlarının %1-5'ini oluşturur. Klinik prezentasyon intermittent karın ağrısı, bulantı-kusma ve obstrüksiyon bulgularıdır. BT tanıda altın standarttır ve 'target sign' (hedef işareti) veya 'sausage sign' (sosis işareti) ile karakterize edilir. Tedavi erişkinlerde genellikle cerrahidir çünkü altta yatan lead point malign olabilir.
Yaş Aralığı
0-80
En Sık Yaş
30
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir Değil
İntussepsiyon, barsak duvarındaki bir lezyon veya disfonksiyonel peristaltizm nedeniyle bir barsak segmentinin (intussusceptum) komşu distal segmentin (intussuscipiens) lümenine çekilmesiyle oluşur. Lead point, normal peristaltik dalgalar tarafından distal yönde itilir ve ardından gelen barsak segmentini beraberinde sürükler. İnvajine segment yanında mezenter ve mezenterik damarlar da birlikte çekilir — bu durum venöz dönüşün bozulmasına, konjesyon ve ödeme yol açar. İleri evrede arteriyel perfüzyon da bozularak iskemi, nekroz ve perforasyon gelişebilir. BT'de 'target sign' görüntüsü, aksiyel kesitte iç içe geçmiş barsak duvarlarının konsantrik katmanlar oluşturmasından kaynaklanır — dış intussuscipiens duvarı, araya giren mezenterik yağ ve iç intussusceptum duvarı farklı dansitelerde görülür. 'Sausage sign' ise koronal/sagittal kesitte invajine segmentin elonge kitle şeklinde görünmesini tanımlar. Mezenterik yağ ve damarların çekilmesi 'mesenteric fat sign' olarak bilinir ve bu bulgu intussepsiyonu diğer obstrüksiyon nedenlerinden ayırt eder.
Aksiyel BT'de konsantrik iç içe geçmiş barsak duvar katmanları (target sign) ve koronal/sagittal kesitlerde elonge sosis şeklinde kitle (sausage sign) — intussepsiyonun patognomonik bulguları. İç içe geçmiş barsak duvarları arasında araya giren hipodens mezenterik yağ bu bulguların temelini oluşturur.
Aksiyel kesitlerde patognomonik 'target sign' — konsantrik iç içe geçmiş barsak duvar katmanları hedef tahtası görünümü oluşturur. Dıştan içe: intussuscipiens duvarı (kontrastlanan), araya giren hipodens mezenterik yağ, intussusceptum duvarı (kontrastlanan), iç lümen. Bu dört katmanlı yapı farklı dansitelerde görülerek konsantrik halkalar oluşturur. Lezyon genellikle 3-5 cm çapındadır.
Rapor Cumlesi
İnce barsakta aksiyel kesitlerde konsantrik iç içe geçmiş barsak duvar katmanları ve araya giren mezenterik yağ ile karakterize 'target sign' izlenmekte olup intussepsiyon ile uyumludur.
Koronal ve sagittal kesitlerde 'sausage sign' — invajine barsak segmenti elonge, sosis şeklinde kitle olarak görülür. Kitle boyutu lead point'in büyüklüğü ve invajinasyon uzunluğuna bağlı olarak değişir; genellikle 5-15 cm uzunluğundadır. İç içe geçmiş barsak duvarları boyuna paralel çizgiler olarak izlenir. Mezenterik vasküler yapılar invajine segment boyunca takip edilebilir.
Rapor Cumlesi
Koronal/sagittal kesitlerde ince barsakta elonge sosis şeklinde kitle görünümü ('sausage sign') izlenmekte olup intussepsiyon ile uyumludur.
İnvajine segment içinde mezenterik yağ ve vasküler yapıların çekilmesi (mesenteric fat sign) — BT'de hipodens yağ dokusu barsak lümeni içinde izlenir. Lead point (öncü lezyon) invajinasyonun distal ucunda kontrastlanan veya karakteristik dansitede kitle olarak saptanabilir: lipom (-50 ile -100 HU yağ dansitesinde), polip/adenom (yumuşak doku dansitesinde), lenfoma (homojen yumuşak doku). Lead point tanımlanması tedavi planlamasında kritiktir.
Rapor Cumlesi
İnvajine ince barsak segmenti içinde mezenterik yağ çekilmesi ve distal uçta lead point olarak değerlendirilen kitle izlenmekte olup intussepsiyon ile uyumludur.
B-mod US'de transvers kesitlerde 'doughnut sign' (halka işareti) — iç içe geçmiş barsak duvarları konsantrik hipoekoik ve hiperekoik halkalar oluşturur. Longitudinal kesitlerde 'pseudokidney sign' (yalancı böbrek işareti) — invajine segment böbrek benzeri görünüm alır; periferik hipoekoik korteks (edematöz barsak duvarı) ve santral hiperekoik alan (mezenterik yağ + mukoza) izlenir.
Rapor Cumlesi
İnce barsakta transvers kesitlerde konsantrik iç içe geçmiş barsak duvar yapısı ('doughnut sign') ve longitudinal kesitlerde 'pseudokidney sign' izlenmekte olup intussepsiyon ile uyumludur.
İnvajine segmentte barsak duvar kalınlaşması ve azalmış kontrastlanma — iskemi bulguları. Venöz konjesyon nedeniyle duvar ödemi ve kalınlaşma gelişir. İleri evrede duvar kontrastlanması azalır veya kaybolur (iskemi/nekroz). Periintestinal sıvı ve serbest sıvı eşlik edebilir. Pneumatosis intestinalis (duvar içi gaz) ve portal venöz gaz ileri iskemi/nekroz bulgularıdır.
Rapor Cumlesi
İnvajine ince barsak segmentinde duvar kalınlaşması ve azalmış kontrastlanma izlenmekte olup vasküler kompromise bağlı iskemi bulguları ile uyumludur.
İntussepsiyon noktasının proksimalinde ince barsak dilatasyonu — mekanik obstrüksiyon bulguları. Dilate anslar sıvı ve gaz ile dolu olup çapları >3 cm'dir. Distal anslar dekompresedir. Transition point intussepsiyon noktasındadır ve target/sausage sign ile birlikte değerlendirilir.
Rapor Cumlesi
İntussepsiyon noktasının proksimalinde ince barsak dilatasyonu izlenmekte olup mekanik obstrüksiyon bulguları ile uyumludur.
Kriterler
Jejunum segmentinin distal jejunum lümenine invajinasyonu
Ayirt Edici Ozellikler
Sol üst kadranda yerleşim, lipom veya polip sık lead point, komplet obstrüksiyon riski daha düşük
Kriterler
Jejunum segmentinin ileum lümenine invajinasyonu
Ayirt Edici Ozellikler
Daha uzun invajine segment, obstrüksiyon bulguları daha belirgin, lenfoma veya metastaz lead point olabilir
Kriterler
İleum segmentinin distal ileum lümenine invajinasyonu
Ayirt Edici Ozellikler
Meckel divertikülü veya lenfoid hiperplazi sık lead point, çocuklarda daha sık, sağ alt kadran ağrısı
Kriterler
Kısa segment (<3.5 cm), lead point yok, spontan redüksiyon, çoğunlukla insidental bulgu
Ayirt Edici Ozellikler
Klinik anlamsız, obstrüksiyon bulgusu yok, takip BT'de kaybolur, tedavi gerektirmez
Ayirt Edici Ozellik
Adeziv SBO'da transition point'te barsak-içinde-barsak görünümü (target/sausage sign) yoktur; geçiş noktasında ani kalibrasyon değişikliği ve 'small bowel feces sign' izlenebilir. Mezenterik yağ çekilmesi (mesenteric fat sign) intussepsiyona özgüdür.
Ayirt Edici Ozellik
Lenfoma segmenter duvar kalınlaşması ve anevrizmal dilatasyon gösterebilir; intussepsiyonda lenfoma lead point olabilir ancak konsantrik target sign lenfomanın kendisinde yoktur. Lenfomada sandwich sign (mezenterik LAP) karakteristiktir.
Ayirt Edici Ozellik
İskemide barsak-içinde-barsak yapısı ve mezenterik yağ çekilmesi yoktur. İskemide SMA/SMV trombozu, 'paper-thin wall' veya pneumatosis izlenir. İntussepsiyonda iskemi sekonder bulgudur ve target sign ile birlikte bulunur.
Ayirt Edici Ozellik
Crohn hastalığında segmenter duvar kalınlaşması, skip lezyonlar, fistül/apse ve 'comb sign' (mezenterik vasküler konjesyon) izlenir. İntussepsiyonun konsantrik target sign'ı Crohn'da yoktur. Crohn genellikle terminal ileumu etkiler.
Aciliyet
urgentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralErişkin ince barsak intussepsiyonu cerrahi aciliyettir — vakaların %90'ında lead point mevcuttur ve bunların önemli bir kısmı maligndir. Transient intussepsiyon (<3.5 cm, lead point yok) izlem yeterlidir. Çocuklarda ileoçekal intussepsiyon pnömatik veya hidrostatik redüksiyon ile tedavi edilebilir ancak ince barsak intussepsiyonu genellikle cerrahi gerektirir.
Eriskinlerde intususepsiyon genellikle patolojik lead-point varliginda gelisir ve cerrahi gerektirir. Cocuklarda idiyopatik olabilir ve havalı/hidrostatik reduksiyon denenebilir. Lead-point yoksa transient intususepsiyon benigndir.