Meckel divertikülü, gastrointestinal sistemin en sık konjenital anomalisidir ve omfalomezenterik (vitellointestinal) kanalın inkomplet obliterasyonundan kaynaklanır. '2'ler kuralı' ile tanımlanır: popülasyonun %2'sinde görülür, ileoçekal valften yaklaşık 2 feet (60 cm) proksimalde, uzunluğu yaklaşık 2 inç (5 cm), %2'si semptomatik olur ve 2 yaşından önce en sık prezente olur. Vakaların yaklaşık %50'si ektopik gastrik mukoza içerir — Tc-99m perteknetat sintigrafide bu ektopik gastrik mukoza tanı koydurucudur. BT'de ileumda antimezenterik kenarda kör sonlanan tübüler yapı veya inflamasyon bulguları ile prezente olur. Komplikasyonlar: kanama (ektopik gastrik mukozanın peptik ülserasyonu), divertikülit, intestinal obstrüksiyon, intussepsiyon ve perforasyon.
Yaş Aralığı
0-40
En Sık Yaş
20
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir Değil
Meckel divertikülü embriyolojik olarak omfalomezenterik (vitellointestinal) kanalın obliterasyonundaki başarısızlıktan kaynaklanır. Normal gelişimde bu kanal 5-7. gestasyonel haftada tamamen oblitere olur; obliterasyon tamamlanmazsa spectrum boyunca çeşitli anomaliler oluşur: komplet patent kanal (omfaloileal fistül), fibröz bant (Meckel bandı), umbilikal sinüs veya divertikül. Meckel divertikülü 'gerçek divertikül'dür çünkü barsak duvarının tüm katmanlarını (mukoza, submukoza, muskularis propria, seroza) içerir — bu özellik edinsel divertiküllerden (psödodivertiküller, sadece mukoza ve submukoza herniasyonu) ayrıcı noktadır. İleum antimezenterik kenarında yerleşir çünkü omfalomezenterik kanal primitif midgut'un antimezenterik yüzeyinden kaynaklanır. Ektopik gastrik mukoza varlığında hidroklorik asit sekresyonu çevre ileal mukozada peptik ülserasyona neden olur — bu ülserasyon kanamaya veya perforasyona yol açar. Tc-99m perteknetat sintigrafide ektopik gastrik mukoza saptanır çünkü perteknetat iyonu gastrik parietal hücreler ve müsin salgılayan hücreler tarafından tutulur — bu fizyolojik tutulum mekanizması, normal mide mukozası dışındaki ektopik gastrik mukozanın da saptanmasını sağlar. BT'de komplike olmayan Meckel divertikülü sıklıkla insidental olarak saptanır; komplike olgularda çevre yağ infiltrasyonu, duvar kalınlaşması ve inflamatuar değişiklikler akut apandisiti taklit edebilir.
Tc-99m perteknetat sintigrafide sağ alt kadran veya periumbilikal bölgede fokal radyotracer tutulumu — ektopik gastrik mukoza varlığının patognomonik bulgusu. Normal mide tutulumu ile eş zamanlı ortaya çıkar ve zamanla intensitesi artar.
Tc-99m perteknetat sintigrafide sağ alt kadran veya periumbilikal bölgede fokal radyotracer tutulumu izlenir — ektopik gastrik mukoza varlığını yansıtır. Tutulum normal mide tutulumu ile eş zamanlı ortaya çıkar. Çocuklarda duyarlılık %85-90, erişkinlerde %60-70'dir. Simetidin (H2 reseptör blokörü) ön tedavisi perteknetat retansiyonunu artırarak duyarlılığı yükseltir.
Rapor Cumlesi
Tc-99m perteknetat sintigrafide [sağ alt kadran/periumbilikal] bölgede fokal radyotracer tutulumu izlenmekte olup ektopik gastrik mukoza içeren Meckel divertikülü ile uyumludur.
BT'de ileum distalinde antimezenterik kenarda kör sonlanan tübüler veya sakküler yapı izlenir. Komplike olmayan olgularda ince duvarlı, sıvı veya gaz içerikli. Komplike olgularda (Meckelitis) duvar kalınlaşması, kontrastlanma, çevre yağ infiltrasyonu ve serbest sıvı eşlik eder.
Rapor Cumlesi
Distal ileumda antimezenterik kenarda [boyut] mm uzunluğunda, kör sonlanan tübüler yapı izlenmekte olup [komplike olmayan/komplike] Meckel divertikülü ile uyumludur.
Aktif kanama varlığında arteriyel fazda divertikül lümeni veya komşu ileum lümenine kontrast ekstravazasyonu izlenir. Bu bulgu hayatı tehdit eden GİS kanama durumunda saptanır ve acil cerrahi/anjiyografik girişim endikasyonudur.
Rapor Cumlesi
Arteriyel fazda [lokasyon] ileumda kontrast ekstravazasyonu izlenmekte olup aktif GİS kanamayı düşündürmektedir — ACİL girişim gereklidir.
Meckel divertikülit (Meckelitis) bulguları: divertikül duvar kalınlaşması (>3 mm), duvar kontrastlanması, çevre mezenterik yağ infiltrasyonu, reaktif sıvı ve bölgesel LAP. Bu bulgular akut apandisitten ayırt edilmesi güç olabilir — ancak lezyonun apendiksten ayrı, ileum distalindeki lokalizasyonu tanıyı düşündürür.
Rapor Cumlesi
Distal ileumda divertiküler yapıda duvar kalınlaşması, kontrastlanma ve çevre yağ infiltrasyonu izlenmekte olup Meckel divertikülit ile uyumludur.
Meckel divertikülü intussepsiyonun lead-point'i olarak işlev görebilir. BT'de 'target sign' veya 'sausage sign' — konsantrik yumuşak doku halkaları ve mezenterik yağ ile birlikte teleskopik barsak segmenti izlenir.
Rapor Cumlesi
[Lokasyon] ileumda konsantrik halka yapısı gösteren intussepsiyon bulgusu izlenmekte olup Meckel divertikülü kaynaklı olabilir.
Ultrasonografide sağ alt kadranda ince barsak ile ilişkili kör sonlanan kistik veya tübüler yapı izlenebilir. Komplike olgularda çevre hiperekoik yağ infiltrasyonu ve serbest sıvı eşlik eder. Pediatrik hastalarda ilk değerlendirmede sıklıkla kullanılır.
Rapor Cumlesi
US'de sağ alt kadranda ince barsak ile ilişkili kör sonlanan tübüler yapı izlenmekte olup Meckel divertikülü düşündürmektedir.
Kriterler
Divertikül mukozasında gastrik parietal ve chief hücreler. Vakaların ~%50'si.
Ayirt Edici Ozellikler
Tc-99m perteknetat pozitif. Peptik ülserasyon ve kanama riski. Çocuklarda en sık komplikasyon nedeni.
Kriterler
Divertikulde pankreatik asiner/duktal doku. Daha nadir (%5).
Ayirt Edici Ozellikler
Tc-99m perteknetat negatif. Pankreatit benzeri komplikasyonlar nadir.
Kriterler
Meckel divertikülünün klinik komplikasyonları. Cerrahi endikasyonu.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de duvar kalınlaşması, yağ infiltrasyonu, intussepsiyon veya kontrast ekstravazasyonu. Akut apandisiti taklit edebilir.
Ayirt Edici Ozellik
Apandisit çekumdan kaynaklanan kör sonlanan yapı, sağ iliak fossa; Meckel ileumdan kaynaklanan antimezenterik divertikül, ileoçekal valften ~60 cm proksimal
Ayirt Edici Ozellik
Crohn segmental ileal duvar kalınlaşması, skip lezyonlar, fistül; Meckel fokal divertiküler yapı, segmental tutulum yok
Ayirt Edici Ozellik
Adeziv obstrüksiyon geçiş noktası, dilate proksimal-kollaps distal; Meckel intussepsiyon veya bantla obstrüksiyon — divertiküler yapı tanımlanabilir
Ayirt Edici Ozellik
Edinsel kolon divertiküliti sol kolonda, çoklu divertikül; Meckel ileal, soliter, antimezenterik, konjenital
Aciliyet
emergentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upKomplike Meckel divertikülü cerrahi acildir — divertikulektomi veya segmenter ileum rezeksiyonu yapılır. Kanama olgularında önce anjiyografik embolizasyon denenebilir, başarısız olursa cerrahi. İnsidental saptanan asemptomatik Meckel divertikülünde profilaktik rezeksiyon tartışmalıdır — genel olarak <50 yaş, erkek cinsiyet, >2 cm boyut ve palpasyonda anormal doku hissi varlığında önerilir. Tc-99m perteknetat sintigrafi çocuklarda GİS kanamanın araştırılmasında ilk basamak tanı testi olmalıdır. Erişkinlerde BT anjiyografi ve mesentrik anjiyografi aktif kanamanın lokalizasyonunda kullanılır.
Meckel divertikulu genellikle asemptomatiktir. Komplikasyonlar arasinda kanama (ektopik gastrik mukoza), divertikulit, obstruksiyon ve intususepsiyon vardir. Semptomatik olgularda cerrahi rezeksiyon (divertikulektomi) yapilir.