Splenik metastaz nadir bir durumdur çünkü dalağın mikro-çevresi metastatik kolonizasyona dirençlidir; bu direnç splenik sinüzoidlerdeki makrofaj aktivitesi, dalağın immün sürveyans fonksiyonu ve ritmik kontraksiyonlarla ilişkilidir. Ancak ileri evre kanser hastalarında görülebilir ve otopsi serilerinde %7-30 prevalansla saptanır. En sık primerler melanom (en yüksek tropizm), meme, akciğer, over ve kolorektal kanserdir. Genellikle yaygın metastatik hastalığın bir parçası olarak ortaya çıkar; izole splenik metastaz oldukça nadirdir ve over karsinomunda göreceli olarak daha sık görülür. Görüntülemede çoklu solid lezyonlar, heterojen kontrastlanma, nekroz ve kistik degenerasyon izlenebilir. Splenomegali eşlik edebilir ancak lenfomadaki kadar belirgin değildir. Prognoz genellikle kötüdür çünkü yaygın hastalığın göstergesidir.
Yaş Aralığı
40-80
En Sık Yaş
60
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir Değil
Dalağa metastaz üç yolla gerçekleşir: (1) hematojen yayılım (en sık — arteriyel kan akımı ile tümör hücreleri dalağa ulaşır), (2) direkt invazyon (komşu organlardan — pankreas kuyruğu, sol böbrek, sol kolon), (3) peritoneal yayılım (over, mide, kolon kanserlerinde). Dalağın metastaza direnci çoklu mekanizmalarla açıklanır: splenik sinüzoidlerdeki retiküloendotelyal sistem (RES) makrofajları dolaşımdaki tümör hücrelerini fagosite eder; dalağın ritmik kasılmaları tümör hücre tutunmasını engeller; ve lenfoid doku kaynaklı immün sürveyans antitümör etki gösterir. Bu nedenle dalak metastazı genellikle immün sistemi aşmış yaygın hastalık varlığında görülür. Melanom dalağa en yüksek tropizmi gösterir — melanom hücrelerinin yüzeyindeki integrin ve kemokin reseptörleri dalak sinüzoidal endoteline güçlü tutunma sağlar. Görüntülemede heterojen kontrastlanma, neoanjiyogenezin düzensiz vasküler yapısını yansıtır; nekroz, hızlı büyüyen tümörün beslenmesinin yetersiz kalmasından kaynaklanır. Kistik degenerasyon, özellikle müsinöz primerlerde (over, kolon) veya melanomda görülür.
Bilinen malignite öyküsü olan hastada dalakta heterojen kontrastlanan, düzensiz sınırlı, nekrotik/kistik alanlar içeren solid lezyonlar metastaz için yüksek derecede düşündürücüdür. Melanom durumunda T1 hiperintens lezyonlar tanıya yakın patognomoniktir.
Portal venöz fazda dalak parankimine göre hipodans, heterojen kontrastlanma gösteren solid lezyonlar izlenir. Sınırlar genellikle düzensiz veya lobüledir. Internal nekroz veya kistik degenerasyon sıktır — santral hipodans nekrotik alan ve periferik kontrastlanan viable tümör dokusu paterni ('rim enhancement') izlenebilir. Büyük lezyonlarda eksofitik komponent ve dalak kapsülünün bozulması görülebilir. Lenfomadan farklı olarak heterojenite belirgindir ve lezyonlar daha agresif morfoloji gösterir.
Rapor Cumlesi
Dalakta çoklu heterojen kontrastlanan, düzensiz sınırlı solid lezyonlar izlenmekte olup internal nekrotik/kistik alanlar mevcuttur; bilinen malignite bağlamında metastatik tutulum ile uyumludur.
Hipervasküler primer tümörlerden (melanom, RCC, tiroid karsinomu, nöroendokrin tümör) kaynaklanan metastazlar arteriyel fazda belirgin kontrastlanma gösterir. Melanom metastazı en sık hipervasküler paternde izlenir ve dalağın normal zebra paternli heterojen kontrastlanması arka planında tanınması zorlaşabilir. Hipovasküler primerlerden (meme, akciğer, kolon) kaynaklanan metastazlar ise arteriyel fazda minimal kontrastlanma gösterir ve portal venöz fazda daha belirgindir. Arteriyel fazda lezyon-parenkim kontrast farkı primer tümörün vaskülaritesine göre değişir.
Rapor Cumlesi
Dalakta arteriyel fazda belirgin kontrastlanan hipervasküler lezyonlar izlenmekte olup bilinen melanom/RCC bağlamında hipervasküler metastaz ile uyumludur.
Melanom metastazlarında T1A MR'da lezyonlar dalak parankimine göre hiperintens sinyal gösterir — bu, melanin pigmentinin paramanyetik özelliğinden kaynaklanır ve melanom metastazı için oldukça karakteristiktir. Amelanotik melanom metastazları bu özelliği göstermez. Diğer primerlerden kaynaklanan metastazlar T1'de genellikle hipointens veya izointens sinyal gösterir. Hemorajik metastazlar da T1 hiperintens olabilir (methemoglobin) — melanomdan ayırımda klinik bağlam önemlidir.
Rapor Cumlesi
Dalaktaki lezyonlar T1A MR'da hiperintens sinyal göstermekte olup bilinen melanom öyküsü bağlamında melanin içeriğine bağlı paramanyetik T1 kısaltması ile uyumlu melanom metastazı düşündürmektedir.
DWI'da metastatik lezyonlar değişken derecede difüzyon kısıtlaması gösterir — primer tümör tipine ve hücresellik düzeyine bağlı olarak ADC değerleri değişir. Solid viable tümör alanları difüzyon kısıtlaması gösterirken, nekrotik/kistik alanlar artmış difüzyon gösterir (yüksek ADC). Bu heterojen DWI paterni lenfomanın homojen difüzyon kısıtlamasından ayırt edicidir. Melanom ve yüksek dereceli tümör metastazları belirgin kısıtlama gösterir.
Rapor Cumlesi
Dalaktaki lezyonlar DWI'da heterojen difüzyon kısıtlaması göstermekte olup solid komponentlerde belirgin kısıtlama, nekrotik alanlarda artmış difüzyon izlenmektedir.
T2A MR'da metastaz lezyonları heterojen sinyal gösterir — solid komponentler hafif-orta hiperintens, nekrotik/kistik alanlar belirgin hiperintens, hemorajik alanlar ise hipointens sinyal gösterir. Bu heterojen T2 paterni hemanjiomun homojen belirgin hiperintensitesinden ve lenfomanın homojen hafif hiperintensitesinden ayırt edicidir. Melanom metastazlarında melanin pigmentinin paramanyetik etkisi T2 kısaltmasına yol açar → T2'de hipointens veya mikst sinyal (T1'de hiperintens + T2'de hipointens = melanin etkisi).
Rapor Cumlesi
Dalaktaki lezyonlar T2A MR'da heterojen sinyal göstermekte olup solid, nekrotik ve hemorajik komponentler karışık sinyal paterni oluşturmaktadır.
B-mod US'de metastatik lezyonlar değişken ekojenite gösterir — çoğu hipoekoik olup bir kısmı hedef paterninde ('target sign' — hipoekoik halka ile çevrilmiş hiperekoik merkez veya tersi), kistik komponentli veya mikst ekojenitede izlenebilir. Melanom metastazları hipoekoik veya anekoik (kistik görünüm) olabilir. Sınırlar genellikle düzensiz. Splenomegali değişken derecede eşlik eder. US sensitivitesi küçük (<1 cm) lezyonlar için sınırlıdır.
Rapor Cumlesi
Dalakta US'de çoklu düzensiz sınırlı, mikst ekojenitede solid lezyonlar izlenmektedir; bilinen malignite bağlamında metastatik tutulum ile uyumludur.
FDG PET-BT'de metastatik lezyonlar genellikle artmış FDG tutulumu gösterir ancak SUVmax değeri primer tümör tipine göre değişir. Melanom ve akciğer adenokarsinomu yüksek SUVmax gösterirken, müsinöz ve iyi diferansiye tümörler düşük uptake gösterebilir. PET-BT, küçük lezyonları ve diğer organlardaki eşzamanlı metastatik tutulumu tespit etmede BT'den üstündür. Tedavi yanıtı değerlendirmesinde SUVmax değişimi önemlidir.
Rapor Cumlesi
FDG PET-BT'de dalakta artmış metabolik aktivite gösteren lezyonlar izlenmekte olup yaygın metastatik hastalık bağlamında splenik metastaz ile uyumludur.
Kriterler
En yüksek splenik tropizm. Hipervasküler. T1 hiperintens (melanin). Kistik degenerasyon olabilir.
Ayirt Edici Ozellikler
T1A MR'da paramanyetik melanin nedeniyle hiperintens sinyal — tanısal. Amelanotik formda bu özellik yoktur. Çoklu organ tutulumu sık.
Kriterler
Hipovasküler patern. Solid veya mikst. İleri evre hastalıkta görülür.
Ayirt Edici Ozellikler
Portal venöz fazda daha belirgin hipodans lezyonlar. Lobüler karsinom diffüz infiltrasyon gösterebilir (splenomegali, fokal lezyon olmadan).
Kriterler
Peritoneal yayılım ile dalak kapsülüne implantasyon. Asit eşlik eder. CA-125 yüksek.
Ayirt Edici Ozellikler
Kapsüler yüzeyde 'scalloping' (dalga şeklinde girintiler) ve omental kek paterni eşlik edebilir. İzole splenik metastaz over kanserinde göreceli daha sık.
Ayirt Edici Ozellik
Lenfoma homojen, düzgün sınırlı, minimal kontrastlanma gösterir ve nekroz genellikle yoktur; metastaz heterojen, düzensiz sınırlı ve nekrotik alanlar içerir.
Ayirt Edici Ozellik
Apse rim kontrastlanma, internal sıvı/gaz seviyesi ve DWI'da homojen difüzyon kısıtlaması gösterir; metastaz solid komponent ve heterojen kontrastlanma gösterir. Apse hastasında ateş ve lökositoz beklenir.
Ayirt Edici Ozellik
Anjiosarkom primer splenik tümör olup hemoraji ve spontan rüptür ile prezente olur; metastaz bilinen primer tümör bağlamında değerlendirilir. Anjiosarkomda yaygın karaciğer metastazı erken dönemde gelişir.
Ayirt Edici Ozellik
Hemanjiom periferik nodüler kontrastlanma ve sentripetal dolum paterni gösterir (gecikmiş fazda tam dolum); metastaz heterojen kontrastlanma ve nekroz gösterir, sentripetal dolum paterni yoktur.
Aciliyet
urgentYonetim
medicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralSplenik metastaz genellikle yaygın metastatik hastalığın parçasıdır ve prognozu kötüdür. Tedavi primer tümöre ve hastalık yaygınlığına göre belirlenir — sistemik kemoterapi, immünoterapi veya hedefe yönelik tedavi. İzole splenik metastazda splenektomi küratif olabilir (özellikle over kanseri). Biyopsi genellikle gerekmez çünkü bilinen primer tümör varlığında görüntüleme bulguları tanısaldır; ancak atipik prezentasyonlarda perkütan biyopsi düşünülebilir. PET-BT evreleme ve tedavi yanıtı değerlendirmesinde kritiktir.
Splenik metastaz genellikle yaygın metastatik hastalığın bir parçasıdır ve kötü prognoz göstergesidir. İzole splenik metastaz çok nadirdir ve splenektomi düşünülebilir.