Splenik basit kist (epidermoid kist), epitelyal hücre örtüsüne sahip gerçek kisttir. Konjenital kökenli olup skuamöz veya kuboid epitel ile döşelidir. İçeriği berrak seröz sıvıdır ve tüm gerçek splenik kistlerin %10-20'sini oluşturur (psödokistler %80). Genellikle asemptomatik olup insidental saptanır. Büyük kistlerde (>5 cm) sol üst kadran ağrısı, erken doyma veya komplikasyonlar (kanama, enfeksiyon, rüptür) görülebilir. Görüntülemede su dansitesinde, ince duvarlı, kontrastlanmayan, uniloküle kistik lezyon olarak izlenir. Duvar kalsifikasyonu %10-15 olguda görülür ve basit kist ile psödokist ayırımında yardımcıdır (psödokistte kalsifikasyon daha sıktır). Malign transformasyon riski yoktur ancak semptomatik lezyonlarda parsiyel splenektomi veya unroofing düşünülebilir.
Yaş Aralığı
10-70
En Sık Yaş
35
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Sık
Splenik basit kist, embriyonel gelişim sırasında dalak parankimine hapsolmuş mezotelyal veya endodermal hücre artıklarından gelişen konjenital bir lezyondur. Epitelyal örtü skuamöz, kuboid veya transisyonel tipte olabilir — bu histolojik çeşitlilik farklı embriyonel köken teorilerini destekler. Kist içi sıvı, epitelyal hücrelerin sekresyonu ile birikir ve berrak, seröz karakterdedir. BT'de su dansitesi (0-20 HU) göstermesi, kist içi sıvının düşük protein konsantrasyonunu ve homojen su kompozisyonunu yansıtır — iyotlu kontrast madde kist içine penetre edemez çünkü kist duvarı vasküler değildir ve endotel bariyeri mevcuttur. T2A MR'da belirgin hiperintensite, serbest suyun çok uzun T2 relaksasyon süresinden kaynaklanır. T1'de hipointensite ise suyun uzun T1 değerinden kaynaklanır. US'de anekoik görünüm, kist içi sıvının homojen olması ve ultrason dalgalarını yansıtacak internal arayüz bulunmamasından kaynaklanır. Posterior akustik güçlenme, sıvının ultrason enerjisini minimal absorbe etmesinin sonucudur. Zamanla kist duvarında distrofik kalsifikasyon gelişebilir — bu, kronik mekanik stres ve epitelyal turnover'ın bir sonucudur.
US'de anekoik, posterior akustik güçlenmeli, ince duvarlı kistik lezyon + BT'de su dansitesinde kontrastlanmayan lezyon kombinasyonu basit kist için tanısaldır. Kontrastlanma yokluğu (solid komponentten ayrım) ve yüksek ADC (apseden ayrım) tanıyı kesinleştirir.
Portal venöz fazda su dansitesinde (0-20 HU), ince düzgün duvarlı, kontrastlanmayan, iyi sınırlı yuvarlak veya oval kistik lezyon izlenir. İçerik homojendir ve debris veya solid komponent içermez. Duvar kontrastlanmaz. Dalak parankimi ile arasında keskin sınır mevcuttur. Kalsifikasyon %10-15 olguda duvar boyunca ince kürvilineer veya punktat şekilde görülebilir.
Rapor Cumlesi
Dalakta su dansitesinde, ince duvarlı, kontrastlanmayan, iyi sınırlı kistik lezyon izlenmekte olup basit kist ile uyumludur.
T2A MR'da BOS ile eşit düzeyde belirgin homojen hiperintensite. İnce düzgün hipointens duvar ile çevrilmiştir. İnternal debris, septasyon veya solid komponent yoktur. T2 STIR'da da belirgin hiperintens sinyal devam eder. T2 hiperintensitesi hemanjiomunkine benzer ancak basit kistte kontrastlanma yoktur — bu temel ayırıcı noktadır.
Rapor Cumlesi
Dalaktaki lezyon T2A MR'da BOS ile eşit düzeyde belirgin homojen hiperintensite göstermekte olup ince hipointens duvarla çevrilmiştir; basit kist ile uyumludur.
T1A MR'da kist dalak parankimine göre belirgin hipointens sinyal gösterir. Homojen düşük sinyal serbest suyun uzun T1 relaksasyon süresini yansıtır. Proteinöz veya hemorajik içerik varlığında T1 sinyal artışı görülebilir — bu durumda komplike kist düşünülmelidir. Kontrastlı T1 serilerde duvar ve içerik kontrastlanmaz.
Rapor Cumlesi
Dalaktaki kistik lezyon T1A MR'da belirgin hipointens sinyal göstermekte olup kontrastlı serilerde kontrastlanma izlenmemektedir.
B-mod US'de iyi sınırlı, yuvarlak veya oval, anekoik (internal eko içermeyen) kistik lezyon izlenir. İnce düzgün hiperekoik duvar çevreler. Posterior akustik güçlenme belirgindir — kist arkasındaki dokular daha parlak görünür. İnternal septasyon, debris veya solid komponent yoktur. Doppler US'de kist duvarı ve içeriğinde vaskülarite saptanmaz. Boyut değişkendir — 1 cm'den 20+ cm'ye kadar olabilir.
Rapor Cumlesi
Dalakta iyi sınırlı, anekoik, ince duvarlı kistik lezyon izlenmekte olup belirgin posterior akustik güçlenme mevcuttur; basit kist ile uyumludur.
Kontrastsız BT'de su dansitesinde (0-20 HU), iyi sınırlı, homojen hipodans kistik lezyon izlenir. Dansite değeri dalak parankiminden (40-60 HU) belirgin düşüktür. Duvar kalsifikasyonu %10-15 olguda ince kürvilineer veya punktat hiperdansite olarak görülür. Kontrastsız BT tek başına basit kisti psödokistten veya komplike kistten ayırmada yetersiz olabilir — kontrastlı faz duvar kontrastlanmasını değerlendirmek için gereklidir.
Rapor Cumlesi
Dalakta kontrastsız BT'de su dansitesinde (8 HU), iyi sınırlı kistik lezyon izlenmektedir.
DWI'da basit kist difüzyon kısıtlaması göstermez — yüksek b değerinde sinyal kaybı (T2 shine-through olabilir ancak ADC haritasında yüksek ADC değerleri ile doğrulanır). ADC değeri çok yüksektir (>2.5 × 10⁻³ mm²/s) çünkü serbest su molekülleri kısıtlanmadan hareket eder. Bu özellik basit kisti apseden (apse düşük ADC gösterir — viskoz pü difüzyonu kısıtlar) ve solid tümörlerden ayırmada kritiktir.
Rapor Cumlesi
DWI'da kistik lezyonda difüzyon kısıtlaması izlenmemekte olup ADC değerleri yüksektir; bu bulgu basit kist ile uyumlu olup apse tanısını dışlamaktadır.
Kriterler
Skuamöz epitel örtüsü. En sık gerçek splenik kist tipi. Keratohyalin granüller ve keratinize debris içerebilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Çoğunlukla uniloküler, berrak sıvı. Kalsifikasyon nadir. Malign potansiyel yok.
Kriterler
Mezotelyal hücre örtüsü. Peritoneal mezotel artıklarından gelişir.
Ayirt Edici Ozellikler
Multiloküler olabilir. İnce septalar içerebilir (basit kistten farklı). Calretinin (+) immünohistokimya.
Kriterler
Ektoderm, mezoderm ve endoderm elemanları içerir. Dalakta son derece nadir.
Ayirt Edici Ozellikler
İçerikte yağ, saç, diş gibi matür doku elemanları. MR'da yağ sinyali ve kimyasal kayma artefaktı.
Ayirt Edici Ozellik
Psödokist travma/infarkt öyküsü ile ilişkilidir, duvar kalın ve düzensiz olabilir, kalsifikasyon daha sık (%25-50) ve daha kaba ('eggshell'). İçerik protein/debris nedeniyle su dansitesinden yüksek olabilir (20-40 HU).
Ayirt Edici Ozellik
Apse DWI'da belirgin difüzyon kısıtlaması gösterir (düşük ADC — viskoz pü); basit kist kısıtlama göstermez (yüksek ADC). Apse kalın, düzensiz kontrastlanan rim ve internal gaz içerebilir.
Ayirt Edici Ozellik
Lenfanjiom multiloküler kistik yapıda, ince septalar ve subkapsüler büyüme paterni gösterir; basit kist uniloküler ve septasızdır.
Ayirt Edici Ozellik
Hemanjiom kontrastlı serilerde progresif periferik nodüler kontrastlanma ve sentripetal dolum gösterir; basit kist hiçbir fazda kontrastlanma göstermez.
Aciliyet
routineYonetim
surveillanceBiyopsi
Gerekli DegilTakip
12-monthSplenik basit kist benign bir lezyondur ve malign transformasyon riski yoktur. Küçük, asemptomatik kistlerde tedavi gerekmez — yıllık US takibi yeterlidir. >5 cm kistlerde veya semptomatik olgularda (ağrı, erken doyma, kompresyon) tedavi seçenekleri arasında laparoskopik unroofing (marsupiyalizasyon), parsiyel splenektomi veya perkütan aspirasyon-skleroterapi bulunur. Total splenektomiden kaçınılmalıdır — dalak fonksiyonunun korunması önemlidir. Kist perforasyonu, enfeksiyonu veya hemorajisi acil müdahale gerektirebilir. Biyopsi gerekmez — görüntüleme bulguları tanısaldır. Kist hidatik ayırıcı tanıda düşünülmelidir (özellikle endemik bölgelerde) — seroloji (ELISA, IHA) ve kalsifikasyon paterni yardımcıdır.
Splenik basit kist genellikle asemptomatik ve insidental saptanır. Tipik bulgular varsa takip veya tedavi gerekmez. Büyük kistler semptomatik olabilir ve parsiyel splenektomi veya drenaj düşünülebilir.