Mide leiomyomu, muskularis mukoza veya muskularis propria tabakasının düz kas hücrelerinden köken alan benign mezenkimal tümördür. GIST'in tanımlanmasından önce en sık mide mezenkimal tümörü olarak kabul edilirdi; günümüzde immünohistokimya ile GIST'ten ayırt edilir (KIT/CD117 negatif, desmin ve SMA pozitif). Gastrik mezenkimal tümörlerin yaklaşık %1-2'sini oluşturur — daha önce GIST olarak sınıflandırılan birçok olgu artık gerçek leiomyom olarak tanınmaktadır. Genellikle asemptomatik olup insidental olarak saptanır; nadiren gastrointestinal kanama veya obstrüksiyona neden olabilir. BT'de mide duvarında iyi sınırlı, homojen, ılımlı kontrastlanan submukozal kitle olarak izlenir ve GIST'ten farklı olarak santral nekroz, kavitasyon ve agresif davranış göstermez.
Yaş Aralığı
30-70
En Sık Yaş
50
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir Değil
Leiomyom, mide duvarının düz kas tabakalarından (muskularis mukoza veya muskularis propria) köken alır ve yavaş büyüyen, iyi sınırlı bir tümördür. Histolojik olarak iğsi şekilli, eozinofilik sitoplazmalı düz kas hücrelerinden oluşur ve mitotik aktivite son derece düşüktür (<5 mitoz/50 HPF, genellikle <1). GIST'ten farklı olarak KIT veya PDGFRA mutasyonu taşımaz — bu nedenle tirozin kinaz inhibitörlerine (imatinib) yanıt vermez; bunun yerine desmin, smooth muscle actin (SMA) ve h-caldesmon gibi düz kas belirteçleri pozitiftir. Tümörün homojen yapısı, hücre popülasyonunun monomorfikliğinden kaynaklanır ve BT/MR'da homojen kontrastlanma olarak yansır; nekroz ve hemoraji GIST'ten farklı olarak son derece nadirdir çünkü tümör çok yavaş büyür ve vasküler yapı beslenmek için yeterlidir. Muskularis mukoza kaynaklı leiomyomlar genellikle küçük (<2 cm) ve intraluminal iken, muskularis propria kaynaklı olanlar daha büyük olabilir ve hem intraluminal hem ekzofitik büyüme gösterebilir. Malign transformasyon (leiomyosarkom) son derece nadir olup mitotik aktivite artışı ile karakterizedir.
BT'de mide duvarında iyi sınırlı, homojen, ılımlı kontrastlanan submukozal kitle — nekroz, kavitasyon ve hemoraji olmaması GIST'ten ayırt edici ve leiomyom lehine en güvenilir görüntüleme bulgusu.
Arteriyel fazda leiomyom ılımlı, homojen kontrastlanma gösterir. GIST'in yoğun arteriyel kontrastlanmasına kıyasla leiomyomun kontrastlanması daha az yoğundur — bu, leiomyomun daha düşük vaskülaritesini yansıtır. Kitle iyi sınırlı, yuvarlak veya oval olup mide duvarıyla devamlılık gösterir. Küçük leiomyomlar (<2 cm) intraluminal polipoid kitle olarak, büyük olanlar intramural veya ekzofitik kitle olarak izlenebilir. En önemli özellik homojenite — GIST'te görülen santral nekroz, hemoraji ve kavitasyon leiomyomda izlenmez.
Rapor Cumlesi
Mide duvarında [X] cm çaplı, iyi sınırlı, homojen, ılımlı kontrastlanan submukozal kitle izlenmekte olup leiomyom ile uyumludur.
Portal venöz fazda leiomyom homojen kontrastlanmayı sürdürür ve hatta hafif progresif kontrastlanma gösterebilir — washout izlenmez. Bu, GIST'teki washout paterninden farklıdır. Kitle sınırları portal fazda da net seçilebilir. Çevre mide duvarı ile olan ilişki — devamlılık veya obtüz açı — portal fazda en iyi değerlendirilir. Perigastrik yağ planları korunmuştur ve malignite bulguları yoktur.
Rapor Cumlesi
Portal venöz fazda kitle homojen kontrastlanmayı korumakta olup washout izlenmemektedir; korunan perigastrik yağ planları benign patoloji ile uyumludur.
EUS'da leiomyom hipoekoik, iyi sınırlı, homojen submukozal kitle olarak izlenir. Muskularis mukoza kaynaklı leiomyomlar 2. tabakadan (hipoekoik), muskularis propria kaynaklı olanlar 4. tabakadan (hipoekoik) köken alır. Leiomyom ve GIST EUS'da benzer görünüm sergileyebilir ancak leiomyomun homojenitesi ve küçük boyutu (<3 cm) benign lehine ipucudur. İç ekolar homojen olup kistik alanlar, kalsifikasyon veya nekrotik alanlar izlenmez. Üzerindeki mukoza intakttır ve 'bridging fold' paterni görülür.
Rapor Cumlesi
EUS'da mide duvarında [2./4.] tabakadan köken alan [X] mm çaplı hipoekoik, homojen, iyi sınırlı submukozal kitle izlenmektedir; leiomyom ile uyumludur.
MR'da leiomyom T2 ağırlıklı sekanslarda düşük-orta sinyal intensitesinde homojen kitle olarak izlenir. Düz kas dokusu kısa T2 relaksasyon süresi gösterir ve bu nedenle kas dokusuyla izointens veya hafif hiperintenstir. T1 ağırlıklı sekanslarda düşük-orta sinyal, kontrastlı serilerde homojen ılımlı kontrastlanma gösterir. GIST'in T2'de sıklıkla yüksek sinyal göstermesi (nekroz, ödem) ve heterojen kontrastlanmasına karşılık leiomyomun düşük-orta T2 sinyali ve homojenitesi ayırt edicidir. DWI'da difüzyon kısıtlaması izlenmez veya minimal düzeydedir.
Rapor Cumlesi
MR'da mide duvarında T2'de düşük-orta sinyal intensitesinde, kontrastlı serilerde homojen ılımlı kontrastlanan [X] cm submukozal kitle izlenmektedir; leiomyom ile uyumludur.
Gecikmiş fazda leiomyom kontrastlanmayı korur veya hafif artar — progresif kontrastlanma paterni. Bu, düz kas dokusunun interstisyel fibröz yapısında kontrast maddenin birikmesini yansıtır. GIST'te gecikmiş fazda washout veya heterojen kontrastlanma daha belirgindir. Leiomyomun gecikmiş fazda homojen kontrastlanmayı sürdürmesi, fibröz/düz kas zengin benign tümörlerin ortak özelliğidir ve schwannom ile benzer patern gösterir.
Rapor Cumlesi
Gecikmiş fazda kitle homojen kontrastlanmayı sürdürmekte olup progresif kontrastlanma paterni benign düz kas tümörü (leiomyom) ile uyumludur.
DWI'da leiomyom difüzyon kısıtlaması göstermez veya minimal düzeyde gösterir. ADC değerleri yüksektir (>1.2 × 10⁻³ mm²/s), malign submukozal tümörlere (GIST, leiomyosarkom) kıyasla anlamlı olarak daha yüksek. Bu özellik benign-malign ayrımında ek bilgi sağlar. Yüksek ADC değerleri, leiomyomun düşük sellüler yoğunluğu ve düzenli hücre dizilimini yansıtır — su moleküllerinin hücre dışı alanda serbest difüzyonu kolaylaşmıştır.
Rapor Cumlesi
DWI'da kitlede difüzyon kısıtlaması izlenmemekte olup ADC değerleri yüksektir; bu bulgu benign düz kas tümörü lehine değerlendirilmiştir.
Kriterler
EUS'da 2. tabakadan (muskularis mukoza — hipoekoik) köken alır. Genellikle küçük (<2 cm), intraluminal polipoid kitle. Endoskopide submukozal kabarıklık veya küçük polip olarak izlenir. Muskularis propria kaynaklı olanlara göre daha sık.
Ayirt Edici Ozellikler
Endoskopik rezeksiyon (EMR/ESD) genellikle mümkün ve yeterli. Rekürrens riski minimal. BT'de küçük boyut nedeniyle saptanması zor olabilir — EUS daha duyarlı. Malign transformasyon riski yok denecek kadar düşük.
Kriterler
EUS'da 4. tabakadan (muskularis propria — hipoekoik) köken alır. Daha büyük olabilir (2-5 cm), intramural veya ekzofitik büyüme gösterebilir. GIST ile köken tabakası aynı olduğu için ayırt edici olmak daha güçtür.
Ayirt Edici Ozellikler
Cerrahi rezeksiyon gerekebilir (laparoskopik wedge rezeksiyon). EUS-FNA ile immünohistokimya (KIT negatif, desmin/SMA pozitif) kesin ayırıcı tanı sağlar. Homojenite ve küçük-orta boyut GIST'ten ayrımda en önemli görüntüleme ipucu.
Kriterler
Özofagogastrik bileşke ve kardiya bölgesi leiomyomların en sık yerleşim yeridir (GI sistem leiomyomlarının %50'si özofageal). Alt özofagus ve kardiya kaynaklı leiomyomlar mide lümenine protrüde olabilir. Disfaji en sık semptom.
Ayirt Edici Ozellikler
Barium grafi ve BT'de kardiya bölgesinde iyi sınırlı submukozal dolma defekti. EUS ile köken tabakası ve boyut değerlendirilir. Büyük lezyonlarda (>3 cm) cerrahi enükleeasyon veya laparoskopik rezeksiyon. Diferansiyel: GIST, schwannom, granüler hücreli tümör.
Ayirt Edici Ozellik
GIST yoğun arteriyel kontrastlanma, heterojen iç yapı, santral nekroz/kavitasyon ve washout gösterir; leiomyom ılımlı homojen kontrastlanma, nekroz yokluğu ve progressif kontrastlanma gösterir. Kesin ayırım immünohistokimya ile yapılır (GIST: KIT+, leiomyom: desmin/SMA+).
Ayirt Edici Ozellik
Schwannom T2'de çok yüksek sinyal ve belirgin gecikmiş kontrastlanma gösterir (Antoni B alanları); leiomyom T2'de düşük-orta sinyal gösterir. Schwannom S-100 pozitif, leiomyom desmin/SMA pozitif. Her ikisi de homojen ve iyi sınırlı olabilir.
Ayirt Edici Ozellik
Lipom homojen yağ dansitesinde (-70 ile -120 HU) submukozal kitle olup kontrastlanmaz; leiomyom yumuşak doku dansitesinde olup ılımlı kontrastlanma gösterir. Dansite ölçümü kesin ayırıcı tanı sağlar.
Ayirt Edici Ozellik
Karsinoid yoğun arteriyel kontrastlanma ve sıklıkla multipl lezyonlar gösterir; leiomyom ılımlı kontrastlanma ve genellikle soliter. Karsinoid 2./3. tabakadan, leiomyom 2. veya 4. tabakadan köken alır. Karsinoid somatostatin reseptör tutulumu gösterir (DOTATATE PET).
Aciliyet
routineYonetim
surveillanceBiyopsi
GerekliTakip
12-monthGastrik leiomyom yönetimi boyut, semptom ve GIST ekartasyonuna bağlıdır. Asemptomatik, <2 cm lezyonlarda EUS ile izlem (12-24 ay) yeterlidir. Semptomatik veya >2 cm lezyonlarda EUS-FNA ile immünohistokimya (KIT/CD117 negatif, desmin/SMA pozitif) GIST'i ekarte etmek için önerilir. Muskularis mukoza kaynaklı küçük lezyonlarda endoskopik rezeksiyon (EMR/ESD) yeterli olabilir. Muskularis propria kaynaklı veya büyük (>3 cm) lezyonlarda laparoskopik wedge rezeksiyon veya cerrahi enükleasyon tercih edilir. Malign transformasyon (leiomyosarkom) riski son derece düşüktür (<1%). Komplet rezeksiyon sonrası rekürrens çok nadirdir ve rutin takip genellikle gerekmez.
Mide leiomyomu benign bir tümördür ve malign transformasyon riski yoktur. GIST'ten ayrımı klinik olarak önemlidir çünkü tedavi yaklaşımları farklıdır. Semptomatik olgularda cerrahi rezeksiyon yapılır.