Testikuler torsiyon, spermatik kordun kendi ekseni etrafinda donmesi sonucu testise kan akiminin kesilmesidir — urolojik ACİL durumlardan biridir. Goruntuleme ile 6 saat icinde tani konulmazsa testisin hayatiyetini kaybetme riski %90'in uzerine cikar. Ultrasonografi birincil goruntuleme yontemidir; renkli Doppler'da azalmis veya yok kan akimi ve spermatik kordda whirlpool sign patognomonik bulgulardir. Torsiyon en sik 12-18 yas arasinda gorulur ancak herhangi bir yasta olabilir. Neonatal torsiyon genellikle ekstravainal tiptir. Bell-clapper deformitesi (tunika vaginalisin testisi tamamen sarmasi) predispozan faktorlerin en onemlisidir. Intermittan (spontan detorsiyon) formlar teshis zorlugu yaratabilir — klinik suphede eksplorasyon onerilir.
Yaş Aralığı
0-25
En Sık Yaş
14
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir Değil
Testikuler torsiyon, spermatik kordun longitudinal ekseni etrafinda rotasyonu sonucu testise gelen arteriyel ve donen venoz kan akiminin kesilmesinden kaynaklanir. Intravajinal torsiyon (en sik tip) tunika vaginalis icinde gercer ve Bell-clapper deformitesi (tunika vaginalisin testisi mezo yerine tamamen sarmasi, testisi campanin dili gibi serbest birakarak) zemin hazirlayicidir. Rotasyon derecesi 180-720 derece arasinda degisir — >360 derece rotasyonda iskemi daha siddetlidir. Once venoz donus kesilir (daha dusuk basinc) — bu venoz konjesyon, odem ve hemoraji olusturur. Arteriyel akimin da kesilmesiyle tam iskemi baslar. Tunika albugineanin esnemez yapisi kompartman sendromu benzeri bir ortam yaratir — intratestituler basinc arttikca mikrovaskular perfuzyon daha da bozulur. 4-6 saat icinde geri donusumsuz iskemik hasar baslar ve seminifer tubulusler nekroze olur. Ultrasonografide bu patoloji spermatik kordda whirlpool sign (dolanmis vaskuler yapilarin spiral gorunumu) ve Doppler'da azalmis/yok arteriyel ve venoz akimlara yansir. Gec evrede testis buyur, heterojen hale gelir ve difuzyon kisitlamasi gosterir (sellular odem ve nekroz).
Spermatik kordda dolanmis vaskuler yapilarin spiral/girdap seklinde gorunumu — spermatik kord rotasyonunun dogrudan US kaniti. Transvers kesitte dolanmis yapilarin merkezi kesitinden görünüm, longitudinal kesitte helikal spiral paterni. Torsiyon icin patognomoniktir.
Renkli ve power Doppler'da etkilenen testiste azalmis veya tamamen yok arteriyel ve venoz kan akimi izlenir — torsiyon icin en kritik ve en duyarli bulgudur. Erken evrede (ilk 1-2 saat) diastol sonu akis kaybedilir (yüksek resistans pattern), ilerlediginde tam avaskularite olusur. Kontralateral normal testiste reaktif hipervaskularite izlenir (kompansatuar artmis akim). Doppler ayari kritiktir — dusuk PRF (pulse repetition frequency) ve dusuk duvar filtresi kullanilmalidir. Neonatal torsiyon ve intermittan torsiyon yalanci negatifliğe yol acabilir.
Rapor Cumlesi
Renkli Doppler'da etkilenen testiste kan akimi izlenmemektedir; kontralateral testiste reaktif hipervaskularite mevcuttur. Bulgular ACİL testikuler torsiyon ile uyumlu olup cerrahi eksplorasyon onerilir.
Spermatik kordda dolanmis vaskuler yapilarin spiral/burgu seklinde gorunumu — whirlpool sign (girdap isareti). Bu bulgu spermatik kord rotasyonunun dogrudan goruntulenmesidir ve torsiyon icin patognomoniktir. Torsiyon noktasi genellikle testisin ust polunde veya inguinal kanalda gorulur. Spiral yapilar transvers kesitlerde daire seklinde, longitudinal kesitlerde spiral seklinde gorulur. Renkli Doppler eklendinginde spiral vaskuler yapilar renkli girdap paterni olusturur.
Rapor Cumlesi
Spermatik kordda whirlpool sign (girdap isareti) — dolanmis vaskuler yapilar izlenmektedir; bu bulgu testikuler torsiyon icin patognomoniktir.
Torsiyon suresine bagli olarak testis progresif bulgular gosterir: erken evrede (0-4 saat) testis normal gorunumde veya hafifce buyuk olabilir, orta evrede (4-6 saat) testis buyumis ve hafifce heterojen, gec evrede (>6 saat) testis belirgin buyumis, heterojen ve hipoekoik hale gelir (odem, hemoraji, nekroz). Cok gec evrede (>24 saat) testis global nekroz nedeniyle hipoekoik ve avaskular gorunur. Tunika albuginea kalinlasmis olabilir.
Rapor Cumlesi
Testis buyumis ve heterojen ekosu gorulmekte olup Doppler'da kan akimi izlenmemektedir; bulgular gec evre testikuler torsiyon ile uyumludur.
MR nadiren acil torsiyon degerlendirilmesinde kullanilir ancak tanida zorluk yasandiginda yardimci olabilir. Torsiyone testis T2 agirlikli goruntulerde heterojen sinyal gosterir — odem alanlari hiperintens, hemoraji alanlari degisken sinyal, nekroz alanlari dusuk sinyal gosterir. Spermatik kordda dolanma ve odem T2'de belirginlesir. Kontrastli sekanslarda testis kontrastlanmaz (avaskular iskemik doku). DWI'da kisitli difuzyon gorulur.
Rapor Cumlesi
MR'da testis T2'de heterojen sinyal gostermekte olup kontrastli sekanslarda kontrastlanma izlenmemektedir; bulgular testikuler torsiyon ve iskemi ile uyumludur.
DWI'da torsiyone testiste kisitli difuzyon izlenir — yuksek b-deger goruntulerde hiperintensite ve ADC haritasinda azalmis sinyal. Difuzyon kisitlamasi iskemik sellular odeme baglidir. Bu bulgu erken evrede B-mod degisikliklerinden once saptanabilir ve torsiyonun erken tanisina katkida bulunabilir.
Rapor Cumlesi
Torsiyone testiste DWI'da kisitli difuzyon izlenmektedir; bulgular iskemik sellular odem ile uyumludur.
Radyonuklid testis sintigrafisi (Tc-99m) tarihsel olarak torsiyon tanisinda kullanilmistir. Torsiyone testiste azalmis veya yok radyotracer tutulumu izlenir (soğuk alan = fotopenik defekt), cevresinde reaktif hipervaskularite halesi gorulebilir (rim sign). Günümüzde US/Doppler'in yaygin bulunabilirligi nedeniyle sintigrafi nadiren kullanilir ancak US tanisinin belirsiz oldugu olgularda tamamlayici olabilir.
Rapor Cumlesi
Testikuler sintigrafide etkilenen testiste radyotracer tutulumu izlenmemekte olup cevresinde reaktif artmis aktivite gorulmektedir; bulgular testikuler torsiyon ile uyumludur.
Kriterler
Tunika vaginalis icinde spermatik kord rotasyonu — en sik tip (%90). Bell-clapper deformitesi zemini. Tipik olarak adolesan ve genc eriskin (12-18 yas pik).
Ayirt Edici Ozellikler
Bell-clapper deformitesi kontralateral testiste de mevcut olabilir (bilateral fiksasyon defekti). Cerrahi sirasinda bilateral orkidopeksi (her iki testisin fiksasyonu) yapilir. Whirlpool sign tunika vaginalis icinde gorulur.
Kriterler
Tunika vaginalis disinda spermatik kordun tumunun rotasyonu — neonatal donemde gorulur (prenatal veya postnatal). Testisin skrotuma inisi sirasinda gubernakulum ile fiksasyon tamamlanmadan once olur.
Ayirt Edici Ozellikler
Yenidoğanda sert, agrisiz, diskolorik (mavi-siyah) skrotum. US'de testis heterojen ve avaskular. Salvage orani cok dusuk (prenatal torsiyon genellikle irreversibl). Kontralateral orkidopeksi onerilir.
Kriterler
Tekrarlayan spontan torsiyon ve detorsiyon atak ları. Ataklar arasinda testis normal gorulur. Tipik olarak ani baslangic agri ataklari — dakikalar icinde spontan duzelen.
Ayirt Edici Ozellikler
Atak sirasinda US'de torsiyon bulgulari, atak arasinda NORMAL US. Tam torsiyon riskini onlemek icin elektif orkidopeksi onerilir. Oykü kritik — tekrarlayan ani skrotal agri + spontan duzelen.
Ayirt Edici Ozellik
Orsit: ARTMIS kan akimi (hipervaskularite), ates, piüri. Torsiyon: AZALMIS/YOK kan akimi, ates genellikle yok, ani baslangi. Bu ayirim HAYAT KURTARICI — torsiyon cerrahi ACİL.
Ayirt Edici Ozellik
Seminoma: AGRISIZ hipoekoik solid kitle, hipervaskular, progresif buyume. Torsiyon: AGRILI, avaskular, ani baslangi, whirlpool sign.
Ayirt Edici Ozellik
Varikosel: dilate (>3 mm), kirmizi cizgi seklinde tubular venoz yapilar, Valsalva ile artar. Torsiyon: spermatik kord whirlpool sign, avaskular testis. Varikosel AGRILI olabilir ancak akut baslangi tipik degil.
Ayirt Edici Ozellik
Apse (gec evre): avaskular santral alan + periferal ring hipervaskularite. Torsiyon: tum testisin avaskuler olmasi + whirlpool sign. Apse orsit zemininde gelisir (ates, piyuri), torsiyon aniden baslar.
Aciliyet
emergentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralTestikuler torsiyon MUTLAK CERRAHI ACİLDİR. 6 saat icinde detorsiyon yapilirsa testis kurtarma orani %90+, 12 saatte %50, 24 saatte <%10. Manuel detorsiyon (dis-icine acma manevrasi) US onculugunda denenebilir ancak cerrahi eksplorasyon hala gereklidir. Cerrahi sirasinda torsiyone testis detorse edilir, hayatiyeti degerlendirilir (nekrotik ise orsiektomi) ve BILATERAL orkidopeksi yapilir (kontralateral testiste de Bell-clapper olabilir). Intermittan torsiyonda elektif orkidopeksi onerilir.
Testis torsiyonu ACİL CERRAHİ gerektiren bir durumdur. 6 saat içinde cerrahi detorsiyon yapılırsa salvaj oranı yaklaşık %100'dür; 12 saatten sonra %20'ye, 24 saatten sonra neredeyse %0'a düşer. US tanıyı doğruladığında HEMEN cerrahi konsültasyon istenmelidir — US için cerrahi geciktirilMEMELİdir. Kontralateral testis de bell-clapper riski taşıdığından bilateral orşiopeksi uygulanır. Geç başvurularda gangrenöz testis orşiektomi gerektirir.