Tip II endometriyal karsinom, seröz ve berrak hücreli (clear cell) karsinomu kapsayan agresif bir endometriyal malignite grubudur. Tüm endometriyal kanserlerin %10-15'ini olusturur ancak endometriyal kansere bagli olumlerin orantısız bir payini (%40-50) tasir. Tipik olarak daha ileri yasta (ortalama 65-70) gorulur ve estrojen stimulasyonundan bagimsiz olarak atrofik endometriyum zemininde gelisebilir. Derin miyometriyal invazyon, peritoneal yayilim, lenf nodu metastazi ve uzak metastaz riski Tip I'e gore belirgin olarak yüksektir. TP53 mutasyonu seröz karsinomlarin >%90'ında mevcuttur. Goruntuleme bulgulari agresif biyolojiyi yansitir: ince endometriyumdan bile cikan invaziv kitle, derin invazyon ve ekstrauterin yayilim.
Yaş Aralığı
60-80
En Sık Yaş
68
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir Değil
Tip II endometriyal karsinom, estrojen-bagimsiz bir yolakla gelisir — Tip I'den farkli olarak endometriyal hiperplazi on kosulu gerektirmez. Seröz tip, TP53 mutasyonu (%90+) ve geniş genomik instabilite ile karakterizedir — HER2/neu amplifikasyonu %30'a kadar gorulur. Berrak hucreli tip ise ARID1A mutasyonu, PI3K/AKT yolak aktivasyonu ve hepatosit nukleer faktor (HNF) ekspresyonu gosterir. Her iki alt tip de agresif biyolojiye sahiptir: erken transperitoneal yayilim (over karsinom benzeri davranis), lenfovaskuler alan invazyonu (LVSI) ve derin miyometriyal invazyon. Goruntuleme bulgulari bu patolojiyi yansitir: seröz karsinom atrofik (ince) endometriyumdan bile cikabilir — MR'da ince endometriyum icerisinde fokal kitle veya asimetrik kalinlasma gorulur. Peritoneal yayilim over karsinomu gibi davranır — omental cake, asit ve peritoneal implantlar eslik edebilir. DWI'da belirgin difuzyon kisitlamasi yuksek sellulariteyi yansitir. Derin miyometriyal invazyon sik gorulur — JZ tamamen bozulmus olabilir. Kontrastli MR'da tumor agresif kontrastlanma paterni gosterir.
Atrofik/ince endometriyumdan orantisiz olarak buyuk ve invaziv kitle cikmasi — Tip II endometriyal karsinomun karakteristik bulgusudur. Tip I genellikle kalinlasmis endometriyum zemininde gelisirken, Tip II 4 mm'nin altindaki endometriyumdan bile cikabilir.
T2 agirlikli MR'da ince veya atrofik endometriyumdan kaynaklanan kitle gorulur — Tip I'den farkli olarak kalin endometriyum zemininde gelismesi gerekmez. Kitle orta-yuksek T2 sinyal gosterir, heterojen olabilir. JZ genellikle tamamen bozulmustur cunku derin miyometriyal invazyon siklik olarak (%60-70) gorulur. Miyometriyumun dis yarisi invaze olmis olabilir. Servikal stromal invazyon ve parametriyal uzanim aranmalidir. Ekstrauterin yayilim (adneksiyal tutulum, peritoneal implantlar) saptanabilir.
Rapor Cumlesi
T2 agirlikli sekanslarda ince endometriyumdan kaynaklanan heterojen kitle izlenmekte olup junctional zone tamamen bozulmustur ve derin miyometriyal invazyon saptanmistir; Tip II endometriyal karsinom ile uyumlu bulgudur.
DWI'da Tip II endometriyal karsinom Tip I'e gore daha belirgin difuzyon kisitlamasi gosterir — ADC degerleri genellikle <0.8 x 10-3 mm2/s'dir (Tip I'de <0.9). Yuksek b-degerlerinde (b=800-1000) kitle cok parlak sinyal gosterir. Peritoneal implantlar da difuzyon kisitlamasi gosterebilir — DWI ekstrauterin yayilimin tespitinde degerlidir. ADC degeri histolojik derece ile ters korelasyon gosterir — Tip II'nin yuksek dereceli yapisi dusuk ADC degerlerini aciklar.
Rapor Cumlesi
DWI'da endometriyal kitlede cok belirgin difuzyon kisitlamasi izlenmekte olup ADC degeri belirgin dusuktur; yuksek dereceli endometriyal karsinom (Tip II) ile uyumludur.
Kontrastli BT'de Tip II endometriyal karsinom over karsinomu benzeri peritoneal yayilim gosterir — omental kalinlasma/cake, peritoneal nodüler implantlar, asit ve pelvik/paraaortik lenfadenopati gorulur. Primer uterin kitle heterojen kontrastlanma gosterir. Peritoneal implantlar ozellikle cul-de-sac, parakolik oluklar ve diyafragma alt yuzeyinde izlenir. BT ileri evre hastalikta evreleme icin idealdir — uzak metastaz (akciger, karaciger) degerlendirilir.
Rapor Cumlesi
Kontrastli BT'de uterin kavitede heterojen kitle ile birlikte peritoneal implantlar, omental kalinlasma ve asit izlenmektedir; ileri evre endometriyal karsinom (Tip II, peritoneal yayilim) ile uyumludur.
Dinamik kontrastli MR'da Tip II karsinom agresif kontrastlanma paterni gosterir — erken arteriyel fazda yogun kontrastlanma ve gecikmiş fazda miyometriyuma gore hipointens gorunum. Derin miyometriyal invazyon gecikmiş fazda en iyi degerlendirilir — miyometriyum yogun kontrastlanirken tumor nispeten hipointens kalir. Seroza invazyonu tumor kontrastlanmasinin serozal yuzey ile devamlılık gostermesi ile tanınır. Parametriyal invazyon kontrastlanan tümör dokusunun parametriyal yag icine uzanmasi ile saptanir.
Rapor Cumlesi
Dinamik kontrastli MR'da endometriyal kitle agresif kontrastlanma paterni gostermekte olup gecikmiş fazda miyometriyumdan daha hipointens izlenmektedir; derin miyometriyal invazyon ve [seroza/parametriyal uzanim] saptanmistir.
Transvajinal US'de Tip II endometriyal karsinom ince/atrofik endometriyum zemininde fokal duzensizlik veya asimetrik kalinlasma olarak gorulebilir — Tip I'deki diffuz kalinlasma patterninden farklidir. Endometriyal kalinlik normal sinirda (<4 mm) bile olsa fokal heterojenite veya duzensiz endometriyal-miyometriyal sinir suphelidir. Miyometriyal invazyon endometriyal-miyometriyal sinirda duzensizlik olarak saptanabilir. Doppler'da artmis vaskuler akim ve dusuk rezistans indeksi izlenir.
Rapor Cumlesi
Transvajinal US'de ince endometriyum icerisinde fokal duzensizlik/heterojenite izlenmektedir; Tip II endometriyal karsinom dislanamaz, endometriyal biyopsi ve pelvik MR onerilir.
FDG PET-BT'de Tip II endometriyal karsinom Tip I'e gore daha yüksek FDG tutulumu gosterir — SUVmax genellikle 10-25 arasindadir. PET-BT ozellikle ekstrauterin yayilimin tespitinde degerlidir: pelvik ve paraaortik lenf nodu metastazlari, peritoneal implantlar ve uzak metastazlar (akciger, karaciger, kemik) saptanir. Tedavi yaniti degerlendirmesinde ve nüks tespitinde de onemli rol oynar.
Rapor Cumlesi
FDG PET-BT'de uterin kitlede yuksek metabolik aktivite (SUVmax: [X]) izlenmekte olup [pelvik/paraaortik lenf nodu metastazi / peritoneal implantlar / uzak metastaz] saptanmistir; ileri evre Tip II endometriyal karsinom ile uyumludur.
T1 agirlikli MR'da Tip II endometriyal karsinom genellikle miyometriyuma gore izointenstir, ancak intratumoral hemoraji veya nekroz alanlarinda fokal T1 hiperintensite gorulur. Berrak hucreli alt tipte glikojenden zengin sitoplazma nedeniyle hafifce farkli T1 sinyal ozellikleri izlenebilir. Hematometra varliginda uterin kavitede T1 hiperintens sivi birikimi gorulur. Prekontrast T1 goruntuleme kontrast sonrasi karsilastirma icin temel goruntuyu saglar.
Rapor Cumlesi
T1 agirlikli sekanslarda endometriyal kitle icerisinde intratumoral hemoraji ile uyumlu fokal hiperintens alanlar izlenmektedir.
Kriterler
En sık Tip II alt tipi (%75-80). TP53 mutasyonu >%90, HER2/neu amplifikasyonu %30'a kadar. Papiller mimari, yüksek nükleer atipi, sık mitoz. Tüm seröz karsinomlar FIGO grade 3 kabul edilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Over karsinom benzeri peritoneal yayilim, ince endometriyumdan çıkabilir, derin invazyon, TP53 mutasyonu karakteristik, kemoterapi yaniti degisken, prognoz kotu (%50-70 5 yillik sagkalim tum evrelerde).
Kriterler
Tip II'nin %20-25'i. ARID1A mutasyonu, PI3K/AKT aktivasyonu. Glikojenden zengin berrak sitoplazma. Tubulokistik, papiller veya solid mimari. TP53 mutasyonu seroze gore daha az sik (%30-40).
Ayirt Edici Ozellikler
Glikojenden zengin sitoplazma, genellikle ileri evrede tanı, kemoterapi direnci daha sik, evre-eslestirilmis prognoz seroze benzer, renal berrak hucreli karsinom ile moleküler benzerlik.
Kriterler
Hem epitelyal hem mezenkimal malign komponent icerir. Metaplastik karsinom olarak kabul edilir. Genellikle buyuk, polipoidal kitle. Tip II spektrumunda siniflandirilir. Postmenopozal kadınlarda, önceki pelvik radyasyon öyküsü risk faktörü.
Ayirt Edici Ozellikler
Büyük polipoid kitle, bifazik histoloji (karsinom + sarkom), heterojen MR sinyali, agresif seyir, prognoz en kotu Tip II alt tipi.
Ayirt Edici Ozellik
Tip I genellikle kalinlasmis endometriyum zemininde gelisir, daha yuzeyel invazyon gosterir, daha genc hasta grubu, ADC degerleri biraz daha yuksek, peritoneal yayilim nadir.
Ayirt Edici Ozellik
Leiomyosarkom miyometriyumdan (intramural) kaynaklanir — endometriyal kaviteden degil; T2'de heterojen sinyal ve nekroz alanlari gosterir, coagulative nekroz T1 hiperintens gorulur, genellikle buyuk (>5 cm) tek kitle.
Ayirt Edici Ozellik
Endometriyal stromal sarkom solucan benzeri miyometriyal ve vaskuler uzanim gosterir — endometriyal karsinom gibi kavitenin tamamini doldurmaz, damar ici uzanim patognomoniktir, genellikle daha genc yasta gorulur.
Ayirt Edici Ozellik
Over seröz karsinom primer over kitlesi gosterir — uterin kitle eslik etmez, bilateral adneksiyal kitle tipiktir, CA-125 genellikle daha yuksektir, primer peritoneal yayilim over yüzeyinden baslar.
Aciliyet
urgentYonetim
surgicalBiyopsi
GerekliTakip
specialist-referralEndometriyal biyopsi ile histolojik tanı zorunludur — seröz veya berrak hücreli histoloji agresif tedavi planini gerektirir. Komprehansif evreleme cerrahisi standart tedavidir: total histerektomi + bilateral salpingo-ooforektomi + omentektomi + pelvik/paraaortik lenf nodu disseksiyonu + peritoneal biyopsiler + peritoneal sitoloji. Ileri evre hastalıkta neoadjuvan kemoterapi (karboplatin + paklitaksel) uygulanabilir. HER2/neu pozitif seröz karsinomlarda trastuzumab eklenebilir. Evre I bile olsa adjuvan kemoterapi ± radyoterapi onerilir (agresif biyoloji nedeniyle). Prognoz Tip I'e göre belirgin kötüdür.
Tip II endometriyal karsinom agresif biyolojiye sahiptir. Tanı anında %60+ ileri evredir. Cerrahi evreleme zorunludur (peritoneal sitoloji, omentektomi, lenfadenektomi). Adjuvan kemoterapi + radyoterapi sıklıkla gerekir. 5 yıllık sağkalım Tip I'e göre belirgin düşüktür (%30-50).