Yumuşak doku lipomu, mezenkimal kökenli en sık görülen benign yumuşak doku tümörüdür. Matür adipositlerden oluşur ve tüm yumuşak doku tümörlerinin yaklaşık %50'sini oluşturur. 40-60 yaş arasında en sık görülür ve erkeklerde hafif baskınlık vardır. Subkutan yerleşim en sık olup, derin yerleşimli (subfasiyal/intermüsküler) lipomlar daha az görülür ancak liposarkom ayırıcı tanısı açısından daha önemlidir. İntraosseöz ve paraosteyal (periosteal) yerleşim nadir görülür. Görüntülemede tüm sekanslarda yağ sinyalini takip eden, homojen, iyi sınırlı kitle olarak izlenir.
Yaş Aralığı
30-70
En Sık Yaş
50
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Çok Sık
Lipom, matür beyaz yağ dokusunun iyi kapsüllü benign neoplazisidir. Tümör, normal adipositlerle histolojik olarak aynı olan matür yağ hücrelerinden oluşur; ancak neoplastik hücreler klonal proliferasyon gösterir ve kromozom 12q13-15 translokasyonu (HMGA2 geni) en sık sitogenetik anomalidir. Bu homojen adipöz yapı, görüntülemede tüm sekanslarda normal subkutan yağ ile aynı sinyal/dansite özelliklerini göstermesinin temel nedenidir — MR'da T1'de parlak, yağ baskılamada tam sinyal kaybı, BT'de negatif HU değerleri. İnce fibrovasküler septalar (<2mm) tümör lobüllerini ayırır ve minimal kontrastlanma gösterebilir; bu septalar kalınlaşmadığı ve nodüler komponent içermediği sürece benignite desteklenir. Derin yerleşimli lipomlar (subfasiyal, intermüsküler, intramüsküler) subkutan tiplere göre daha büyük olabilir ve liposarkom ayırıcı tanısında boyut (>10cm), kalın septalar (>2mm), ve non-adipöz komponent varlığı kritik parametrelerdir.
Lipom tüm MR sekanslarında subkutan yağ ile identik sinyal gösterir: T1'de hiperintens, T2'de orta-hiperintens, yağ baskılamalı sekanslarda (STIR, fat-sat) tam sinyal kaybı, kontrastlanma yok. Bu 'tüm sekanslarda yağ' paterni lipom için en güvenilir tanısal kriterdir.
T1 ağırlıklı sekanslarda lipom subkutan yağ ile identik yüksek sinyal gösterir. Sinyal homojendir ve kitle çevresi ile aynı intensitedeki subkutan yağ ile süreklilik gösterebilir. İnce hipointens septalar kitlenin lobüle yapısını ortaya koyabilir. Non-adipöz komponent varlığı (T1 hipointens alanlar) liposarkom şüphesini doğurur.
Rapor Cumlesi
T1 ağırlıklı sekanslarda kitle subkutan yağ ile identik homojen hiperintens sinyal göstermekte olup lipom ile uyumludur.
T2 ağırlıklı sekanslarda lipom orta-yüksek sinyal gösterir ve subkutan yağ ile identiktir. Standart T2 sekanslarda yağ hala parlaktır. Homojen sinyal yapısı korunur. Konvansiyonel spin-echo T2'de yağ yüksek sinyaldedir; fast spin-echo (FSE/TSE) T2'de ise J-coupling etkisi nedeniyle yağ sinyali daha da belirgindir.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı sekanslarda kitle subkutan yağ ile uyumlu homojen orta-yüksek sinyal göstermektedir.
STIR sekanslarda lipom tam ve homojen sinyal kaybı gösterir — subkutan yağ ile identik şekilde baskılanır. Bu, tüm lezyonun matür yağ dokusundan oluştuğunu doğrular. Heterojen veya inkomplet baskılanma (rezidüel parlak alanlar) non-adipöz komponent varlığını düşündürür ve liposarkom ayırıcı tanısını gündeme getirir.
Rapor Cumlesi
STIR sekanslarda kitle subkutan yağ ile identik şekilde tam ve homojen sinyal kaybı göstermekte olup matür adipöz dokudan oluşan lipom ile uyumludur.
Kimyasal kayma görüntülemede (in-phase/opposed-phase) lipom-kas arayüzünde 'India ink' (mürekkep) artefaktı görülür. Opposed-phase'de yağ-su sınırında sinyal kaybı hattı oluşur. Lipomun iç yapısı homojen yağ olduğundan intratümöral sinyal düşüşü beklenmez; ancak çevre kas ile sınırda belirgin India ink etkisi lipomun yağ içeriğini doğrular.
Rapor Cumlesi
Kimyasal kayma görüntülemede kitle-kas arayüzünde India ink artefaktı izlenmekte olup kitlenin yağ içeriğini doğrulamaktadır.
Kontrast sonrası görüntülerde lipom kontrastlanma göstermez. İnce fibrovasküler septalarda minimal kontrastlanma olabilir ancak nodüler veya kitle tarzı kontrastlanma yoktur. Non-adipöz alanlarda kontrastlanma varlığı liposarkom şüphesini kuvvetle doğurur ve biyopsi endikasyonudur.
Rapor Cumlesi
Kontrast sonrası yağ baskılamalı sekanslarda kitlede anlamlı kontrastlanma izlenmemekte olup benign lipom ile uyumludur.
BT'de lipom homojen düşük dansite gösterir; ölçülen HU değerleri -65 ile -120 HU arasındadır ve normal subkutan yağ ile identiktir. İnce septalar yumuşak doku dansitesinde görülebilir. Kalsifikasyon nadir olup kondrolipom veya osteolipom varyantlarında görülür. Non-adipöz yumuşak doku komponent varlığı liposarkom şüphesini doğurur.
Rapor Cumlesi
BT'de kitle subkutan yağ ile identik homojen düşük dansite (-65 ile -120 HU arası) göstermekte olup lipom ile uyumludur.
US'de lipom genellikle subkutan yağ ile izoekoik veya hafif hiperekoik, oval, iyi sınırlı, kompresbl kitle olarak izlenir. İnce ekojenik çizgiler (fibrovasküler septalar) kitle içinde görülebilir. Derin yerleşimli lipomlarda sınırlar daha belirsiz olabilir. Posterior akustik gölgelenme yoktur. İnternal vaskülarite minimal veya yoktur.
Rapor Cumlesi
US'de subkutan yağ ile izoekoik, iyi sınırlı, kompresbl kitle izlenmekte olup lipom ile uyumludur.
Renkli ve power Doppler'da lipom internal vaskülarite göstermez veya minimal periferik akım izlenir. Bu avasküler yapı benigniteyi destekler. İnternal vaskülarite varlığı atipik lipom veya liposarkom olasılığını artırır.
Rapor Cumlesi
Renkli Doppler incelemede kitle içinde vaskülarite izlenmemekte olup benign lipom ile uyumludur.
Kriterler
Cilt altı yağ dokusunda yerleşim, fasyanın yüzeyel tarafında, palpasyonla yumuşak ve hareketli
Ayirt Edici Ozellikler
En sık tip. Genellikle <5cm. Malignite riski çok düşük. Kozmetik nedenlerle veya semptomatik ise eksizyonla tedavi. Görüntüleme genellikle gereksiz ancak atipik bulgularda US veya MR endikedir.
Kriterler
Fasyanın derininde, kas lifleri arasında veya kas içinde yerleşim, >5cm olabilir, MR ile liposarkom ayırımı gerekir
Ayirt Edici Ozellikler
Liposarkom ayırıcı tanısı nedeniyle klinik önemi yüksek. MR'da homojen yağ sinyali ve ince septalar benigniteyi destekler. >10cm, kalın septalar (>2mm), nodüler non-adipöz komponent varlığında biyopsi önerilir. İntramüsküler tip kas lifleri arasına infiltre olabilir ve sınırları belirsiz görülebilir.
Kriterler
Yağ + belirgin vasküler komponent, ağrılı olabilir (klasik lipomun aksine), genellikle subkutan ve multipl
Ayirt Edici Ozellikler
MR'da kontrastlanma gösterebilir (vasküler komponent). T2'de vasküler alanlar hiperintens. Genç erişkinlerde sık. Multipl olma eğilimi. Ağrılı olması klasik lipomdan ayırt edici özellik. Spinal angiolipomlar epidural mesafede bulunabilir.
Kriterler
Kemik yüzeyine bitişik, periost ile ilişkili, kortikal kemik üzerinde basınç erozyonu yapabilir, alt yüzde osseöz proliferasyon
Ayirt Edici Ozellikler
Kortikal skalloping veya kemik yüzeyinde reaktif kemik oluşumu görülebilir. BT'de kemik değişiklikleri en iyi değerlendirilir. MR'da yağ sinyali takibi lipom tanısını doğrular. Periosteal kondrom ve periosteal sarkomlardan ayrılmalıdır.
Ayirt Edici Ozellik
Liposarkom non-adipöz komponent (kalın septalar >2mm, nodüler solid alanlar, kontrastlanan komponent) içerir; lipomda tüm kitle homojen yağ sinyalindedir. Liposarkomda yağ baskılamada inkomplet/heterojen baskılanma, lipomda tam ve homojen baskılanma görülür
Ayirt Edici Ozellik
Yumuşak doku sarkomu heterojen, T1'de ara-düşük sinyal, belirgin kontrastlanma, nekroz/hemoraji alanları içerir; lipomda homojen yağ sinyali ve kontrastlanma yoktur
Ayirt Edici Ozellik
Hemanjiom yağ + vasküler komponent içerir (STIR'da rezidüel hiperintensite); lipomda yağ baskılamada tam sinyal kaybı. Hemanjiom kontrastlanma gösterir; lipom kontrastlanma göstermez
Ayirt Edici Ozellik
Desmoid tümör T1'de düşük-ara sinyal (yağ sinyali yok), T2'de değişken sinyal (kollajen içeriğine bağlı), kontrastlanma gösterir; lipom tüm sekanslarda yağ sinyali takip eder
Ayirt Edici Ozellik
Schwannom T2'de hedef işareti gösterir, sinir ile ilişkilidir, split-fat işareti ile yağ kitleyi çevreler; lipom homojen yağ sinyalindedir ve sinir ile ilişkisizdir
Aciliyet
non-urgentYonetim
observation; surgical excision if symptomatic or cosmetically bothersome; MRI characterization for deep lesionsBiyopsi
Gerekli DegilTakip
none for typical subcutaneous lipoma; MRI follow-up for deep/large (>5cm) or atypical lesions; biopsy for non-adipose component or rapid growthLipom benign bir tümördür ve malign transformasyon riski ihmal edilebilir düzeydedir. Subkutan lipomlarda görüntüleme genellikle gereksizdir; fizik muayene yeterlidir. Derin yerleşimli, >5cm veya atipik özellikleri olan (heterojen, kalın septalar, non-adipöz komponent) lezyonlarda MR ile karakterizasyon zorunludur. Liposarkom ayırıcı tanısı en önemli klinik sorundur; >10cm boyut, kalın septalar (>2mm), non-adipöz komponent kontrastlanması ve hızlı büyüme biyopsi endikasyonlarıdır. Cerrahi eksizyonda rekürrens oranı düşüktür (%1-2) ancak derin intramüsküler lipomlar daha yüksek rekürrens gösterebilir.
Lipomlar benign olup malign transformasyon riski yoktur. Tedavi genellikle gerekmez; semptomatik veya kozmetik nedenlerle cerrahi eksizyon yapılabilir. >10 cm, derin yerleşimli veya kalın septalı lezyonlarda iyi diferansiye liposarkom ekartasyonu için biyopsi düşünülmelidir.