Aort diseksiyonu, aort duvarının intima tabakasındaki yırtık sonucu kanın media tabakasına girmesiyle gerçek ve yalancı lümen oluşmasıdır. Stanford sınıflamasına göre Tip A (asendan aortu içerir) ve Tip B (desendan aortla sınırlı) olarak ayrılır. Hipertansiyon en önemli risk faktörüdür ve acil cerrahi veya endovasküler müdahale gerektirebilir. Mortalite oranı tedavi edilmezse saatler içinde %1-2/saat artar. DeBakey sınıflaması da kullanılır: Tip I (tüm aort), Tip II (sadece asendan), Tip III (sadece desendan).
Yaş Aralığı
40-80
En Sık Yaş
60
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir Değil
Aort diseksiyonunda intima tabakasındaki yırtık, yüksek basınçlı arteriyel kanın media tabakasına girmesine neden olur ve intimal flep oluşturarak gerçek ve yalancı lümen yaratır. Yalancı lümen genellikle gerçek lümenden daha geniştir çünkü media tabakasında disseke olan kan basınçla genişler. BT anjiyografide intimal flep, iki lümen arasında hipodens lineer bir yapı olarak görülür; gerçek lümen erken arteriyel fazda daha yoğun kontrastlanırken yalancı lümen gecikmeli kontrastlanma gösterir. Yalancı lümen içinde cobweb işareti (örümcek ağı — ince fibröz bantlar) ve beak işareti (gaga şeklinde akut açılı lümen girişi) görülebilir. Komplikasyonlar arasında dal damar obstrüksiyonu (malperfüzyon), aort yetersizliği, perikardiyal tamponad ve rüptür yer alır.
BT anjiyografide aort lümeni içinde iki lümeni ayıran ince hipodens lineer yapı — aort diseksiyonunun patognomonik bulgusudur.
Aort lümeni içinde iki lümeni ayıran ince, hipodens lineer yapı (intimal flep). Gerçek lümen genellikle daha küçük ve daha yoğun kontrastlanırken, yalancı lümen daha geniş ve gecikmeli kontrastlanma gösterir.
Rapor Cumlesi
Aort lümeni içinde intimal flep izlenmekte olup gerçek ve yalancı lümen oluşumu mevcuttur.
Yalancı lümen içinde görülen ince fibröz bantlar (cobweb/örümcek ağı işareti). Bu bantlar inkomplet media yırtıklarını temsil eder ve yalancı lümen tanımlamasında yardımcıdır.
Rapor Cumlesi
Yalancı lümen içinde cobweb işareti (ince fibröz bantlar) izlenmekte olup yalancı lümen tanısını desteklemektedir.
Yalancı lümenin başlangıç noktasında akut açılı, gaga şeklinde yapı (beak işareti). Bu bulgu yalancı lümenin tanımlanmasında patognomonik kabul edilir.
Rapor Cumlesi
Yalancı lümen girişinde beak işareti (gaga işareti) izlenmekte olup diseksiyon tanısını desteklemektedir.
Gecikmiş fazda yalancı lümenin kontrastlanması. Yalancı lümendeki kan akımı yavaş olduğu için arteriyel fazda düşük dansiteli görünürken gecikmiş fazda dolarak kontrastlanır. Trombozlu yalancı lümende kontrast dolmaz.
Rapor Cumlesi
Gecikmiş fazda yalancı lümenin gecikmeli kontrastlanması izlenmektedir.
Kontrastsız BT'de intimal kalsifikasyonların aort duvarının iç yüzeyinden içe doğru yer değiştirmesi. Bu bulgu intima tabakasının media tabakasından ayrıldığını gösterir.
Rapor Cumlesi
Kontrastsız BT'de intimal kalsifikasyonların içe doğru yer değiştirmesi izlenmekte olup diseksiyonu düşündürmektedir.
MR anjiyografide veya siyah kan sekanslarında (T1 dark-blood) intimal flep düşük sinyalli lineer yapı olarak görülür. Yalancı lümende trombüs varsa T1'de hiperintens sinyal izlenebilir.
Rapor Cumlesi
MR görüntülemede aort lümeni içinde intimal flep izlenmekte olup diseksiyon ile uyumludur.
Transtorasik veya transözofageal ekokardiyografide aort lümeni içinde hareketli intimal flep. Doppler ile gerçek ve yalancı lümendeki farklı akım paternleri gösterilebilir.
Rapor Cumlesi
Ekokardiyografide aort lümeni içinde hareketli intimal flep izlenmekte olup aort diseksiyonu ile uyumludur.
Diseksiyonun dal damarlara (karotis, subklavyen, çölyak, SMA, renal arterler) uzanımı. Dal damar malperfüzyonu organ iskemisine yol açabilir. Statik veya dinamik obstrüksiyon mekanizmaları tanımlanır.
Rapor Cumlesi
Diseksiyonun dal damarlara uzanımı izlenmekte olup malperfüzyon açısından değerlendirilmelidir.
Kriterler
Asendan aortu içeren diseksiyon (DeBakey Tip I ve II). Giriş yırtığı asendan aortta veya arkusta olabilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Acil cerrahi endikasyonu vardır. Aort yetersizliği, koroner malperfüzyon, perikardiyal tamponad riski. Mortalite tedavi edilmezse %50'ye ulaşır.
Kriterler
Sadece desendan aortu içeren diseksiyon (DeBakey Tip III). Giriş yırtığı sol subklavyen arter distalinde.
Ayirt Edici Ozellikler
Genellikle medikal tedavi (kan basıncı kontrolü). Komplike Tip B (malperfüzyon, hızlı genişleme, rüptür riski) endovasküler tedavi (TEVAR) gerektirir.
Kriterler
Klasik intimal flep veya yalancı lümen akımı olmadan aort duvarında hematom. Diseksiyonun bir varyantı olarak kabul edilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Kontrastsız BT'de hilal şeklinde hiperdens duvar kalınlaşması. İntimal flepin olmaması klasik diseksiyondan ayırır. %10-30 olgu klasik diseksiyona ilerler.
Kriterler
14 günden uzun süredir mevcut diseksiyon. İntimal flep kalınlaşmış ve immobil hale gelmiştir.
Ayirt Edici Ozellikler
Yalancı lümen trombozlu veya organize olabilir. İntimal flep kalınlaşmış, kalsifiye olabilir. Anevrizmatik genişleme gelişebilir. Yıllık takip gerektirir.
Ayirt Edici Ozellik
İntramural hematomda intimal flep veya yalancı lümen akımı YOKTUR; kontrastsız BT'de hilal şeklinde hiperdens duvar kalınlaşması görülür.
Ayirt Edici Ozellik
Penetran aort ülserinde fokal kontrast çıkıntısı (outpouching) görülür; yaygın diseksiyon flebi yoktur. Genellikle ileri yaş ve ciddi ateroskleroz ile birliktedir.
Ayirt Edici Ozellik
Aort rüptüründe aktif kontrast ekstravazasyonu, retroperitoneal/mediastinal hematom ve draped aort işareti görülür. Diseksiyondan farklı olarak intimal flep tipik değildir.
Ayirt Edici Ozellik
Aort anevrizmasında lümen dilatasyonu vardır ancak intimal flep yoktur. Mural trombüs olabilir ancak gerçek ve yalancı lümen ayrımı yoktur.
Ayirt Edici Ozellik
Takayasu arteritinde uzun segment konsantrik duvar kalınlaşması ve kontrastlanması görülür; diseksiyon flebi yoktur. Genç kadınlarda görülür.
Aciliyet
emergencyYonetim
surgical/endovascularBiyopsi
Gerekli DegilTakip
lifelong imaging surveillanceStanford Tip A diseksiyon acil cerrahi endikasyondur (asendan aort replasmanı). Komplike olmayan Tip B medikal tedavi (beta-bloker, kan basıncı kontrolü) ile yönetilir. Komplike Tip B (malperfüzyon, rüptür, hızlı genişleme) TEVAR gerektirir. Ömür boyu görüntüleme takibi (BT anjiyografi) zorunludur.
Stanford A disseksiyonu (asendan aort) acil cerrahi endikasyondur — tedavisiz mortalite saatler içinde %1-2/saat artar. Stanford B disseksiyonu medikal tedavi (antihipertansif) ile takip edilir; komplike olgularda TEVAR uygulanır. Malperfüzyon sendromları (renal, mezenterik, ekstremite) acil müdahale gerektirir.